فرهنگ نفیسی
فرهنگ نفیسی، کتابی در لغات فارسی و عربی رایج در زبان فارسی، نوشته میرزا علیاکبر خان نفیسی، ملقب به ناظمالاطبّاء.
این فرهنگ را که به فرهنگ ناظم الاطباء و فرنودسار نیز شهرت دارد، میرزا علی اکبرخان نفیسی (د 1303ش)، از پزشکان مشهور دوره ناصری و صاحب آثار بسیار در اوایل سده 14ق تألیف کرده است[۱]. وی در پنجاه سالگی تألیف این اثر را آغاز کرد و پس از بیست و پنج سال تألیف آن را به پایان رساند. نسخه اصلی کتاب شامل 4 مجلّد بزرگ است که بخش بزرگی از آن به خطّ مؤلف نوشته شده است[۲]. این فرهنگ حاوی 99552 لغت عربی و 58879 لغت فارسی است و روی هم 158431 لغت دارد. افزون براین، در آن لغاتی از ترکی، یونانی و جز آنها آمده است. گه گاه نیز خلاصهای از علوم و آگاهیها به روش دایره المعارف در آن نقل شده است. گاه به اسامی تاریخی و جغرافیایی ایران و اسلام و ممالک دیگر نیز نظر دارد[۳]. نفیسی در تألیف فرهنگ خود از کتابهای معتبر لغت عرب مانند قاموس، شرحِ قاموس، صِحاحُاللُغه، مَجمعُالْبَحرین و مُنتهیالأرب و نیز کتابهای لغت فارسی نظیر برهان قاطع، فرهنگ انجمن آرای ناصری، فرهنگ رشیدی و فرهنگ سُروری استفاده کرده است. همچنین چند فرهنگ بزرگ فارسی را که خاورشناسان نوشتهاند، مانند فرهنگ فارسی به انگلیسی ریچاردسن(Richardson)، جانسن(Johnson) و استینگاس(Steingass) در دست داشته است[۴]. فرهنگ نفیسی را نخستین بار سعید نفیسی، فرزند مؤلف، میان 1318 تا 1343ش در 5 مجلّد با مقدمه محمدعلی فروغی به چاپ رساند. بار دیگر آن را کتابخانه خیام تهران منتشر کرد[۵].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ مرادی، نورالله. مرجع شناسی.، تهران: فرهنگ معاصر، 1372، ص 141.
- ↑ نفیسی، سعید. «فرهنگ ناظم الاطباء»، لغت نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران، 1337، ص 223 و 224 (مقدمه).
- ↑ دبیرسیاقی، محمد. فرهنگهای فارسی و فرهنگگونهها. تهران: اسپرك، 1368، ص 200.
- ↑ مرادی، نورالله. مرجع شناسی.، تهران: فرهنگ معاصر، 1372، ص 141و 142.
- ↑ دبیرسیاقی، محمد. فرهنگهای فارسی و فرهنگگونهها. تهران: اسپرک، 1368، ص 201.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر