آیت الله محمد بهشتی
بهشتی، محمد (آیتالله) (1307-1360ش)، روحانی، رئیس دیوان عالی کشور و اولین دبیر کل حزب جمهوری اسلامی ایران.
در اصفهان متولد شد. تحصیلات حوزوی خود را در مدرسه صدر اصفهان و حوزه علمیه قم تا سطوح عالی ادامه داد و از محضر استادانی نظیر آیتالله بروجردی، امام خمینی، علامه طباطبایی، محقق داماد و خوانساری بهره برد و به موازات تحصیل در حوزه، تحصیلات دانشگاهی را نیز دنبال کرد و از دانشکده معقول و منقول (الهیات) دانشگاه تهران در رشته فلسفه درجه دکتری گرفت. فعالیت سیاسی ـ فرهنگی خود را در 1326ش با کار تبلیغ در روستاها شروع کرد و با اوج مبارزات سیاسی اجتماعی نهضت ملی شدن نفت در تظاهرات و اعتصابات منتهی به واقعه 30 تیر در اصفهان شرکت کرد. در 1333ش دبیرستان دین و دانش را در قم تأسیس کرد و تا 1342ش مدیریت آن را بر عهده داشت[۱]. با تأسیس کانون اسلامی دانشآموزان و فرهنگیان قم و مدرسه حقانی برنامه درسی جدیدی برای طلاب طرحریزی کرد و در ایجاد پیوند بین حوزه و دانشگاه نقش مؤثری داشت[۲].
در 1344ش به دستور آیتالله میلانی و آیتالله حائری به آلمان عزیمت کرد و اداره مرکز اسلامی هامبورگ را بر عهده گرفت[۳]. بهشتی ضمن رسیدگی به امور دینی مسلمانان با کمک عدهای از دانشجویان ایرانی «اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان گروه فارسی زبان» را ایجاد کرد و به دلیل تسلط به زبانهای خارجی در معرفی اسلام به اروپائیان قدمهای مؤثری برداشت[۴].
در 1349ش به ایران بازگشت ولی ساواک مانع برگشت او به آلمان شد. بهشتی فعالیتهای فرهنگی خود را با برنامهریزی و تهیه کتابهای درسی تعلیمات دینی آموزش و پرورش با همکاری دکتر باهنر و دکتر غفوری و برگزاری جلسات آموزشی و تبلیغی در تهران و قم از سر گرفت[۵].
با اوجگیری مبارزات انقلابی مردم در 1356ش در تشکیل جامعه روحانیت مبارز همکاری کرد و پس از تشکیل شورای انقلاب به فرمان امام خمینی از سوی ایشان به عضویت شورا انتخاب شد و در ایجاد روابط با ارگانهای مبارز و فعال خارج از کشور و سازماندهی مبارزات انقلابی مردم نقش مؤثری داشت که به دنبال آن چند بار توسط ساواک دستگیر و زندانی شد[۶]. پس از پیروزی انقلاب به همراه جمعی از روحانیون حزب جمهوری اسلامی ایران را تأسیس کرد و خود به عنوان دبیرکل حزب انتخاب شد[۷]. در 1358ش برای تشکیل و برگزاری انتخابات مجلس خبرگان تلاش زیادی کرد و به نمایندگی از مردم تهران به مجلس خبرگان راه یافت و از سوی نمایندگان به عنوان نایب رئیس مجلس انتخاب شد و در تنظیم و تدوین قانون اساسی و تصویب آن نقش مؤثری داشت. در همان سال از سوی امام خمینی به ریاست دیوان عالی کشور انتخاب شد[۸]. سرانجام در 7 تیر 1360ش در اثر انفجار بمب در ساختمان حزب جمهوری اسلامی همراه جمعی از یارانش به شهادت رسید[۹].
از تألیفات ایشان: خدا از دیدگاه قرآن، حکومت در اسلام، صدای اسلام در اروپا، اسلام و مکتبهای معاصر، نقش ایمان در زندگی انسان، بانکداری و قوانین مالی اسلام، قانون علیت در جامعه ما، روحانیت در اسلام و در میان مسلمین و خلق و امر در قرآن، کدام مسلک است[۱۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نظری، مرتضی. خاطرات ماندگار از زندگی آیتالله دکتر سید محمدحسین بهشتی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378، ص 19-26.
- ↑ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 3، شهید آیتالله دکتر سید محمدحسین بهشتی. مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، تهران: 1377، ص 306.
- ↑ نظری. مرتضی. خاطرات ماندگار از زندگی آیتالله دکتر سید محمدحسین بهشتی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378. ص 30.
- ↑ طاهرنیا، ناصر. شهید بهشتی. تهران: دفتر انتشارات کمک آموزشی، 1380، ص 50.
- ↑ طاهرنیا، ناصر. شهید بهشتی. تهران: دفتر انتشارات کمک آموزشی، 1380. ص 54-55.
- ↑ قائمی، علی. زندگی و گزیده افکار شهید مظلوم بهشتی. شفق، ص 56-57.
- ↑ دارابی، علی. سیاستمداران اهل فیضیه (بررسی و نقد پیشینه و عملکرد جامعه روحانیت مبارز). تهران: سیاست، 1379، ص 275.
- ↑ قائمی.علی. زندگی و گزیده افکار شهید مظلوم بهشتی. شفق . ص 21.
- ↑ علیزاده، علی. شهید بهشتی عقل ملکوتی. سازمان تبلیغات اسلامی، 1374، ص 149.
- ↑ مرادی، رضا. زندگینامه پیشوایان انقلاب. کاظمی، 1363، ص 42.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
الهه جواهری