آخوند خراسانی
آخوند خراسانی، ملا محمّدكاظم (مشهد 1255ق/ 1839م ـ نجف، 1329 ق / 1911 م)، فقیه اصولی، مرجع تقلید شیعیان جهان و رهبر سیاسی در عصر مشروطیت. پدرش ملا حسین واعظ هراتی در مشهد سكونت داشت. تحصیلات خود را در فقه و اصول در مشهد و در فلسفه در سبزوار نزد حاج ملاهادی سبزواری و در تهران نزد میرزا ابوالحسن جلوه و دیگران تكمیل كرد.
در 1278 ق / 1861ـ1862 م. به نجف رفت و نخست از محضر شیخ مرتضی انصاری و سپس از محضر میرزا محمدحسن شیرازی بهره گرفت. بعد از نیل به درجه اجتهاد در نجف به تدریس پرداخت. قدرت تحقیق، حسن تقریر و رسایی و شیوایی بیان او در تدریس موجب شد كه بیش از هزار طالب علم در درس او حاضر شوند. پس از فوت میرزای شیرازی به مقام مرجعیت تامه رسید[۱][۲][۳].
آخوند خراسانی در جنبش مشروطیت بزرگترین پشتیبان روحانی مشروطهطلبان در سطح جهانی و بینالمللی بود و با همراهی دو مجتهد بزرگ مقیم نجف، میرزا حسین میرزا خلیل تهرانی و شیخ عبدالله مازندرانی، مشروطكردن حكومت مطلقه استبدادی و محدود كردن اختیارات قدرت سلطنت را براساس مبانی دینی لازم شمرد[۴]. آخوند خراسانی به ویژه در تقریظی كه بر كتاب تنبیهالامه و تنزیهالمله، تألیف میرزا محمّدحسین نائینی، نوشت، رسماً «اصول مشروطیت» را «مأخود... از شریعت فقه» قلمداد كرد[۵]. در استبداد صغیر با اعلان جهاد بر محمّدعلیشاه منتهای سعی را برای حفظ مشروطیت مبذول داشت و خود قصد حركت به ایران را داشت كه ناگهان در 25 ذیحجه 1329 ق / 1911 م. از دنیا رفت[۶].
آثار مكتوب آخوند خراسانی فراواناند، مهمترین تألیف وی كفایه در علم اصول فقه است كه معتبرترین متن درسی حوزههای علمیه در ایران و عراق بهشمار میرود. دیگر تألیفات او عبارتند از: تعلیقه بر رسائل و مكاسب شیخ مرتضی انصاری، الفوائد الفقهیه و الاصولیه، تكمله التبصره (شرح تبصرهالمتعلمین علامه حلّی) و حواشی بر اسفار و منظومه[۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ امین، محسن. اعیان الشیعه. بیروت: دارالتعارف، 1403 ق، ج 9، ص 5 ـ6
- ↑ عبدالرحیم، محمّدعلی. المصلح المجاهد. نجف: 1390 ق
- ↑ شهرستانی، هبه الدین. سیر العوالم فی احوال شیخنا الكاظم. بغداد، بیتا.
- ↑ بامداد، مهدی. تاریخ رجال ایران. تهران: زوار، 1347ـ1353، ج 4، ص 1.
- ↑ نائینی، محمّدحسین. تنبیهالامه. چاپ سیّدمحمود طالقانی، تهران: 1334، ص 1.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ كفایی، عبدالحسین. مرگی در نور: زندگانی آخوند خراسانی. تهران: زوار، 1359.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
سیدحسن امین