داروغه
داروغه، عنوان یکی از مناصب حکومتی در دورههای مختلف تاریخ اجتماعی ایران.
نخستین بار اصطلاح داروغه (واژه مغولی به معنای رئیس) در دوره مغولهای ایلخانی (654- 750ق/ 1256- 1349م) پدید آمد و رفته رفته جایگزین اصطلاح شحنه (نگهبان و پاسبان شهر) شد و تا اوایل دوره مشروطیت (1324ق/ 1906م) پایدار باقی ماند[۱]. مقام صاحب این شغل در سدههای 7 و 8ق/ 13 و 14م برابر با مقام صاحب شُرطه (حاکم پایتخت و مسئول نظم شهر) در دوران خلافت بود[۲].
در دوره صفوی داروغگی منصبی شبیه شهردار شهر[۱]، و جزو دیوانبیگی بود و محافظت از شهر و خارج شهر را برعهده داشت[۳]. داروغه در دورههای تاریخی مختلف به صاحب منصبهای گوناگون نیز گفته میشده است، مانند حکام شهرها، حکام پایتخت، سرپرست منشیان ادارات، سرپرست فراشخانه (داروغه فراشخانه) و دفترخانه (داروغه دفترخانه)[۴][۵][۶][۷] و رئیس شبگردان و پاسبانان شهر یا نظمیه (شهربانی)[۸]. بازارهای شهرهای بزرگ نیز داروغه داشتند که بر امور بازار نظارت میکردند[۹]. در دوره قاجار داروغگان بازار مانند مُحتَسِب*،گرانفروشان را تنبیه و جریمه میکردند[۱۰]. زندان شهر تهران هم زیر نظر داروغه بود[۱۱]. در عاشورای هر سال داروغه بازار شهر تهران در سبزه میدان مینشست و دستههای عزاداری محلهها از برابر او میگذشتند و برخی از مردم برای آزادی زندانیانشان نزد او شفاعت میکردند[۹][۱۲][۱۳][۱۴].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.1.
- ↑ پطروشفسكی، ایلیا پاولویچ. اسلام در ایران. ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، 1354ش، ص. 210.
- ↑ تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بینا، 1332ش، ص. 48.
- ↑ مینورسکی، ولادمیر. سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمه مسعود رجبنیا، تهران: زوار، 1334ش، ص.136
- ↑ عالم آرای صفوی. به کوشش یدالله شکری، تهران: انتشارات اطلاعات، 1363ش، ص. 247.
- ↑ تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بینا، 1332ش، ص. 58- 59.
- ↑ Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p. 4.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1345ش، جلد 1، ص. 490.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.6.
- ↑ دالمانی، رنه. سفرنامه از خراسان تا بختیاری. ترجمه فرهوشی (مترجم همایون)، تهران: ابنسینا، 1335ش، ص. 105.
- ↑ نجمی، ناصر. دارالخلافه تهران. امیرکبیر، 1352ش، ص.155.
- ↑ لمتون، ا. ک. اس. «منصب داروغه ـ تاریخچه آن». ترجمه حسن کامشاد، مجله مردمشناسی. تهران: انتشارات اداره کل هنرهای زیبای کشور، 1338ش، ص. 36- 46.
- ↑ کمپفر، انگلبرت. «داروغه پایتخت»، سفرنامه کمپفر. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص. 104- 163- 164.
- ↑ نجمی، ناصر. «چهارسوق: پایتخت داروغه شهر، دارالخلافه تهران. تهران: امیرکبیر، 1352، ص.97.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
علی بلوکباشی