اعتماد السلطنه

اعتماد السلطنه برگرفته از وبسایت خبر انلاین قابل بازیابی ازhttps://www.khabaronline.ir/news/1665204/%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D9%86%D8%A7%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87

اعتماد‌السلطنه، محمدحسن خان (شعبان 1259ق / ؟ ـ 18 شوال 1313ق / ؟) سیاست پیشه، مورخ و روزنامه‌نگار برجسته عهد ناصری. در تهران زاده شد. پدرش حاج علی‌خان حاجب‌الدوله در دربار قاجار مناصبی داشت و همو مأموریت قتل امیرکبیر^* را به انجام رساند. محمدحسن خان به زودی و پس از اتمام تحصیلات در فرانسه به ایران بازگشت و مناصبی به دست آورد. نخست لقب صنیع‌الدوله را به دست آورد و سرانجام پس از طی مراحل متعدد و در اواخر عمر وزیر انطباعات و رئیس دارالترجمه دولتی گردید. او خود چندین نشریه و روزنامه را راه انداخت و مدیریت و سردبیری آن‌ها را شخصاً عهده‌دار شد.

اعتمادالسلطنه یکی از بنیادگذاران مطبوعات ایران به‌ شمار می‌آید. او در دوران فعالیت خود نشریات زیر را تأسیس و سرپرستی کرد: ایران، اطلاع، مرآت‌السفر و مشکوه‌الحضر، روزنامه علمی، مریخ، سالنامه ایران، اردوی همایون، شرف. وی غیر از مدیریت نشریات مزبور، مقالات متعددی هم برای آن‌ها فراهم می‌آورد و چون به زبان فارسی تسلط داشت مطالب مفیدی را از آن زبان ترجمه و در این نشریات به چاپ می‌رساند.

چنان‌که سلسله مقالات مفصلی در باب پیدایش آمریکا و دنیای جدید در شماره‌های متعدد روزنامه دولتی و سپس در روزنامه علمیه دولت ایران و سپس در روزنامه دولت علیه ایران نوشته است. از جمله کارهای دیگر اعتماد‌السلطنه بنیادگذاری سالنامه‌های مملکتی است. او نخستین سالنامه را در 1290ق / ؟ منتشر کرد. غیر از آن در پایان هر سال و در خاتمه هر یک از تألیفات خود سالنامه تشکیلات مملکتی مربوط به همان سال را درج می‌کرد.

اعتماد‌السلطنه هنگامی که وزارت انطباعات را برعهده داشت به تشویق او گروهی از دانشمندان چون محمدحسین فروغی به کار نشریه‌نگاری پرداختند. غیر از آن به جز چند نشریه فارسی، او روزنامه‌ای به زبان فرانسه به نام «اکو دوپرس Echo de perse»  منتشر می‌کرد. نخستین شماره این روزنامه روز شبنه 4 جمادی‌الاول 1302ق در تهران انتشار یافت. درباب شخصیت اعتماد‌السلطنه از جنبه روزنامه‌نگاری و خدمات نشریه‌نویسی او سال پیش کتابی مستقل به اهتمام فرید قاسمی منتشر شده است.

نیز نگاه کنید به

• امیرکبیر
• تهران
• ایران
• فروغی

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

سید علی آل داود