مشیری، فریدون
مشیری، فریدون (1305 ـ 1379ش)، شاعر معاصر و از راهیان شعر نو.
فریدون مشیری در یک خانواده اهل ادب در تهران زاده شد. جدّ پدری و مادری او هر دو شاعر بودند. جدّ مادری فریدون به نام میرزا جوادخان مؤتمن الملک از شاعران مشهور دوره قاجاریه بود که به نجم تخلص داشت. فریدون تحصیلات ابتدایی را در تهران و دورهمتوسطه را در مشهد به پایان برد. سپس به خدمت وزارت پست و تلگراف درآمد[۱]. به قول خود، شاعری را در ده سالگی با نظم برخی نکتهها و انشاهای مدرسه آغاز کرد و بین دوازده تا پانزده سالگی دفتری از غزلهای عاشقانه ترتیب داد. پس از آن از 1334 تا 1376ش مجموعههای متعدد از اشعار خود به چاپ رساند[۲].او در طول زندگی ادبی خود به کشورهای گوناگون سفر کرد. در 1352ش به اروپا رفت و از شهرهای هامبورگ و پاریس بازدید کرد. در 1354ش برای دیدن نمایشگاه هنر اسلامی رهسپار لندن شد. در 1356ش به هندوستان رفت و برای استادان زبان فارسی آن کشور در کشمیر سخنرانی کرد. در 1376ش افزون بر انتشار مجموعه یک آسمان پرنده در امریکا، در 23 شهر و ایالت این کشور سخنرانی و شعرخوانی کرد. نیز در همین سال نوارشب شعر او در آلمان به چاپ رسید و خود در شهرهای فرانکفورت، برلین و دوسلدرف سخنرانی کرد[۳]. مشیری در 1357ش که در وزارت پست و تلگراف اشتغال داشت بازنشسته شد. سرانجام پس از نیم قرن فعالیت مؤثر در حوزه ادبیات معاصر و شعر پارسی، به سبب بیماری سرطان درگذشت.آرامگاه او در قطعه هنرمندان واقع در بهشت زهرای تهران است[۴].
مجموعههای تشنه تومان (1334ش) که چاپ دوم آن به نام نایافته در 1336ش به بازار آمد، گناه دریا (1335ش)، ابر (1340ش)، با افزودههایی به نام ابر و کوچه (1346ش) چند بار تجدید چاپ شد، بهار را باورکن (1347ش)، پرواز با خورشید (1348ش) که برگزیدهای از مجموعه شعرهای پیشین شاعر است و بیش از ده بار تجدید چاپ شده است، برگزیده شعرها (1349ش) که منتخباتی از مجموعههای فوق است، از خاموشی (1356ش)، گزینه اشعار (1364ش)، مروارید مهر (1364ش) که چهار چاپ از آن صورت گرفت، آه، باران (1367ش) و سه دفتر (1369ش) از مشهورترین آثار او هستند. افزون بر این مجموعهها، مشیری کتابی به نام یکسان نگریستن (1345ش) شامل سخنان ابوسعید ابی الخیر فراهم آورد[۵]. میتوان گفت که مشیری راه ادبی خویش را از پرویز ناتل خانلری، گلچین گیلانی، تولّلی و نادرپور گرفت. راهی که از افسانه نیما منشعب میشد. در آغاز، به زحمت جایی در میان توللی و نادرپور برای خود باز کرد، اما اندک اندک، شعاع سخن و وسعت مخاطبانش از آن دو پیشی گرفت[۶]. راز توفیق مشیری را در دو سه ویژگی شعر او میتوان جست که نخستین آنها زبان نرم و هموار و ساده اوست[۷]. او از نسل شاعرانی مانند نادر نادرپور و هوشنگ ابتهاج است که هرچند از قالبهای شعری گذشته دل کندهاند و راه تازهای برگزیدهاند، اما زبان و بیان مقبول جامعه را حفظ کردهاند و ادامه دادهاند. گویی تصرف در زبان را که سبب میشود شاعر نتواند با مردم ـ به معنای عام ـ ارتباط برقرار کند، خلاف شاعری دانستهاند[۸]. مشیری از شاعرانی است که در قالب چارپاره شهرت کسب کرد. ناقوس نیلوفر و آفتاب پرست او از نمونههای موفق چارپارههاست[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ احمدی، احمد و رزمجو، حسین. سیر سخن. مشهد: باستان، 1345، ج 2، ص 457.
- ↑ مشیری، فریدون. سه دفتر (ابر و کوچه ـگناه دریاـ بهار را باورکن). تهران: نشر چشمه، 1369، ص 7 (مقدمه).
- ↑ مشیری، فریدون. بازتاب نفس صبحدمان (کلمات اشعار). تهران: نشر چشمه، 1380، ص 1672 و 1673.
- ↑ صاحب اختیاری، بهروز و باقرزاده، حمیدرضا. شاعر کوچه خاطرهها. تهران: هیرمند، 1381، ص 9ـ11.
- ↑ مشیری، فریدون. سه دفتر (ابر و کوچه ـگناه دریاـ بهار را باورکن). همان، ص 7 ـ 8 (مقدمه).
- ↑ عابدی، کامیار. «فریدون مشیری»، شاعر کوچه خاطرهها. تهران: هیرمند، 1381، ص 154 و 159.
- ↑ شفیعی کدکنی (م. سرشک)، محمدرضا. «کتابهای تازه»، سخن. س 18، ش 2 (تیرماه 1347)، ص 208.
- ↑ سادات اشکوری، کاظم. «فریدون مشیری»، به نرمی باران (جشن نامه مشیری). به کوشش علی دهباشی، تهران: سخن، 1378، ص 218 و 219.
- ↑ حقوقی، محمد. مروری بر تاریخ ادب و ادبیات امروز ایران. تهران: نشر قطره، 1377، ص 401.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر