موزه مردم شناسی 2: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۶

موزه مردم‌شناسی، در مجموعه کاخ گلستان در میدان ارک تهران که در آن مجموعه آثار فرهنگی و هنری و اسباب و ابزار و اشیای زندگی نقاط مختلف ایران در دوران تاریخی، باستانی و قدیم و امروز که گردآوری و طبقه‌بندی و به نمایش گذاشته شده است. در ششم اسفند 1214 دکتر بدیع الزّمان فروزانفر، استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ضرورت تأسیس «موزه انسان‌شناسی» را پیشنهاد کرد^[۱] و در سخنانی زیر عنوان «وظایف موزه انسان‌شناسی»، سازمان و وظایف موزه را توضیح داد^[۲]. در بیستم اسفند همان سال، علی‌اصغر حکمت،‌ وزیر معارف و اوقاف وقت در نامه‌ای تأسیس موزه «نژادشناسی و انسان‌شناسی» را به سرپرستی‌ بدیع الزّمان فروزانفر و عضویت فنی مسعود کیهان و غلامرضا رشید باسمی به اداره کل عتیقات اعلام می‌کند.

در 1315 از روسای معارف و اوقاف استان‌های مختلف کشور، گردآوری و ارسال اشیاء به موزه خواسته شد^[۳]. همچنین طرح و نقشه موزه نژادشناسی وابسته به «موسسه نژادشناسی» تدوین و در آن موزه به دو قسمت «اشیای مرئی» و «آرشیوها» تقسیم شد^[۴].

در 27/6/1316 اساسنامه «مؤسسه مردم‌شناسی» به تصویب شورای عالی معارف رسید، و تأسیس «موزه» نیز در آن پیش‌بینی شد^[۵]. موسسه مردم‌شناسی و موزه آن کمی بعد با نام «بنگاه مردم‌شناسی» در عمارت سرهنگ مختاری (معروف به پارک مختار السلطنه) در خیابان ارامنه گشایش یافت. بنگاه مردم‌شناسی افرادی را برای گردآوری اشیای موزه‌ای روانه شهرستان‌ها کرد^[۶].⁶

موزه مردم‌شناسی در نتیجه فعالیت‌های خود تا 1328 توانست مجموعه‌ای مجسمه برای نمایش لباس اقوام ایرانی بسازد و مقدار زیادی اسباب و وسایل ابزارهای زندگی روزمره طبقات مختلف جامعه ایران در روزگار قاجار و پهلوی را گردآوری و طبقه‌بندی کند و در موزه به نمایش بگذارد^[۷]. ‌بنگاه مردم‌شناسی تا 1333 تابع اداره کل باستان‌‌شناسی وزارت فرهنگ (اداره کل عتیقات وزارت معارف سابق) بود. در این سال نظارت بر آن به اداره کل هنرهای زیبای کشور واگذار شد. پس از تأسیس و تشکیل اداره موزه‌ها و فرهنگ عامه در 1335 ش؛ با نظارت بر بنگاه مردم‌شناسی به عهده آن گذاشته شد و در مهر 1339 نامش به موزه مردم‌شناسی تغییر یافت^[۸].

علی‌هانیبان، محقق روسی‌الاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمده بوده در دهه‌های 20 و 30 به فعالیت‌های موزه مردم‌شناسی و گردآوری اسباب و اشیای موزه‌ای و جمع‌آوری مواد مربوط به فرهنگ عامه ایران رونق بخشید و نخستین بار مجله‌ای با نام «مردم‌شناسی»^* منتشر کرد^[۹]^[۱۰].

اداره کل هنرهای زیبا تأسیس موزه‌های مردم‌شناسی را در ایران گسترش داد و در سال‌های 1338- 1343 موزه‌های مردم‌شناسی قزوین، گرگان،‌ آبادان و تبریز را بنیاد نهاد^[۱۱].

در 1343 با تغییرات و گسترش اداره هنرهای زیبا، وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شد و موزه مردم‌شناسی هم تحت نظارت این وزارت‌ در آمد و تا 1352 وابسته و تابع یکی از ادارات کل آن به نام اداره کل باستان‌شناسی و فرهنگ عامه بود. در این سال به «اداره کل موزه‌ها»ی وزارت فرهنگ و هنر انتقال یافت و تا انقلاب اسلامی به فعالیت خود ادامه داد^[۱۲]. پس از انقلاب اسلامی موزه‌های مردم‌شناسی ایران، از جمله موزه مردم‌شناسی تهران در سازمان میراث فرهنگی کشور ساماندهی شدند.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ تعلیم و تربیت، ش 1، فروردین 1315، ص 27.
↑ تعلیم و تربیت، ش 1، فروردین 1315، ص 94- 97.
↑ تعلیم و تربیت، ش 3، خرداد 1315، ص 241- 242.
↑ تعلیم و تربیت، ش 3، خرداد 1315، ص 242- 245.
↑ تعلیم و تربیت، ش 9 و 10، آذر و دی 1316، ص 583.
↑ آموزش و پرورش ش 9، آذر 1317، ص 6.
↑ آموزش و پرورش ش 10، تیر 1328، ص 34.
↑ از یادداشت‌های علی بلوکباشی.
↑ خلیقی، محمود، «مقدمه»، مردم‌شناسی و فرهنگ عامه، ش 1، تابستان 1354، ص 13.
↑ افشار، ایرج «هدایت و نظام گردآوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار»،‌ فرهنگ مردم، سال 2، ش 1، بهار 1382، ص ص 13- 14.
↑ ایران در عصر پهلوی (پیشرفتهای فرهنگی و هنری)، ج 3، ص 862.
↑ دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر، تهران: معاونت طرح و بررسیهای وزارت فرهنگ و هنر: 1357. ج 1، ص‌ص 23- 31، 118.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

نامعلوم

[1] تعلیم و تربیت، ش 1، فروردین 1315، ص 27.

[2] تعلیم و تربیت، ش 1، فروردین 1315، ص 94- 97.

[3] تعلیم و تربیت، ش 3، خرداد 1315، ص 241- 242.

[4] تعلیم و تربیت، ش 3، خرداد 1315، ص 242- 245.

[5] تعلیم و تربیت، ش 9 و 10، آذر و دی 1316، ص 583.

[6] آموزش و پرورش ش 9، آذر 1317، ص 6.

[7] آموزش و پرورش ش 10، تیر 1328، ص 34.

[8] از یادداشت‌های علی بلوکباشی.

[9] خلیقی، محمود، «مقدمه»، مردم‌شناسی و فرهنگ عامه، ش 1، تابستان 1354، ص 13.

[10] افشار، ایرج «هدایت و نظام گردآوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار»،‌ فرهنگ مردم، سال 2، ش 1، بهار 1382، ص ص 13- 14.

[11] ایران در عصر پهلوی (پیشرفتهای فرهنگی و هنری)، ج 3، ص 862.

[12] دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر، تهران: معاونت طرح و بررسیهای وزارت فرهنگ و هنر: 1357. ج 1، ص‌ص 23- 31، 118.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''موزه مردم‌شناسی'''، در مجموعه کاخ گلستان در میدان ارک تهران که در آن مجموعه آثار فرهنگی و هنری و اسباب و ابزار و اشیای زندگی نقاط مختلف ایران در دوران تاریخی، باستانی و قدیم و امروز که گردآوری و طبقه‌بندی و به نمایش گذاشته شده است. در ششم اسفند 1214 دکتر هاز، استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ضرورت تأسیس «موزه انسان‌شناسی» را پیشنهاد کرد<sup>1</sup>  و در سخنانی زیر عنوان «وظایف موزه انسان‌شناسی»، سازمان و وظایف موزه را توضیح داد.<sup>2</sup> در بیستم اسفند همان سال، علی‌اصغر حکمت،‌ وزیر معارف و اوقاف وقت در نامه‌ای تأسیس موزه «نژادشناسی و انسان‌شناسی» را به سرپرستی‌ هاز و عضویت فنی مسعود کیهان و غلامرضا رشید باسمی به اداره کل عتیقات اعلام می‌کند.
+'''موزه مردم‌شناسی'''، در مجموعه [[کاخ گلستان]] در میدان ارک [[استان تهران|تهران]] که در آن مجموعه آثار فرهنگی و هنری و اسباب و ابزار و اشیای زندگی نقاط مختلف ایران در دوران تاریخی، باستانی و قدیم و امروز که گردآوری و طبقه‌بندی و به نمایش گذاشته شده است. در ششم اسفند 1214 دکتر بدیع الزّمان فروزانفر، استاد [https://literature.ut.ac.ir/ دانشکده ادبیات دانشگاه تهران] ضرورت تأسیس «موزه انسان‌شناسی» را پیشنهاد کرد<ref>تعلیم و تربیت، ش 1، فروردین 1315، ص 27.</ref>  و در سخنانی زیر عنوان «وظایف موزه انسان‌شناسی»، سازمان و وظایف موزه را توضیح داد<ref>تعلیم و تربیت، ش 1، فروردین 1315، ص 94- 97.</ref>. در بیستم اسفند همان سال، علی‌اصغر حکمت،‌ وزیر معارف و اوقاف وقت در نامه‌ای تأسیس موزه «نژادشناسی و انسان‌شناسی» را به سرپرستی‌ بدیع الزّمان فروزانفر و عضویت فنی مسعود کیهان و غلامرضا رشید باسمی به اداره کل عتیقات اعلام می‌کند.
-در 1315 از روسای معارف و اوقاف استان‌های مختلف کشور، گردآوری و ارسال اشیاء به موزه خواسته شد.<sup>3</sup> همچنین طرح و نقشه موزه نژادشناسی وابسته به «موسسه نژادشناسی» تدوین و در آن موزه به دو قسمت «اشیای مرئی» و «آرشیوها» تقسیم شد.<sup>4</sup>
+در 1315 از روسای معارف و اوقاف استان‌های مختلف کشور، گردآوری و ارسال اشیاء به موزه خواسته شد<ref>تعلیم و تربیت، ش 3، خرداد 1315، ص 241- 242.</ref>. همچنین طرح و نقشه موزه نژادشناسی وابسته به «موسسه نژادشناسی» تدوین و در آن موزه به دو قسمت «اشیای مرئی» و «آرشیوها» تقسیم شد<ref>تعلیم و تربیت، ش 3، خرداد 1315، ص 242- 245.</ref>.
-در 27/6/1316 اساسنامه «مؤسسه مردم‌شناسی» به تصویب شورای عالی معارف رسید، و تأسیس «موزه» نیز در آن پیش‌بینی شد.<sup>5</sup> موسسه مردم‌شناسی و موزه آن کمی بعد با نام «بنگاه مردم‌شناسی» در عمارت سرهنگ مختاری (معروف به پارک مختار السلطنه) در خیابان ارامنه گشایش یافت. بنگاه مردم‌شناسی افرادی را برای گردآوری اشیای موزه‌ای روانه شهرستان‌ها کرد.<sup>6</sup>
+در 27/6/1316 اساسنامه «مؤسسه مردم‌شناسی» به تصویب شورای عالی معارف رسید، و تأسیس «موزه» نیز در آن پیش‌بینی شد<ref>تعلیم و تربیت، ش 9 و 10، آذر و دی 1316، ص 583.</ref>. موسسه مردم‌شناسی و موزه آن کمی بعد با نام «بنگاه مردم‌شناسی» در عمارت سرهنگ مختاری (معروف به پارک مختار السلطنه) در خیابان ارامنه گشایش یافت. بنگاه مردم‌شناسی افرادی را برای گردآوری اشیای موزه‌ای روانه شهرستان‌ها کرد<ref>آموزش و پرورش ش 9، آذر 1317، ص 6.</ref>.<sup>6</sup>
-موزه مردم‌شناسی در نتیجه فعالیت‌های خود تا 1328 توانست مجموعه‌ای مجسمه برای نمایش لباس اقوام ایرانی بسازد و مقدار زیادی اسباب و وسایل ابزارهای زندگی روزمره طبقات مختلف جامعه ایران در روزگار قاچار و پهلوی را گردآوری و طبقه‌بندی کند و در موزه به نمایش بگذارد.<sup>7</sup> ‌بنگاه مردم‌شناسی تا 1333 تابع اداره کل باستان‌‌شناسی وزارت فرهنگ (اداره کل عتیقات وزارت معارف سابق) بود. در این سال نظارت بر آن به اداره کل هنرهای زیبای کشور واگذار شد. پس از تأسیس و تشکیل اداره موزه‌ها و فرهنگ عامه در 1335 ش؛ با نظارت بر بنگاه مردم‌شناسی به عهده آن گذاشته شد و در مهر 1339 نامش به موزه مردم‌شناسی تغییر یافت.<sup>8</sup>
+موزه مردم‌شناسی در نتیجه فعالیت‌های خود تا 1328 توانست مجموعه‌ای مجسمه برای نمایش لباس اقوام ایرانی بسازد و مقدار زیادی اسباب و وسایل ابزارهای زندگی روزمره طبقات مختلف جامعه ایران در روزگار [[قاجاریه|قاجار]] و [[سلسله پهلوی|پهلوی]] را گردآوری و طبقه‌بندی کند و در موزه به نمایش بگذارد<ref>آموزش و پرورش ش 10، تیر 1328، ص 34.</ref>. ‌بنگاه مردم‌شناسی تا 1333 تابع اداره کل باستان‌‌شناسی وزارت فرهنگ (اداره کل عتیقات وزارت معارف سابق) بود. در این سال نظارت بر آن به اداره کل هنرهای زیبای کشور واگذار شد. پس از تأسیس و تشکیل اداره موزه‌ها و [[فرهنگ عامه]] در 1335 ش؛ با نظارت بر بنگاه مردم‌شناسی به عهده آن گذاشته شد و در مهر 1339 نامش به موزه مردم‌شناسی تغییر یافت<ref>از یادداشت‌های علی بلوکباشی.</ref>.
-علی‌هانیبان، محقق روسی‌الاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمده بوده در دهه‌های 20 و 30 به فعالیت‌های موزه مردم‌شناسی و گردآوری اسباب و اشیای موزه‌ای و جمع‌آوری مواد مربوط به فرهنگ عامه ایران رونق بخشید و نخستین بار مجله‌ای با نام «مردم‌شناسی»<sup>*</sup> منتشر کرد.<sup>9</sup>
+علی‌هانیبان، محقق روسی‌الاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمده بوده در دهه‌های 20 و 30 به فعالیت‌های موزه مردم‌شناسی و گردآوری اسباب و اشیای موزه‌ای و جمع‌آوری مواد مربوط به فرهنگ عامه ایران رونق بخشید و نخستین بار مجله‌ای با نام «مردم‌شناسی»<sup>*</sup> منتشر کرد<ref>خلیقی، محمود، «مقدمه»، '''''مردم‌شناسی و فرهنگ عامه'''''، ش 1، تابستان 1354، ص 13.</ref><ref>افشار، ایرج «هدایت و نظام گردآوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار»،‌ '''''فرهنگ مردم'''''، سال 2، ش 1، بهار 1382، ص ص 13- 14.</ref>.
-اداره کل هنرهای زیبا تأسیس موزه‌های مردم‌شناسی را در ایران گسترش داد و در سال‌های 1338- 1343 موزه‌های مردم‌شناسی قزوین، گرگان،‌آبادان و تبریز را بنیاد نهاد.<sup>10</sup>
+اداره کل هنرهای زیبا تأسیس موزه‌های مردم‌شناسی را در [[ایران]] گسترش داد و در سال‌های 1338- 1343 موزه‌های مردم‌شناسی [[استان قزوین|قزوین]]، [[گرگان]]،‌ [[آبادان]] و [[تبریز]] را بنیاد نهاد<ref>'''''ایران در عصر پهلوی''''' (پیشرفتهای فرهنگی و هنری)، ج 3، ص 862.</ref>.
-در 1343 با تغییرات و گسترش اداره هنرهای زیبا، وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شد و موزه مردم‌شناسی هم تحت نظارت این وزارت‌ در آمد و تا 1352 وابسته و تابع یکی از ادارات کل آن به نام اداره کل باستان‌شناسی و فرهنگ عامه بود. در این سال به «اداره کل موزه‌ها»ی وزارت فرهنگ و هنر انتقال یافت و تا انقلاب اسلامی به فعالیت خود ادامه داد.<sup>11</sup> پس از انقلاب اسلامی موزه‌های مردم‌شناسی ایران، از جمله موزه مردم‌شناسی تهران در سازمان میراث فرهنگی کشور ساماندهی شدند.
+در 1343 با تغییرات و گسترش اداره هنرهای زیبا، وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شد و موزه مردم‌شناسی هم تحت نظارت این وزارت‌ در آمد و تا 1352 وابسته و تابع یکی از ادارات کل آن به نام اداره کل باستان‌شناسی و [[فرهنگ عامه]] بود. در این سال به «اداره کل موزه‌ها»ی وزارت فرهنگ و هنر انتقال یافت و تا [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] به فعالیت خود ادامه داد<ref>دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، '''''تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر'''''، تهران: معاونت طرح و بررسیهای وزارت فرهنگ و هنر: 1357. ج 1، ص‌ص 23- 31، 118.</ref>. پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] موزه‌های مردم‌شناسی ایران، از جمله موزه مردم‌شناسی تهران در سازمان میراث فرهنگی کشور ساماندهی شدند.
+== نیز نگاه کنید به ==
-'''''مآخذ:'''''
+* [[فرهنگ عامه]]
+* [[انقلاب اسلامی ایران]]
+* [[موزه مردم شناسی]]
--    تعلیم و تربیت، ش 1، فروردین 1315، ص 27.
+== مآخذ ==
+<references />
--    همان، صص 94- 97.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
--    تعلیم و تربیت، ش 3، خرداد 1315، صص 241- 242.
+== نویسنده مقاله ==
+نامعلوم
--    همان،‌ صص 242- 245.
+[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
+[[رده:مردم شناسی]]
--    تعلیم و تربیت، ش 9 و 10، آذر و دی 1316، ص 583.
--    آموزش و پرورش ش 9، آذر 1317، ص 6.
--    آموزش و پرورش ش 10، تیر 1328، ص 34.
--    از یادداشت‌های علی بلوکباشی.
--    خلیقی، محمود، «مقدمه»، '''''مردم‌شناسی و فرهنگ عامه'''''، ش 1، تابستان 1354، ص 13؛ افشار، ایرج «هدایت و نظام گردآوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار»،‌ فرهنگ مردم ، سال 2، ش 1، بهار 1382، ص ص 13- 14.
--   '''''ایران در عصر پهلوی''''' (پیشرفتهای فرهنگی و هنری)، ج 3، ص 862.
--  دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر، تهران: معاونت طرح و بررسیهای وزارت فرهنگ و هنر: 1357. ج 1، ص‌ص 23- 31، 118.