حسنعلی منصور: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:حسنعلی-منصور.jpg|بندانگشتی|حسنعلی منصور برگرفته از وبسایت کوپر قابل بازیابی از<nowiki/>https://wordseller.ir/%D8%AD%D8%B3%D9%86%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%88%D8%B1.html]] | [[پرونده:حسنعلی-منصور.jpg|بندانگشتی|حسنعلی منصور برگرفته از وبسایت کوپر قابل بازیابی از<nowiki/>https://wordseller.ir/%D8%AD%D8%B3%D9%86%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%88%D8%B1.html]] | ||
'''[[حسنعلی منصور|منصور، حسنعلی،]]''' (1302-1343ش)، رجل سیاسی و نخستوزیر دوره پهلوی دوم. | '''[[حسنعلی منصور|منصور، حسنعلی،]]''' (1302-1343ش)، رجل سیاسی و نخستوزیر [[سلسله پهلوی|دوره پهلوی]] دوم. | ||
در اردیبهشت 1302ش در [[تهران مصور|تهران]] به دنیا آمد<ref>استادی، کاظم. '''''سرنوشت منصور'''''. تهران: قدس، 1381، چ 2، ص 167.</ref>. فرزند رجبعلی، منصورالملک، از رجال دوران [[رضا شاه پهلوی]] | در اردیبهشت 1302ش در [[تهران مصور|تهران]] به دنیا آمد<ref>استادی، کاظم. '''''سرنوشت منصور'''''. تهران: قدس، 1381، چ 2، ص 167.</ref>. فرزند رجبعلی، منصورالملک، از رجال دوران [[رضا شاه پهلوی]] بود. تحصیلات مقدماتی را در مدرسه فیروز بهرام به پایان رساند<ref>استادی، کاظم. '''''سرنوشت منصور'''''. تهران: قدس، 1381، چ 2،. ص 166.</ref>. سپس به دانشکده حقوق دانشگاه تهران رفت و در 1324ش لیسانس حقوق و علوم سیاسی گرفت<ref>میلانی، عباس. '''''معمای هویدا'''''. چ 1، تهران: اختران، 1380، ص 116.</ref> و خدمت دولتی را در وزارت امور خارجه آغاز کرد. | ||
پس از چند مأموریت خارجی، در دوره نخستوزیری رزمآرا به ریاست دفتر وزیر امور خارجه گمارده شد. در 1330ش مدت کوتاهی رئیس دفتر نخستوزیر، [[حسین علاء]]، بود. سپس به وزارت امور خارجه بازگشت و چندی مأموریت خارج گرفت. در بازگشت به [[ایران]] در دوره نخستوزیری منوچهر اقبال ابتدا به معاونت وزیر بازرگانی و سپس به دبیر کلی شورای اقتصاد، و سپس در 1338ش به وزارت کار و وزارت بازرگانی رسید<ref>طلوعی، محمود. '''''بازیگران عصر پهلوی.''''' تهران: علم، 1374، چ 3، ج 1، ص 485؛ عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. تهران: گفتار ـ علم، 1380، ج 3، ص 1546.</ref>. | |||
در دوران نخستوزیری امیراسدالله علم ریاست شرکت سهامی بیمه ایران را به عهده داشت. از اواخر دهه 1330ش به اتفاق عدهای از همفکرانش، از جمله [[امیرعباس هویدا]]، صمیمیترین دوستش، گروهی به نام «کانون مترقی» تشکیل داد و به تدریج خود را برای به دست گرفتن زمام امور کشور آماده کرد<ref>آبادیان، حسین. '''''دو دهه واپسین حکومت پهلوی.''''' تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 1383، ص 281-286.</ref>. در تابستان 1342ش در انتخابات شرکت کرد و به نمایندگی مردم [[استان تهران|تهران]] به دوره 21 [[مجلس شورای ملی]]<sup>*</sup> راه یافت. در آذر 1342ش «[[حزب ایران نوین]]»<sup>*</sup> را تشکیل داد که هسته اصلی آن را اعضای «کانون مترقی» تشکیل میدادند و او نخستین دبیر کل آن بود<ref>نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران'''''. تهران: رسا، 1373، ج 1، ص 297؛ میلانی.عباس. '''''معمای هویدا'''''. چ 1، تهران: اختران، 1380 '''''.''''' ص 194.</ref>. سرانجام در 17 اسفند 1342ش نخستوزیر شد<ref>عاقلی، باقر. '''''روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب.''''' تهران: گفتار، 1379، چ 6، ج 2، ص 169.</ref>. از نخستین اقدامات دولتش، تلاش برای ترمیم رابطه دولت با دستگاه روحانیت بود، که در اثر [[قیام پانزده خرداد 1342|وقایع 15 خرداد]] 1342ش آسیب دیده بود. | |||
[[امام خمینی]] اواسط فروردین 1343ش از حبس خانگی آزاد شد<ref> صدر، جواد. '''''نگاهی از درون؛ خاطرات سیاسی دکتر جواد صدر'''''. به کوشش مرتضی رسولیپور، تهران: علم، 1381، ص 395-400.</ref>. در مهرماه همان سال که منصور لایحه مربوط به مصونیت مستشاران نظامی آمریکایی را به مجلس ارائه و از آن دفاع کرد، [[امام خمینی]] بار دیگر به خروش آمد و در سخنرانی تندی به دولت و شاه حمله کرد<ref>خمینی، روحالله. '''''صحیفه نور'''''. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، 1361، چ 2، ج 1، ص 102-113.</ref> و در پی این سخنرانی به ترکیه تبعید شد<ref>عاقلی. باقر. '''''روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب.''''' تهران: گفتار، 1379، چ 6، ج 2. ص 180</ref>. | |||
گروهی پس از تبعید [[امام خمینی]]، از مخالفان مذهبی دولت که در [[جمعیت مؤتلفه اسلامی|هیئتهای مؤتلفه اسلامی]]<sup>*</sup> متشکل شده بودند<ref>طلوعی. محمود. '''''بازیگران عصر پهلوی.''''' تهران: علم، 1374، چ 3، ج 1. ص 497.</ref>، طرح ترور منصور را در دستور کار قرار دادند<ref> استادی. کاظم. '''''سرنوشت منصور'''''. تهران: قدس، 1381، چ 2. ص 252.</ref>. صبح روز اول بهمن 1343ش، هنگامی که منصور برای ارائه لایحهای تازه به [[مجلس شورای ملی]] در میدان بهارستان میرفت، توسط محمد بخارایی، عضو جوان [[جمعیت مؤتلفه اسلامی|هیئتهای مؤتلفه]] ترور شد و 5 روز بعد درگذشت<ref> عاقلی. باقر. '''''روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب.''''' تهران: گفتار، 1379، چ 6، ج 2. ص 182، 183. </ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۱۷: | خط ۲۵: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
امید پارسانژاد | امید پارسانژاد | ||
[[رده:علوم سیاسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۶
منصور، حسنعلی، (1302-1343ش)، رجل سیاسی و نخستوزیر دوره پهلوی دوم.
در اردیبهشت 1302ش در تهران به دنیا آمد[۱]. فرزند رجبعلی، منصورالملک، از رجال دوران رضا شاه پهلوی بود. تحصیلات مقدماتی را در مدرسه فیروز بهرام به پایان رساند[۲]. سپس به دانشکده حقوق دانشگاه تهران رفت و در 1324ش لیسانس حقوق و علوم سیاسی گرفت[۳] و خدمت دولتی را در وزارت امور خارجه آغاز کرد.
پس از چند مأموریت خارجی، در دوره نخستوزیری رزمآرا به ریاست دفتر وزیر امور خارجه گمارده شد. در 1330ش مدت کوتاهی رئیس دفتر نخستوزیر، حسین علاء، بود. سپس به وزارت امور خارجه بازگشت و چندی مأموریت خارج گرفت. در بازگشت به ایران در دوره نخستوزیری منوچهر اقبال ابتدا به معاونت وزیر بازرگانی و سپس به دبیر کلی شورای اقتصاد، و سپس در 1338ش به وزارت کار و وزارت بازرگانی رسید[۴].
در دوران نخستوزیری امیراسدالله علم ریاست شرکت سهامی بیمه ایران را به عهده داشت. از اواخر دهه 1330ش به اتفاق عدهای از همفکرانش، از جمله امیرعباس هویدا، صمیمیترین دوستش، گروهی به نام «کانون مترقی» تشکیل داد و به تدریج خود را برای به دست گرفتن زمام امور کشور آماده کرد[۵]. در تابستان 1342ش در انتخابات شرکت کرد و به نمایندگی مردم تهران به دوره 21 مجلس شورای ملی* راه یافت. در آذر 1342ش «حزب ایران نوین»* را تشکیل داد که هسته اصلی آن را اعضای «کانون مترقی» تشکیل میدادند و او نخستین دبیر کل آن بود[۶]. سرانجام در 17 اسفند 1342ش نخستوزیر شد[۷]. از نخستین اقدامات دولتش، تلاش برای ترمیم رابطه دولت با دستگاه روحانیت بود، که در اثر وقایع 15 خرداد 1342ش آسیب دیده بود.
امام خمینی اواسط فروردین 1343ش از حبس خانگی آزاد شد[۸]. در مهرماه همان سال که منصور لایحه مربوط به مصونیت مستشاران نظامی آمریکایی را به مجلس ارائه و از آن دفاع کرد، امام خمینی بار دیگر به خروش آمد و در سخنرانی تندی به دولت و شاه حمله کرد[۹] و در پی این سخنرانی به ترکیه تبعید شد[۱۰].
گروهی پس از تبعید امام خمینی، از مخالفان مذهبی دولت که در هیئتهای مؤتلفه اسلامی* متشکل شده بودند[۱۱]، طرح ترور منصور را در دستور کار قرار دادند[۱۲]. صبح روز اول بهمن 1343ش، هنگامی که منصور برای ارائه لایحهای تازه به مجلس شورای ملی در میدان بهارستان میرفت، توسط محمد بخارایی، عضو جوان هیئتهای مؤتلفه ترور شد و 5 روز بعد درگذشت[۱۳].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ استادی، کاظم. سرنوشت منصور. تهران: قدس، 1381، چ 2، ص 167.
- ↑ استادی، کاظم. سرنوشت منصور. تهران: قدس، 1381، چ 2،. ص 166.
- ↑ میلانی، عباس. معمای هویدا. چ 1، تهران: اختران، 1380، ص 116.
- ↑ طلوعی، محمود. بازیگران عصر پهلوی. تهران: علم، 1374، چ 3، ج 1، ص 485؛ عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. تهران: گفتار ـ علم، 1380، ج 3، ص 1546.
- ↑ آبادیان، حسین. دو دهه واپسین حکومت پهلوی. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 1383، ص 281-286.
- ↑ نجاتی، غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران. تهران: رسا، 1373، ج 1، ص 297؛ میلانی.عباس. معمای هویدا. چ 1، تهران: اختران، 1380 . ص 194.
- ↑ عاقلی، باقر. روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب. تهران: گفتار، 1379، چ 6، ج 2، ص 169.
- ↑ صدر، جواد. نگاهی از درون؛ خاطرات سیاسی دکتر جواد صدر. به کوشش مرتضی رسولیپور، تهران: علم، 1381، ص 395-400.
- ↑ خمینی، روحالله. صحیفه نور. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، 1361، چ 2، ج 1، ص 102-113.
- ↑ عاقلی. باقر. روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب. تهران: گفتار، 1379، چ 6، ج 2. ص 180
- ↑ طلوعی. محمود. بازیگران عصر پهلوی. تهران: علم، 1374، چ 3، ج 1. ص 497.
- ↑ استادی. کاظم. سرنوشت منصور. تهران: قدس، 1381، چ 2. ص 252.
- ↑ عاقلی. باقر. روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب. تهران: گفتار، 1379، چ 6، ج 2. ص 182، 183.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
امید پارسانژاد