جامع التواریخ: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:Re75.jpg|بندانگشتی|جامع التواریخ برگرفته از وبسایت اسمان کتاب قابل بازیابی از<nowiki/>https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/]] | [[پرونده:Re75.jpg|بندانگشتی|جامع التواریخ برگرفته از وبسایت اسمان کتاب قابل بازیابی از<nowiki/>[https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/ https://asmaneketab.ir/product/]]] | ||
'''[[جامع التواریخ]]،''' یا ''تاریخ رشیدی'' از بزرگترین و معتبرترین کتب تاریخ عمومی به زبان [[فارسی]]، از روزگار [[آدم]] ابوالبشر (ع) تا زمان مؤلف<ref>نوایی، عبدالحسین. '''''متون تاریخی به زبان فارسی'''''. تهران: سمت، 1376، ص 82.</ref>. | '''[[جامع التواریخ]]،''' یا ''تاریخ رشیدی'' از بزرگترین و معتبرترین کتب تاریخ عمومی به زبان [[فارسی]]، از روزگار [[آدم]] ابوالبشر (ع) تا زمان مؤلف<ref>نوایی، عبدالحسین. '''''متون تاریخی به زبان فارسی'''''. تهران: سمت، 1376، ص 82.</ref>. | ||
خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی (د 718ق / 1318م) وزیر، محقق و تاریخنویس مشهور دربار [[مغول ها|مغول]] در ح 710ق / 1310م به دستور [[غازانخان|غازانخان]] و سپس محمد الجایتو آن را نوشت<ref>مصاحب، غلامحسین. ''''' | خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی (د 718ق / 1318م) وزیر، محقق و تاریخنویس مشهور دربار [[مغول ها|مغول]] در ح 710ق / 1310م به دستور [[غازانخان|غازانخان]] و سپس محمد الجایتو آن را نوشت<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 1، ص 720.</ref><ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155.</ref>. جلد نخست در تاریخ [[مغول ها|مغول]] و شامل دو فصل، جلد دوم در تاریخ عمومی عالم و حاوی دو قسمت و جلد سوم در بیان صوراقالیم و مسالک و ممالک است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 1، ص 720.</ref><ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155.</ref>. ''جامعالتواریخ'' با وجود فراوانی لغتهای [[ترکی]]، مغولی و [[عربی]] [[نثر فارسی|نثر]] روان و سادهای دارد<ref>نوایی. عبدالحسین. '''''متون تاریخی به زبان فارسی'''''. تهران: سمت، 1376، ص 82.</ref>. مؤلف تلاش کرده تا در نقل عبارات متکلفانه تاریخ نویسان پیش از خود مانند [[عطاملک جوینی]] و دیگران نیز تلاش کرده تا حد امکان لغات دشوار و غیر مشهور را حذف کند<ref>بهار (ملکالشعرا)، محمدتقی. '''''سبکشناسی'''''. تهران: کتابهای پرستو، 1355، ج 3، ص 175.</ref>. بخشی از ''روضه الصفا'' تألیف میرخواند از این [[کتاب]] اقتباس شده است و ''ناسخالتواریخ'' محمد تقی لسانالملک سپهر کاشانی نیز تا حدی به تقلید طرح و اسلوب ''جامعالتواریخ'' است<ref>حاکمی، اسماعیل. '''''گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 147 و 167.</ref>. کاترمر [Quatremère]قسمت هلاکو و بلوشه،[Blochet] کارل یان[ K. Jahn] و دیگران هر یک اجزایی از آن را تصحیح و [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] کردهاند<ref>مصاحب.غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 1، ص 720.</ref><ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 721.</ref>. بهمن کریمی این قسمتهای [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] شده را در یک جا گردآوری و منتشر کرده است. در 1373ش نیز [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] منقحی از این [[کتاب]] به کوشش محمد روشن و مصطفی موسوی انتشار یافت<ref>نوایی.عبدالحسین. '''''متون تاریخی به زبان فارسی'''''. تهران: سمت، 1376، ص 82.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
* [[غازانخان|غازانخان]] | * [[غازانخان|غازانخان]] | ||
== | == مآخذ == | ||
<references /> | <references /> | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۵
جامع التواریخ، یا تاریخ رشیدی از بزرگترین و معتبرترین کتب تاریخ عمومی به زبان فارسی، از روزگار آدم ابوالبشر (ع) تا زمان مؤلف[۱].
خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی (د 718ق / 1318م) وزیر، محقق و تاریخنویس مشهور دربار مغول در ح 710ق / 1310م به دستور غازانخان و سپس محمد الجایتو آن را نوشت[۲][۳]. جلد نخست در تاریخ مغول و شامل دو فصل، جلد دوم در تاریخ عمومی عالم و حاوی دو قسمت و جلد سوم در بیان صوراقالیم و مسالک و ممالک است[۴][۵]. جامعالتواریخ با وجود فراوانی لغتهای ترکی، مغولی و عربی نثر روان و سادهای دارد[۶]. مؤلف تلاش کرده تا در نقل عبارات متکلفانه تاریخ نویسان پیش از خود مانند عطاملک جوینی و دیگران نیز تلاش کرده تا حد امکان لغات دشوار و غیر مشهور را حذف کند[۷]. بخشی از روضه الصفا تألیف میرخواند از این کتاب اقتباس شده است و ناسخالتواریخ محمد تقی لسانالملک سپهر کاشانی نیز تا حدی به تقلید طرح و اسلوب جامعالتواریخ است[۸]. کاترمر [Quatremère]قسمت هلاکو و بلوشه،[Blochet] کارل یان[ K. Jahn] و دیگران هر یک اجزایی از آن را تصحیح و چاپ کردهاند[۹][۱۰]. بهمن کریمی این قسمتهای چاپ شده را در یک جا گردآوری و منتشر کرده است. در 1373ش نیز چاپ منقحی از این کتاب به کوشش محمد روشن و مصطفی موسوی انتشار یافت[۱۱].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نوایی، عبدالحسین. متون تاریخی به زبان فارسی. تهران: سمت، 1376، ص 82.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 1، ص 720.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 1، ص 720.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155.
- ↑ نوایی. عبدالحسین. متون تاریخی به زبان فارسی. تهران: سمت، 1376، ص 82.
- ↑ بهار (ملکالشعرا)، محمدتقی. سبکشناسی. تهران: کتابهای پرستو، 1355، ج 3، ص 175.
- ↑ حاکمی، اسماعیل. گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزین. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 147 و 167.
- ↑ مصاحب.غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 1، ص 720.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 721.
- ↑ نوایی.عبدالحسین. متون تاریخی به زبان فارسی. تهران: سمت، 1376، ص 82.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر