تاریخ جهانگشای جوینی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''تاريخ جهانگشاي جويني،''' كتابي دربارة تاريخ مغول و نيز، خوارزمشاهيان<sup>*</sup>و اسماعيليان<sup>*</sup> به زبان فارسي، تأليف عطاملك بن محمد جويني<sup>*</sup> (623- 681ق/ 1226- 1282م) عطاملك از خاندان جويني، ديوانسالاران اوايل دورة ايلخانان،<sup>*</sup> در 650- 658ق اين كت...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''تاریخ جهانگشای جوینی،''' کتابی درباره تاریخ [[مغول ها|مغول]] و نیز، [[خوارزمشاهیان]] و [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] به [[فارسی|زبان فارسی]]، تألیف [[عطاملک جوینی|عطاملک بن محمد جوینی]] (623- 681ق/ 1226- 1282م). | ||
عطاملک از خاندان جوینی، دیوانسالاران اوایل [[ایلخانان|دوره ایلخانان]]، در 650- 658ق این کتاب را تألیف کرده و دیدهها و شنیدههای خود را در 3 مجلد به این شرح تدوین کرده است: | |||
1) تاریخ چنگیز: سلطنت اوگتایقاآن و گیوکخان؛ | |||
2) تاریخ [[خوارزمشاهیان]]، قراختاییان، گورخانیان، سرگذشت حکام و شحنگان مغول در دوران اوگتایقاآن تا ورود هلاکوخان به ایران؛ | |||
''' | 3) تاریخ منکوقاآن و تفصیل حمله هلاکو به ایران، تاریخ [[اسماعیلیه]] الموت مذهب آنان و انقراضشان<ref>جوینی، عطاملک بن محمد. '''''تاریخ جهانگشای'''''. تصحیح محمد قزوینی، هلند: لیدن، ج1، مقدمه محمد قزوینی.</ref>. | ||
در پایان نیز شرحی از فتح بغداد به قلم [[نصیر الدین طوسی|خواجهنصیرالدین طوسی]] که در برخی نسخهها درج شده<ref>شعار، جعفر. «تاریخ جهانگشای جوینی، اشارهای به ارزش ادبی، تاریخی و اجتماعی آن»، در '''''یکی قطره باران'''''. جشننام استاد دکتر عباس زریاب خوئی، به کوشش احمد تفضلی، تهران: 1370، ص300.</ref>، آمده است. تشریح اوضاع اقتصادی ـ اجتماعی در ضمن بیان تحولات سیاسی، نظام اداری مغولان در سرزمینهای اسلامی<ref>ربیعی، منیژه. «تاریخ جهانگشای» در '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص216.</ref> قضاوتهای بیطرفانه در برخی موضوعات<ref>بهار، محمدتقی ملکالشعراء. '''''سبکشناسی'''''. تهران: 1355، ص52.</ref> (مانند دلایل شکست [[خوارزمشاهیان]]) و قضاوت یک جانبه درباره [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]]، تقدم در تدوین تاریخ [[مغول ها|مغول]] جهت بهرهمندی آیندگان از ویژگیهای مهم تاریخنگاری و نثر ادبی مصنوع آمیخته با آیات، احادیث، آرایههای لفظی و معنوی، واژگان مغولی (برای نخستین بار در نثر فارسی)<ref>صفا، ذبیحالله. «پارسینویسان بزرگ و منتخب آثار آنان»، '''''گنجینه سخن'''''. تهران: 1353، ج4، ص49.</ref>، از ویژگیهای بارز ادبی تاریخ جهانگشای جوینی هستند. | |||
کتابهای تاریخی ـ ادبی پس از این، تأثیراتی از جهانگشا گرفتهاند که در [[تاريخ وَصّاف|تاریخ وصاف]]<nowiki/>الحضره شیرازی و [[جامع التواریخ|جامعالتواریخ]] خواجهرشیدالدین فضلالله همدانی<sup>*</sup> نمایان است<ref>بویل، جاناندرو. «آثار جوینی و رشیدالدین به عنوان منابع تاریخ مغول»، '''''سخن'''''. دوره 23، شماره 5، فروردین 1353، ص507. </ref>. نخستین و مهمترین چاپ از این کتاب به تصحیح علامه محمد قزوینی در چاپخانه بریل [Bril]در لیدن [Layden]هلند (1329ق/ 1911م) انجام گرفت. مینورسکی [Minorsky]در 1957 و بویل [J. A. Boil]در 1958 تاریخ جهانگشا را ترجمه کردند از آن پس چاپهای متعدد از این کتاب انتشار یافت. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[مغول ها]] | |||
* [[خوارزمشاهیان]] | |||
* [[عطاملک جوینی]] | |||
* [[اسماعیلیه]] | |||
== مآخذ == | |||
1. جوینی، عطاملک بن محمد. '''''تاریخ جهانگشای'''''. تصحیح محمد قزوینی، هلند: لیدن، ج1، مقدمه محمد قزوینی. | |||
2. شعار، جعفر. «تاریخ جهانگشای جوینی، اشارهای به ارزش ادبی، تاریخی و اجتماعی آن»، در '''''یکی قطره باران'''''. جشننام استاد دکتر عباس زریاب خوئی، به کوشش احمد تفضلی، تهران: 1370، ص300. | |||
3. ربیعی، منیژه. «تاریخ جهانگشای» در دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص216. | |||
4. بهار، محمدتقی ملکالشعراء. '''''سبکشناسی'''''. تهران: 1355، ص52. | |||
5. صفا، ذبیحالله. «پارسینویسان بزرگ و منتخب آثار آنان»، '''''گنجینه سخن'''''. تهران: 1353، ج4، ص49. | |||
6. | |||
منیژه ربیعی | منیژه ربیعی | ||
----[1]. | ----[1]. | ||
[2]. | [2]. | ||
[3]. | [3]. | ||
[4]. | [4]. | ||
نسخهٔ ۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۰
تاریخ جهانگشای جوینی، کتابی درباره تاریخ مغول و نیز، خوارزمشاهیان و اسماعیلیان به زبان فارسی، تألیف عطاملک بن محمد جوینی (623- 681ق/ 1226- 1282م).
عطاملک از خاندان جوینی، دیوانسالاران اوایل دوره ایلخانان، در 650- 658ق این کتاب را تألیف کرده و دیدهها و شنیدههای خود را در 3 مجلد به این شرح تدوین کرده است:
1) تاریخ چنگیز: سلطنت اوگتایقاآن و گیوکخان؛
2) تاریخ خوارزمشاهیان، قراختاییان، گورخانیان، سرگذشت حکام و شحنگان مغول در دوران اوگتایقاآن تا ورود هلاکوخان به ایران؛
3) تاریخ منکوقاآن و تفصیل حمله هلاکو به ایران، تاریخ اسماعیلیه الموت مذهب آنان و انقراضشان[۱].
در پایان نیز شرحی از فتح بغداد به قلم خواجهنصیرالدین طوسی که در برخی نسخهها درج شده[۲]، آمده است. تشریح اوضاع اقتصادی ـ اجتماعی در ضمن بیان تحولات سیاسی، نظام اداری مغولان در سرزمینهای اسلامی[۳] قضاوتهای بیطرفانه در برخی موضوعات[۴] (مانند دلایل شکست خوارزمشاهیان) و قضاوت یک جانبه درباره اسماعیلیان، تقدم در تدوین تاریخ مغول جهت بهرهمندی آیندگان از ویژگیهای مهم تاریخنگاری و نثر ادبی مصنوع آمیخته با آیات، احادیث، آرایههای لفظی و معنوی، واژگان مغولی (برای نخستین بار در نثر فارسی)[۵]، از ویژگیهای بارز ادبی تاریخ جهانگشای جوینی هستند.
کتابهای تاریخی ـ ادبی پس از این، تأثیراتی از جهانگشا گرفتهاند که در تاریخ وصافالحضره شیرازی و جامعالتواریخ خواجهرشیدالدین فضلالله همدانی* نمایان است[۶]. نخستین و مهمترین چاپ از این کتاب به تصحیح علامه محمد قزوینی در چاپخانه بریل [Bril]در لیدن [Layden]هلند (1329ق/ 1911م) انجام گرفت. مینورسکی [Minorsky]در 1957 و بویل [J. A. Boil]در 1958 تاریخ جهانگشا را ترجمه کردند از آن پس چاپهای متعدد از این کتاب انتشار یافت.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
1. جوینی، عطاملک بن محمد. تاریخ جهانگشای. تصحیح محمد قزوینی، هلند: لیدن، ج1، مقدمه محمد قزوینی.
2. شعار، جعفر. «تاریخ جهانگشای جوینی، اشارهای به ارزش ادبی، تاریخی و اجتماعی آن»، در یکی قطره باران. جشننام استاد دکتر عباس زریاب خوئی، به کوشش احمد تفضلی، تهران: 1370، ص300.
3. ربیعی، منیژه. «تاریخ جهانگشای» در دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص216.
4. بهار، محمدتقی ملکالشعراء. سبکشناسی. تهران: 1355، ص52.
5. صفا، ذبیحالله. «پارسینویسان بزرگ و منتخب آثار آنان»، گنجینه سخن. تهران: 1353، ج4، ص49.
6.
منیژه ربیعی
[1].
[2].
[3].
[4].
- ↑ جوینی، عطاملک بن محمد. تاریخ جهانگشای. تصحیح محمد قزوینی، هلند: لیدن، ج1، مقدمه محمد قزوینی.
- ↑ شعار، جعفر. «تاریخ جهانگشای جوینی، اشارهای به ارزش ادبی، تاریخی و اجتماعی آن»، در یکی قطره باران. جشننام استاد دکتر عباس زریاب خوئی، به کوشش احمد تفضلی، تهران: 1370، ص300.
- ↑ ربیعی، منیژه. «تاریخ جهانگشای» در دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص216.
- ↑ بهار، محمدتقی ملکالشعراء. سبکشناسی. تهران: 1355، ص52.
- ↑ صفا، ذبیحالله. «پارسینویسان بزرگ و منتخب آثار آنان»، گنجینه سخن. تهران: 1353، ج4، ص49.
- ↑ بویل، جاناندرو. «آثار جوینی و رشیدالدین به عنوان منابع تاریخ مغول»، سخن. دوره 23، شماره 5، فروردین 1353، ص507.