علی اکبر دهخدا
دهخدا، علیاکبر: (درگذشت 17 اسفند 1334ش)، علامّه علیاکبر دهخدا، دانشمند نامدار، ادیب، لغتشناس، روزنامهنگار و شاعر برجسته ایران فرزند خان بابا خان قزوینی در 1297ق در محله سنگلج تهران دیده به جهان گشود و فعالیت روزنامهنگاری خود را از دوران جوانی آغاز کرد. او نخست نام مستعار «دخو» را برای نگارش مقالات طنزآمیز خود برگزید.
دهخدا پس از مراجعت از اروپا به ایران در 1323ق به روزنامهنگاری روی آورد و پس از اندکی با عنوان نویسنده و سردبیر روزنامه صوراسرافیل که مدیریت آنرا میرزا جهانگیرخان شیرازی عهدهدار بود منصوب شد. این روزنامه در دوران مشروطیت مقام پر ارجی داشت و هدفش «تکمیل معنی مشروطیت و حمایت مجلس شورای ملی و معاونت روستائیان و فقرا و مظلومین» بود. شماره اول صوراسرافیل روز پنجشنبه 17 ربیعالاول 1325ق مطابق 30 مه 1907م در 8 صفحه انتشار یافت.
از این روزنامه در مدت 14 ماه جمعاً 32 شماره منتشر شد و پس از پیروزی محمدعلی شاه هنگامی که دهخدا به سوئیس رفت سرشماره دیگر با یاری معاضدالسلطنه پیرنیا منتشر نمود. دهخدا در پایان هر شماره مقاله طنزی با عنوان «چرند و پرند» و با امضای دخو مینوشت. موضوع آن نقد سیاسی و نقد اعمال ستمگران جامعه بود. و با انشایی کاملاً نو و آسان فهم نگارش مییافت. روزنامه صوراسرافیل در 1358ش در تهران تجدید چاپ شد.
دهخدا به جز همکاری با صوراسرافیل، مدتی هم سردبیری روزنامه روحالقدس به مدیریت سلطان العلمای خراسانی را عهدهدار شد و ظاهراً یک یا دو شماره از این روزنامه را در اروپا منتشر نمود (گلین، ص495-496) [۱]او از اروپا به استانبول رفت و در آنجا با یاری و همکاری آزادیخواهان ایرانی روزنامه هفتگی دیگری به نام «سروش» انتشار داد. اولین شماره سروش در 12 جمادیالآخر 1327 و چهاردهمین شماره در 10 ذیقعده 1327ق منتشر گردید.
به جز مطبوعات یاد شده، دهخدا مدتی در روزنامه مجلس که مدیریت آن را سید محمدصادق طباطبایی عهدهدار بود و همچنین روزنامههای: آفتاب، روزنامه شوری، ایران و پیکار مقالاتی مینوشت. همچنین بعدها با پارهای مجلات از جمله مجله یغما همکاری قلمی داشت لیکن با آنکه در دوران نهضت ملی ایران به یاری مصدق برخاست و فعالیت سیاسی میکرد، دیگر به مقالهنویسی توجهی نشان نداد. دهخدا روز 7 اسفند 1334ش در تهران درگذشت[۲][۳][۴].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ گلبن، محمد. روزنامهنگاری دهخدا در روزنامه روحالقدس. مجله آینده. س5 ش7-9 [پائیز 1358] ص490-499
- ↑ افشار، ایرج. سال شمار زندگانی دهخدا. آینده. 5ش، ص7-9 [پائیز 1358]، ص428-430
- ↑ رضوانی، محمداسماعیل. سروش روم و سروش ری. آینده، س5 ش7-9، ص501، 508؛
- ↑ دهخدا، علیاکبر. دیوان اشعار. به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، تهران، تیراژه 1362، ص شش تا نوزده مقدمه.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
فاطمه ارغوان یعقوبی