باچوانلو
باچوانلو، یا باچیانلو، تیرهای از کرد زعفرانلو در شمال خراسان که به کرد قوچان نیز معروفند. باچوانلو در منابع به صورتهای قاچکانلو، باشمانلو، باشقانلو نیز آمده است[۱][۲][۳][۴][۵].
باچوانلوها در یک صد سال اخیر به تدریج یکجانشین شدهاند و در روستاهای اطراف اسفراین، قوچان، بجنورد، اشخانه و... سکونت دارند[۶][۷].
گروههای کوچنده انها نیز بین روستاهای قوچان و مناطق اطراف کوههای هزار مسجد و شهرهای شیروان، بجنورد، ترکمنصحرا و ... در استان مازندران ییلاق و قشلاق میکنند[۸].
از شمار جمعیت باچوانلوها اطلاع دقیقی در دست نیست. کوچندگان آنها در 1377ش، 348 خانوار و 2066 نفر گزارش شده است[۹].
زبان باچوانلوها کردی از شاخه کرمانجی است و به ترکی و فارسیهم سخن میگویند[۱۰].
فعالیت عمده آنها دامداری، زراعت و صنایع دستیبه ویژه قالیبافی است[۱۱]. پس از مرگ شاه عباس دوم، (حک: 1052ـ1077ق / 1642-1667م) باچوانلوها تحت حمایت قزلباشهای افشار قرار گرفتند و همراه آنها با متجاوزان ازبک و ترکمن به خراسان جنگیدند[۴]. در زمان نادر، ابتدا به یاری او در جنگ با ملک محمود سیستانی شتافتند، لیکن بعد از مخالفان و شورشیان علیه نادر شدند و سرکوب گردیدند[۱۲]. در دوره قاجار مورد هجوم ترکمانها قرار گرفتند[۱۳][۱۴].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ توحدی، کلیمالله. حرکت تاریخی کرد به خراسان در دفاع از استقلال ایران. مشهد: 1359-1373، جلد 1، ص. 281؛ جلد 2، ص. 163-164.
- ↑ میرنیا، علی. ایلها و طایفههای عشایری کرد ایران. تهران: 1369، ص 64.
- ↑ پاپلییزدی، محمدحسین. «مختصریدرباره کوچنشینان شمال خراسان»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی. مشهد: 1362، شمـ 3 و 4، ص 567.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ قدوسی، محمدحسین. نادرنامه. مشهد: 1339،ص 22.
- ↑ مردوخ کردستانی، محمد. تاریخ. سنندج، 1351، جلد 1، ص. 79.
- ↑ توحدی، کلیمالله. حرکت تاریخی کرد به خراسان در دفاع از استقلال ایران. مشهد: 1359-1373، جلد 1، ص. 486؛ جلد 2، ص.164.
- ↑ پاپلییزدی، محمدحسین. «مختصریدرباره کوچنشینان شمال خراسان»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی. مشهد: 1362، شمـ 3 و 4، ص 94.
- ↑ میرنیا، علی. ایلها و طایفههای عشایری کرد ایران. تهران: 1369، ص 77، 79-81، 87.
- ↑ سرشماری اجتماعی اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی کل کشور. تهران: 1378، ص 24.
- ↑ میرنیا، علی. ایلها و طایفههای عشایریکرد ایران. تهران: 1369، ص 64.
- ↑ میرنیا، علی. ایلها و طایفههای عشایری خراسان. تهران: 1369، ص 112.
- ↑ میرنیا، علی. سردارانیاز ایلات و طوایف درگز. مشهد: 1361، ص 101-102.
- ↑ توحدی، کلیمالله. حرکت تاریخی کرد به خراسان در دفاع از استقلال ایران. مشهد: 1359-1373، جلد 1، ص.281، 485؛ جلد 4، ص. 03-32.
- ↑ تلخیص معصومه ابراهیمی از مقاله باچوانلو، دایره المعارف بزرگ اسلامی.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
جعفر اسحاق تیموری