پوشش گیاهی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴

وضعیت جغرافیایی و طبیعی ایران موجب شده است که این منطقه به منزله پلی بین چهار منطقه رویشی جهان بشمار رود. این چهار منطقه رویشی عبارتند از: منطقه ایران و توران، منطقه اروپا و سیبری، منطقه صحرا و عربستان و منطقه سند و سودان^[۱]. بر اثر تنوع اقالیم مختلف و نوع خاک، برخی از نواحی کشور ما را جنگلهای انبوه فراگرفته است و در بعضی از مناطق جنگلهای تنک و بیابان و یا بوته‌زار بصورت چراگاه‌های مختلفی ظاهرگشته است^[۲]. وسعت جنگلها و مراتع ایران را در حدود ۱۰۲ میلیون هکتار تخمین می‌زنند که از این مقدار ۱۲ میلیون هکتار آن جنگل و ۹۰ میلیون هکتار بقیه اراضی مرتعی است^[۳]. بخش اعظمی از جنگلهای انبوه و نسبتاً متراکم ایران در شمال کشور واقع در دامنه‌های شمال کوهستان البرز و کوهستان تالش قرار دارد. وجود رطوبت زیاد و خاک غنی منطقه موجب شده است که این ناحیه برای رشد گونه‌های متنوع گیاهان مساعد باشد.

این جنگلها غالباً از درختان پهن برگ تشکیل یافته‌اند و از سایر جنگلهای کشور کاملاً متمایزند. جنگلهای مرطوب شمال در شرق محدود به جنگلهای مینودشت و گلستان و در غرب محدود به جنگلهای ارسباران است. در این دو منطقه به علت دوری از دریای خزر سیمای جنگل تغییر می‌کند^[۲]. جنگلنای شمال ایران از نظر ارزش اقتصادی مهم و حائز اهمیتند. جوامع جنگلی، در کوه‌های البرز متنوع، متعدد و گسترده است. علاوه بر آن، آب و هوا و مناظر زیبا و بدیع شمال ایران و قرارگیری در کنار دریای خزر، این منطقه را به یکی از مناطق مهم توریستی کشور تبدیل کرده است.

در کوه‌های زاگرس، از سردشت و کردستان تا فارس و کازرون و همچنین در ارتفاعات جنوبی البرز و سایر مناطق کوهستانی و ارتفاعات مختلف کشور، جنگل‌های تنک نیم خشک به طور مقطع و بریده بریده به حال طبیعی دیده می‌شود. ترکیب سیمای این جنگلها، نسبت به ارتفاع آنها از سطح دریا، یا نسبت به عرضهای، مختلف جغرافیایی متفاوت است. در بعضی دامنه‌ها جنگلهای تنک و پراکنده و در بعضی دیگر جنگل‌های انبوه‌تر را تشکیل می‌دهند.

بعضی از این مناطق نیز فاقد درخت است و معمولاً در اثر قطع درختان و انهدام جنگلها به صورت استپی و عاری از درخت درآمده‌اند. از این نواحی به جای جنگل، بوته‌زارهایی با درختچه‌ها و بوته‌های مختلف و یا مراتع خشک و کوهستانی دیده می‌شود. به طور کلی انتشار جامعه بنه و بادام و همچنین جامعه‌های بلوط و ارس، به ترتیب برحسب ارتفاع از سطح دریا، تغییر می‌کند. در بعضی از مناطق خشک و نیمه خشک، بیشه‌های تنک از ترکیب درختان و درختچه‌های خشکی پسند، مانند: کیکم، انار، زالزالک و غیره دیده می‌شود و یا بوته‌ها و درختچه‌های کوچکی به صورت یکدست و یا مختلط، سطح خاک را مفروش می‌سازند و مانع فرسایش آن می‌شوند.

این بوته‌ها و نباتات هر یک در فصلی از سال به گل می‌نشینند و دشت و دمن را می‌آرایند. جنگل‌های مناطق نیم خشک، به انبوهی و تراکم مناطق شمال کشور نیست و جنگلهای تنک نامیده می‌شوند. میزان بارندگی و رطوبت نسبی این مناطق به مراتب کمتر از میزان بارندگی و رطوبت در شمال است، با وجود این، در بهار، این جنگلها بسیار مفرح و پرگل و ریاحین‌اند و رایحه دل انگیزی در هوای لطیف بهار از آنها استشمام می‌شود و مشام مسافران و رهگذران را می‌نوازد.

درختان بیابانی وکویری

قسمت اعظم خاک کشور ایران را بیابان‌ها و کویرهای وسیع اشغال کرده است. در این نواحی میزان بارندگی بسیار کم و از یکصد میلیمتر متجاوز نیست. به این سبب میزان تبخیر از میزان بارندگی بیشتر است و محیط نامساعدی برای موجودات فراهم می‌سازد. خاک بعضی از نقاط بیابانی شور و بعضی دیگر به علت کمی مقدار هوموس، ناپایدار است و گاهی هم به صورت ریگهای روان به حرکت می‌آید.

نوع درختان و درختچه‌هایی که در نقاط مختلف کویری می‌روید نسبت به شوری خاک و جنس ساختمان آن تغییر می‌کند. در این نواحی چنانچه آب تحت‌الارضی عمیق نباشد، درخت پده، که در نقاط مختلف کشور می‌روید، ظاهر می‌شود و با آن محیط سازش می‌نماید. درخت سنجد نیز یکی از درختانی است که در برابر خشکی زیاد، بردبار است و در نقاط مختلف خشک و نیمه خشک کشور کم و بیش کشت می‌شود. مهمترین درختان و درختچه‌هایی که در نواحی بیابانی و کویری ایران می‌روید، عبارتند از: تاغ، اشنان، اسنکنبیل، کاروان کش، گزهای مختلف و....^[۲]

پوشش‌گیاهی خوزستان و سواحل جنوب‌کشور

این منطقه شامل سواحل دلتایی است که به خلیج فارس و دریای عمان می‌ریزد. میزان بارندگی کم و منحصر به ریزش زمستانی است. زمستان ملایم و تابستان بسیار گرم و به علت قرارگیری در کنار دریا و رطوبت بالا اغلب مرطوب (شرجی) است. از نظر پوشش‌گیاهی بین پوشش نباتی خوزستان و سواحل جنوبی با منطقه کویری و بیابانی و شرق بلوچی تفاوت آشکاری وجود دارد. گیاهان خوزستان از نوع فلور ایران و توران است که شباهت زیادی به فلور منطقه مرکزی دارد ولی بلوچ از نوع صحرایی تاسندی است که شباهتی تام به فلور عربستان سعودی دارد^[۴]. اکالیپتوس،کُنار و وجود جنگل‌های حرّا در خلیج فارس از مشخصه‌های گیاهی و رویشی این منطقه است.

مراتع

مراتع ایران یکی از مهمترین و با ارزشترین منابع ملی کشور می‌باشد. مراتع ایران با وسعتی حدود ۹۰ میلیون هکتار و تولیدی برابر با ۱۰ میلیون تن علوفه خشک در سال مهمترین منبع تولید علوفه در جهت تأمین نیازهای دامی است. علاوه بر آن از نظر حفاظت منابع خاک و آب و کنترل و افزایش ذخیره آبهای زیرزمینی، تلطیف هوا و بهبودی محیط زیست و بالا بردن رطوبت نسبی در سطح کشور، از اهمیت و یژه‌ای برخوردار است. در گذشته مراتع طبیعی و سرسبز، بخش وسیعی از کشور را در بر می‌گرفته و شغل اصلی بسیاری از مردم نیز دامداری و استفاده از این مراتع بوده است^[۵]. بر همین اساس نوعی معیشت دامداری در ایران از دیرباز بوجود آمده است که آن را «کوچ‌نشینی»(NOMADISM) می‌نامند. در حال حاضر از ۹۰ میلیون هکتار مراتع ایران تنها در حدود ۱۴ میلیون هکتار آن جزو مراتع نسبتاً خوب تا متوسط به حساب می‌آید. یعنی حدود ۵/۱۵ درصد از کل مراتع کشور که در حدود ۶/۴۰ درصد ازکل علوفه تولیدی از این قسمت از مراتع به دست می‌آید. بیش از ۶۰ میلیون هکتار از مراتع نیز در ردیف متوسط تا ضعیف قرار دارد. این قسمت از مراتع با وجود اینکه بیش از ۶/۶۶ درصد از سطح کل مراتع را تشکیل می‌دهند، به میزان ۲/۵۵ درصد از علوفه مرتعی را تولید می‌کنند. بالاخره ۱۶ میلیون هکتار از مراتع باقیمانده را نیز مراتع کویری و بیابانی در بر می‌گیرد که تنها ۲/۴ درصد از کل علوفه تولیدی را به خود اختصاص داده است^[۶]. میزان علوفه تولیدی سالانه در مراتع کشور تنها می‌تواند تأمین‌کننده غذای ۱۶ میلیون واحد دامی در سال باشد^[۷]. در حالی که در شرایط موجود بالغ بر ۹۹ میلیون واحد دامی در کشور وجود دارد که ۶۰ میلیون واحد دامی آن از مراتع چرا می‌نمایند^[۸]. یکی از دلایل مهم ایجاد بحران در زندگی کوچ‌نشینی در ایران در سالهای اخیر همین موضوع عدم تعادل بین دام و مرتع می‌باشد.

گیاهان خودرو، صنعتی و داروئی

گیاهان خودرو، بخش اعظم مراتع کشور را تشکیل می‌دهند و به مصرف تغذیه حیوانات می‌رسند، بخشی نیز مصرف صنعتی و دارویی دارند که علاوه بر مصرف داخلی یکی از اقلام صادراتی کشور را تشکیل می‌دهند. اهم آنها به شرح ذیل است:

گیاهان صمغی

کتیرا

از گیاهی وحشی به صورت بوته خار که آن را گون می‌نامند به دست می‌آید. دارای ساقه‌های قوی و شاخه‌های فراوان و به طول حدود ۶۰ سانتی‌متر می‌باشد که در بهار گل می‌دهد و رنگ آن غالباً سفید یا زرد ولی بدون دمبرگ است. در ایران بیش از صد نوع آن شناخته شده است که همه دارای شیره نیستند. دهقانان شاغل به جمع آوری کتیرا، شناسایی کافی نسبت به گون‌ها داشته و غالباً گون‌های بدون شیره را به مصرف سوخت می‌رسانند. این گیاه معمولاً در حواشی کویر و نواحی کوهستانی ایران مخصوصاً استان‌های خراسان، کرمان، اطراف شیراز، اصفهان و کردستان رشد می‌کند. کتیرا در صنایع نساجی، پارچه‌بافی، رنگ سازی و صنایع پنبه و تهیه چسب و کپسول در داروسازی مصرف دارد.

صمغ

صمغ شیره گیاهی است که از ساقه و تنه درختان گیلاس، زردآلو، گوجه، بادام و هلو خارج می‌شود.

آنغوزه

آنغوزه از گیاهی صحرایی به نام «کما» که به صورت بوته با شاخ و برگ فراوان است به دست می‌آید، معمولاً در اطراف کویر و نواحی فارس،کرمان، سیستان و خراسان رشد می‌کند.

برداشت محصول از اواخر فروردین ماه صورت می‌گیرد. بخشی از محصول آنغوزه ایران به خارج از کشور صادر می‌شود.

سقز

سقز از درخت پسته وحشی یا «بنه» به دست می‌آید و در استانهای فارس، کرمان، یزد، کردستان، لرستان و سایر نقاط حواشی کویر جمع‌آوری می‌شود.

گیاهان دارویی

در بین گیاهان دارویی کشور که عموماً خودرو و وحشی هستند بیش از یک صد نوع مهم آن شناخته شده است که علاوه بر مصارف داخلی به عنوان داروهای طبی و مواد صنعتی و مواد غذایی، پاره‌ای از آنها جزء اقلام صادراتی محسوب می‌گردد. مهمترین آنها عبارتند از: شیرین بیان، ترنجبین، شیرخشت، شاه‌تره و کاسنی.

شیرین بیان

در نقاط مختلف ایران از جمله استان‌های شمالی و استان‌های خراسان، کرمانشاه، فارس و اطراف تهران به صورت وحشی رشد می‌کند و هر ساله مقادیر زیادی از آن را می‌توان جمع‌آوری نمود.

ترنجبین

ازگیاهی به نام خارشتر به دست می‌آید که در اکثر کوهپایه‌های‌کشور به صورت خودرو می‌روید. در بین نقاط مختلف کشور فقط در نواحی آذربایجان، خراسان، غرب و بنادر جنوب محصول ترنجبین جمع‌آوری می‌شود که محصول خراسان معروف‌تر است و در طب به عنوان داروی ملین مصرف می‌شود.

شیرخشت

از نیش حشره مخصوصی در نوعی از نباتات گل سرخی به دست می‌آید. در معالجه حصبه و سرخک بسیار مؤثر است و در کوهستانهای حواشی کویر از خراسان، فارس، کرمان و اصفهان جمع‌آوری می‌شود.

شاه‌تره و کاسنی

در صحرا به صورت خودرو وجود دارد^[۹].

علاوه بر آنچه ذکر شد، سنبل‌الطیب، گل گاوزبان، اسطو خودوس و دهها نوع گیاه دارویی نیز در ایران می‌روید که برخی از آنها به خارج از کشور نیز صادر می‌شود.

زعفران؛ طلای سرخ ایران

گل زعفران یا «طلای سرخ» از محصولات مهم جنوب خراسان است. گفته می‌شود که در حدود ۷۰۰ سال قبل، زعفران منحصراً در این منطقه کشت می‌شده است. استان خراسان با دارا بودن ۲۰ هزار هکتار زمین زیر کشت زعفران و تولید ۱۱۰ تن زعفران به عنوان قطب تولید این محصول در جهان است. گفتنی است ۹۵ درصد زعفران کشور و ۶۵ درصد زعفران دنیا در جنوب خراسان تولید می‌شود^[۱۰].

به علت وضعیت خاص طبیعی ایران و دارا بودن اقلیم‌های گوناگون و وسعت زیاد به طوری که در هر فصل سال در ایران می‌توان میوه‌های فصول دیگر را نیز به دست آورد. انواع میوه‌های درختی آبدار مانند: سیب، گلابی، هلو، زردآلو، انگور، شلیل،گیلاس، آلبالو و آلو در نقاط مختلف کشور بویژه استانهای تهران، اصفهان، خراسان و آذربایجان کشت شده و محصول خوب عمل می‌آورد. هلوی خراسان، خربزه ایوانکی و مشهد و گرگاب، انار ساوه، هندوانه جیرفت و خرمای بم ایران در دنیا بی‌نظیر است. انجیر و توت نیز در اغلب نقاط ایران وجود دارد.

پسته و بادام و گردو در نقاط مختلف ایران به عمل می‌آید. پسته رفسنجان و دامغان و گردوی دماوند اشتهار ویژه‌ای دارند. همه ساله مقداری خشکبار بویژه پسته و خرما از ایران به کشورهای اروپایی و سایر نقاط دنیا صادر می‌شود. میوه‌های جالیزی نظیر خربزه، هندوانه و طالبی تقریباً در اکثر نقاط ایران به عمل می‌آید.

نیز نگاه کنید:

مآخذ

↑ مبین، صادق، جغرافیای‌گیاهی، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۶۰، ص ۲۱۲. 2- ثابتی، حبیب الله، جنگلهای ابران، تهران، ۱۳۵۷، ص ۱۰۳.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ثابتی،حبیب الله،جنگلهای ایران،تهران،1357،ص 103
↑ رهنمایی، محمد تقی، توانهای محیطی ایران، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، تهران، ۱۳۷۱ مس ۲۲۴.
↑ جعفرپور، زین العابدین، جغرافیای زیستی ایران، تهران، ۱۳۶۳.
↑ رهنمایی، محمد تقی، توانهای محیطی ایران، همان منبع، ص ۲۲۸.
↑ مجله جنگل و مرتع، سال اول، شماره اول، زمستان ۱۳۶۴.
↑ مجله جنگل و مرتع، شماره سوم، ۱۳۶۵، ص ۶.
↑ آشنایی با منابع طبیعی تجدید شونده جنگل، مرتع خاک، سازمان جنگلها و مراتع کشور، انتشارات سازمان ترویج‌کشاورزی، ۱۳۶۶، ص ۸۶
↑ یزدانی، لطف الله، جغرافیای اقتصادی ابران، تهران، دانشگاه تربیت معلم، ۱۳۶۳.
↑ روزنامه ابرار، شنبه اول شهریور ۱۳۷۶، شماره ۲۵۵۱، ص ۴.

منبع اصلی

کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

کیانوش کیانی هفت لنگ

[1] مبین، صادق، جغرافیای‌گیاهی، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۶۰، ص ۲۱۲. 2- ثابتی، حبیب الله، جنگلهای ابران، تهران، ۱۳۵۷، ص ۱۰۳.

[:0-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ ثابتی،حبیب الله،جنگلهای ایران،تهران،1357،ص 103

[3] رهنمایی، محمد تقی، توانهای محیطی ایران، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، تهران، ۱۳۷۱ مس ۲۲۴.

[4] جعفرپور، زین العابدین، جغرافیای زیستی ایران، تهران، ۱۳۶۳.

[5] رهنمایی، محمد تقی، توانهای محیطی ایران، همان منبع، ص ۲۲۸.

[6] مجله جنگل و مرتع، سال اول، شماره اول، زمستان ۱۳۶۴.

[7] مجله جنگل و مرتع، شماره سوم، ۱۳۶۵، ص ۶.

[8] آشنایی با منابع طبیعی تجدید شونده جنگل، مرتع خاک، سازمان جنگلها و مراتع کشور، انتشارات سازمان ترویج‌کشاورزی، ۱۳۶۶، ص ۸۶

[9] یزدانی، لطف الله، جغرافیای اقتصادی ابران، تهران، دانشگاه تربیت معلم، ۱۳۶۳.

[10] روزنامه ابرار، شنبه اول شهریور ۱۳۷۶، شماره ۲۵۵۱، ص ۴.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-=== '''پوشش‌گیاهی''' ===
+[[موقعیت جغرافیایی ایران|وضعیت جغرافیایی]] و طبیعی ایران موجب شده است که این منطقه به منزله پلی بین چهار منطقه رویشی جهان بشمار رود. این چهار منطقه رویشی عبارتند از: منطقه ایران و توران، منطقه اروپا و سیبری، منطقه صحرا و عربستان و منطقه سند و سودان<ref>مبین، صادق، جغرافیای‌گیاهی، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۶۰، ص ۲۱۲. 2- ثابتی، حبیب الله، جنگلهای ابران، تهران، ۱۳۵۷، ص ۱۰۳.</ref>. بر اثر تنوع اقالیم مختلف و نوع خاک، برخی از نواحی کشور ما را جنگلهای انبوه فراگرفته است و در بعضی از مناطق جنگلهای تنک و بیابان و یا بوته‌زار بصورت چراگاه‌های مختلفی ظاهرگشته است<ref name=":0">ثابتی،حبیب الله،جنگلهای ایران،تهران،1357،ص 103</ref>. وسعت جنگلها و مراتع ایران را در حدود ۱۰۲ میلیون هکتار تخمین می‌زنند که از این مقدار ۱۲ میلیون هکتار آن جنگل و ۹۰ میلیون هکتار بقیه اراضی مرتعی است<ref>رهنمایی، محمد تقی، توانهای محیطی ایران، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، تهران، ۱۳۷۱ مس ۲۲۴.</ref>. بخش اعظمی از جنگلهای انبوه و نسبتاً متراکم ایران در شمال کشور واقع در دامنه‌های شمال کوهستان البرز و کوهستان تالش قرار دارد. وجود رطوبت زیاد و خاک غنی منطقه موجب شده است که این ناحیه برای رشد گونه‌های متنوع گیاهان مساعد باشد.
-وضعیت جغرافیایی و طبیعی ایران موجب شده است که این منطقه به منزله پلی بین چهار منطقه رویشی جهان بشمار رود. این چهار منطقه رویشی عبارتند از: منطقه ایران و توران، منطقه اروپا و سیبری، منطقه صحرا و عربستان و منطقه سند و سودان<ref>مبین، صادق، جغرافیای‌گیاهی، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۶۰، ص ۲۱۲. 2- ثابتی، حبیب الله، جنگلهای ابران، تهران، ۱۳۵۷، ص ۱۰۳.</ref>. بر اثر تنوع اقالیم مختلف و نوع خاک، برخی از نواحی کشور ما را جنگلهای انبوه فراگرفته است و در بعضی از مناطق جنگلهای تنک و بیابان و یا بوته‌زار بصورت چراگاه‌های مختلفی ظاهرگشته است<ref name=":0">ثابتی،حبیب الله،جنگلهای ایران،تهران،1357،ص 103</ref>. وسعت جنگلها و مراتع ایران را در حدود ۱۰۲ میلیون هکتار تخمین می‌زنند که از این مقدار ۱۲ میلیون هکتار آن جنگل و ۹۰ میلیون هکتار بقیه اراضی مرتعی است<ref>رهنمایی، محمد تقی، توانهای محیطی ایران، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، تهران، ۱۳۷۱ مس ۲۲۴.</ref>. بخش اعظمی از جنگلهای انبوه و نسبتاً متراکم ایران در شمال کشور واقع در دامنه‌های شمال کوهستان البرز و کوهستان تالش قرار دارد. وجود رطوبت زیاد و خاک غنی منطقه موجب شده است که این ناحیه برای رشد گونه‌های متنوع گیاهان مساعد باشد.
-این جنگلها غالباً از درختان پهن برگ تشکیل یافته‌اند و از سایر جنگلهای کشور کاملاً متمایزند. جنگلهای مرطوب شمال در شرق محدود به جنگلهای مینودشت و گلستان و در غرب محدود به جنگلهای ارسباران است. در این دو منطقه به علت دوری از دریای خزر سیمای جنگل تغییر می‌کند<ref name=":0" />. جنگلنای شمال ایران از نظر ارزش اقتصادی مهم و حائز اهمیتند. جوامع جنگلی، در کوه‌های البرز متنوع، متعدد و گسترده است. علاوه بر آن، آب و هوا و مناظر زیبا و بدیع شمال ایران و قرارگیری در کنار دریای خزر، این منطقه را به یکی از مناطق مهم توریستی کشور تبدیل کرده است.
+این جنگلها غالباً از درختان پهن برگ تشکیل یافته‌اند و از سایر جنگلهای کشور کاملاً متمایزند. جنگلهای مرطوب شمال در شرق محدود به جنگلهای مینودشت و [[استان گلستان|گلستان]] و در غرب محدود به جنگلهای ارسباران است. در این دو منطقه به علت دوری از [[دریاچه خزر|دریای خزر]] سیمای جنگل تغییر می‌کند<ref name=":0" />. جنگلنای شمال ایران از نظر ارزش اقتصادی مهم و حائز اهمیتند. جوامع جنگلی، در کوه‌های [[البرز]] متنوع، متعدد و گسترده است. علاوه بر آن، آب و هوا و مناظر زیبا و بدیع شمال ایران و قرارگیری در کنار دریای خزر، این منطقه را به یکی از مناطق مهم توریستی کشور تبدیل کرده است.
-در کوه‌های زاگرس، از سردشت و کردستان تا فارس و کازرون و همچنین در ارتفاعات جنوبی البرز و سایر مناطق کوهستانی و ارتفاعات مختلف کشور، جنگل‌های تنک نیم خشک به طور مقطع و بریده بریده به حال طبیعی دیده می‌شود.
+در کوه‌های [[زاگرس]]، از سردشت و [[استان کردستان|کردستان]] تا [[استان فارس|فارس]] و کازرون و همچنین در ارتفاعات جنوبی [[البرز]] و سایر مناطق کوهستانی و ارتفاعات مختلف کشور، جنگل‌های تنک نیم خشک به طور مقطع و بریده بریده به حال طبیعی دیده می‌شود. ترکیب سیمای این جنگلها، نسبت به ارتفاع آنها از سطح دریا، یا نسبت به عرضهای، مختلف جغرافیایی متفاوت است. در بعضی دامنه‌ها جنگلهای تنک و پراکنده و در بعضی دیگر جنگل‌های انبوه‌تر را تشکیل می‌دهند.
-ترکیب سیمای این جنگلها، نسبت به ارتفاع آنها از سطح دریا، یا نسبت به عرضهای، مختلف جغرافیایی متفاوت است. در بعضی دامنه‌ها جنگلهای تنک و پراکنده و در بعضی دیگر جنگل‌های انبوه‌تر را تشکیل می‌دهند.
+بعضی از این مناطق نیز فاقد درخت است و معمولاً در اثر قطع درختان و انهدام جنگلها به صورت استپی و عاری از درخت درآمده‌اند. از این نواحی به جای جنگل، بوته‌زارهایی با درختچه‌ها و بوته‌های مختلف و یا مراتع خشک و کوهستانی دیده می‌شود. به طور کلی انتشار جامعه بنه و بادام و همچنین جامعه‌های بلوط و ارس، به ترتیب برحسب ارتفاع از سطح دریا، تغییر می‌کند. در بعضی از مناطق خشک و نیمه خشک، بیشه‌های تنک از ترکیب درختان و درختچه‌های خشکی پسند، مانند: کیکم، انار، زالزالک و غیره دیده می‌شود و یا بوته‌ها و درختچه‌های کوچکی به صورت یکدست و یا مختلط، سطح خاک را مفروش می‌سازند و مانع فرسایش آن می‌شوند.
-بعضی از این مناطق نیز فاقد درخت است و معمولاً در اثر قطع درختان و انهدام جنگلها به صورت استپی و عاری از درخت درآمده‌اند. از این نواحی به جای جنگل، بوته‌زارهایی با درختچه‌ها و بوته‌های مختلف و یا مراتع خشک و کوهستانی دیده می‌شود. به طور کلی انتشار جامعه بنه و بادام و همچنین جامعه‌های بلوط و ارس، به ترتیب برحسب ارتفاع از سطح دریا، تغییر می‌کند.
-در بعضی از مناطق خشک و نیمه خشک، بیشه‌های تنک از ترکیب درختان و درختچه‌های خشکی پسند، مانند: کیکم، انار، زالزالک و غیره دیده می‌شود و یا بوته‌ها و درختچه‌های کوچکی به صورت یکدست و یا مختلط، سطح خاک را مفروش می‌سازند و مانع فرسایش آن می‌شوند.
 این بوته‌ها و نباتات هر یک در فصلی از سال به گل می‌نشینند و دشت و دمن را می‌آرایند. جنگل‌های مناطق نیم خشک، به انبوهی و تراکم مناطق شمال کشور نیست و جنگلهای تنک نامیده می‌شوند. میزان بارندگی و رطوبت نسبی این مناطق به مراتب کمتر از میزان بارندگی و رطوبت در شمال است، با وجود این، در بهار، این جنگلها بسیار مفرح و پرگل و ریاحین‌اند و رایحه دل انگیزی در هوای لطیف بهار از آنها استشمام می‌شود و مشام مسافران و رهگذران را می‌نوازد.
-درختان بیابانی وکویری
+=== درختان بیابانی وکویری ===
+قسمت اعظم خاک [[کشور ایران]] را بیابان‌ها و کویرهای وسیع اشغال کرده است. در این نواحی میزان بارندگی بسیار کم و از یکصد میلیمتر متجاوز نیست. به این سبب میزان تبخیر از میزان بارندگی بیشتر است و محیط نامساعدی برای موجودات فراهم می‌سازد. خاک بعضی از نقاط بیابانی شور و بعضی دیگر به علت کمی مقدار هوموس، ناپایدار است و گاهی هم به صورت ریگهای روان به حرکت می‌آید.
-قسمت اعظم خاک کشور ایران را بیابان‌ها و کویرهای وسیع اشغال کرده است. در این نواحی میزان بارندگی بسیار کم و از یکصد میلیمتر متجاوز نیست. به این سبب میزان تبخیر از میزان بارندگی بیشتر است و محیط نامساعدی برای موجودات فراهم می‌سازد. خاک بعضی از نقاط بیابانی شور و بعضی دیگر به علت کمی مقدار هوموس، ناپایدار است و گاهی هم به صورت ریگهای روان به حرکت می‌آید.
 نوع درختان و درختچه‌هایی که در نقاط مختلف کویری می‌روید نسبت به شوری خاک و جنس ساختمان آن تغییر می‌کند. در این نواحی چنانچه آب تحت‌الارضی عمیق نباشد، درخت پده، که در نقاط مختلف کشور می‌روید، ظاهر می‌شود و با آن محیط سازش می‌نماید. درخت سنجد نیز یکی از درختانی است که در برابر خشکی زیاد، بردبار است و در نقاط مختلف خشک و نیمه خشک کشور کم و بیش کشت می‌شود. مهمترین درختان و درختچه‌هایی که در نواحی بیابانی و کویری ایران می‌روید، عبارتند از: تاغ، اشنان، اسنکنبیل، کاروان کش، گزهای مختلف و....<ref name=":0" />
-=== پوشش‌گیاهی خوزستان و سواحل جنوب‌کشور ===
+=== پوشش‌گیاهی [[استان خوزستان|خوزستان]] و سواحل جنوب‌کشور ===
-این منطقه شامل سواحل دلتایی است که به خلیج فارس و دریای عمان می‌ریزد. میزان بارندگی کم و منحصر به ریزش زمستانی است. زمستان ملایم و تابستان بسیار گرم و به علت قرارگیری در کنار دریا و رطوبت بالا اغلب مرطوب (شرجی) است.
+این منطقه شامل سواحل دلتایی است که به [[خلیج فارس]] و دریای عمان می‌ریزد. میزان بارندگی کم و منحصر به ریزش زمستانی است. زمستان ملایم و تابستان بسیار گرم و به علت قرارگیری در کنار دریا و رطوبت بالا اغلب مرطوب (شرجی) است. از نظر پوشش‌گیاهی بین پوشش نباتی خوزستان و سواحل جنوبی با منطقه کویری و بیابانی و شرق بلوچی تفاوت آشکاری وجود دارد. گیاهان خوزستان از نوع فلور ایران و توران است که شباهت زیادی به فلور منطقه مرکزی دارد ولی بلوچ از نوع صحرایی تاسندی است که شباهتی تام به فلور عربستان سعودی دارد<ref>جعفرپور، زین العابدین، جغرافیای زیستی ایران، تهران، ۱۳۶۳.</ref>. اکالیپتوس،کُنار و وجود جنگل‌های حرّا در [[خلیج فارس]] از مشخصه‌های  گیاهی و رویشی این منطقه است.
-از نظر پوشش‌گیاهی بین پوشش نباتی خوزستان و سواحل جنوبی با منطقه کویری و بیابانی و شرق بلوچی تفاوت آشکاری وجود دارد. گیاهان خوزستان از نوع فلور ایران و توران است که شباهت زیادی به فلور منطقه مرکزی دارد ولی بلوچ از نوع صحرایی تاسندی است که
-شباهتی تام به فلور عربستان سعودی دارد<ref>جعفرپور، زین العابدین، جغرافیای زیستی ایران، تهران، ۱۳۶۳.</ref>. اکالیپتوس،کُنار و وجود جنگل‌های حرّا در خلیج فارس از مشخصه‌های  گیاهی و رویشی این منطقه است.
-=== مراتع ===
-مراتع ایران یکی از مهمترین و با ارزشترین منابع ملی کشور می‌باشد. مراتع ایران با وسعتی حدود ۹۰ میلیون هکتار و تولیدی برابر با ۱۰ میلیون تن علوفه خشک در سال مهمترین منبع تولید علوفه در جهت تأمین نیازهای دامی است. علاوه بر آن از نظر حفاظت منابع خاک و آب و کنترل و افزایش ذخیره آبهای زیرزمینی، تلطیف هوا و بهبودی محیط زیست و بالا بردن رطوبت نسبی در سطح کشور، از اهمیت و یژه‌ای برخوردار است. در گذشته مراتع طبیعی و سرسبز، بخش وسیعی از کشور را در بر می‌گرفته و شغل اصلی بسیاری از مردم نیز دامداری و استفاده از این مراتع بوده است<ref>رهنمایی، محمد تقی، توانهای محیطی ایران، همان منبع، ص ۲۲۸.</ref>. بر همین اساس نوعی معیشت دامداری در ایران از دیرباز بوجود آمده است که آن را «کوچ‌نشینی<ref>NOMADISM</ref>» می‌نامند. در حال حاضر از ۹۰ میلیون هکتار مراتع ایران تنها در حدود ۱۴ میلیون هکتار آن جزو مراتع نسبتاً خوب تا متوسط به حساب می‌آید. یعنی حدود ۵/۱۵ درصد از کل مراتع کشور که در حدود ۶/۴۰ درصد ازکل علوفه تولیدی از این قسمت از مراتع به دست می‌آید. بیش از ۶۰ میلیون هکتار از مراتع نیز در ردیف متوسط تا ضعیف قرار دارد. این قسمت از مراتع با وجود اینکه بیش از ۶/۶۶ درصد از سطح کل مراتع را تشکیل می‌دهند، به میزان ۲/۵۵ درصد از علوفه مرتعی را تولید می‌کنند. بالاخره ۱۶ میلیون هکتار از مراتع باقیمانده را نیز مراتع کویری و بیابانی در بر می‌گیرد که تنها ۲/۴ درصد از کل علوفه تولیدی را به خود اختصاص داده است<ref>مجله جنگل و مرتع، سال اول، شماره اول، زمستان ۱۳۶۴.</ref>. میزان علوفه تولیدی سالانه در مراتع کشور تنها می‌تواند تأمین‌کننده غذای ۱۶ میلیون واحد دامی در سال باشد<ref>مجله جنگل و مرتع، شماره سوم، ۱۳۶۵، ص ۶.</ref>. در حالی که در شرایط موجود بالغ بر ۹۹ میلیون واحد دامی در کشور وجود دارد که ۶۰ میلیون واحد دامی آن از مراتع چرا می‌نمایند<ref>آشنایی با منابع طبیعی تجدید شونده جنگل، مرتع خاک، سازمان جنگلها و مراتع کشور، انتشارات سازمان ترویج‌کشاورزی، ۱۳۶۶، ص ۸۶</ref>. یکی از دلایل مهم ایجاد بحران در زندگی کوچ‌نشینی در ایران در سالهای اخیر همین موضوع عدم تعادل بین دام و مرتع می‌باشد.
-گیاهان خودرو، صنعتی و داروئی
+=== [[مراتع ایران|مراتع]] ===
+[[مراتع ایران]] یکی از مهمترین و با ارزشترین منابع ملی کشور می‌باشد. [[مراتع ایران]] با وسعتی حدود ۹۰ میلیون هکتار و تولیدی برابر با ۱۰ میلیون تن علوفه خشک در سال مهمترین منبع تولید علوفه در جهت تأمین نیازهای دامی است. علاوه بر آن از نظر حفاظت منابع خاک و آب و کنترل و افزایش ذخیره آبهای زیرزمینی، تلطیف هوا و بهبودی محیط زیست و بالا بردن رطوبت نسبی در سطح کشور، از اهمیت و یژه‌ای برخوردار است. در گذشته مراتع طبیعی و سرسبز، بخش وسیعی از کشور را در بر می‌گرفته و شغل اصلی بسیاری از مردم نیز دامداری و استفاده از این مراتع بوده است<ref>رهنمایی، محمد تقی، توانهای محیطی ایران، همان منبع، ص ۲۲۸.</ref>. بر همین اساس نوعی معیشت [[دامپروری در ایران|دامداری در ایران]] از دیرباز بوجود آمده است که آن را «کوچ‌نشینی»(NOMADISM) می‌نامند. در حال حاضر از ۹۰ میلیون هکتار [[مراتع ایران]] تنها در حدود ۱۴ میلیون هکتار آن جزو مراتع نسبتاً خوب تا متوسط به حساب می‌آید. یعنی حدود ۵/۱۵ درصد از کل مراتع کشور که در حدود ۶/۴۰ درصد ازکل علوفه تولیدی از این قسمت از مراتع به دست می‌آید. بیش از ۶۰ میلیون هکتار از مراتع نیز در ردیف متوسط تا ضعیف قرار دارد. این قسمت از مراتع با وجود اینکه بیش از ۶/۶۶ درصد از سطح کل [[مراتع ایران|مراتع]] را تشکیل می‌دهند، به میزان ۲/۵۵ درصد از علوفه مرتعی را تولید می‌کنند. بالاخره ۱۶ میلیون هکتار از مراتع باقیمانده را نیز مراتع کویری و بیابانی در بر می‌گیرد که تنها ۲/۴ درصد از کل علوفه تولیدی را به خود اختصاص داده است<ref>مجله جنگل و مرتع، سال اول، شماره اول، زمستان ۱۳۶۴.</ref>. میزان علوفه تولیدی سالانه در [[مراتع ایران|مراتع کشور]] تنها می‌تواند تأمین‌کننده غذای ۱۶ میلیون واحد دامی در سال باشد<ref>مجله جنگل و مرتع، شماره سوم، ۱۳۶۵، ص ۶.</ref>. در حالی که در شرایط موجود بالغ بر ۹۹ میلیون واحد دامی در کشور وجود دارد که ۶۰ میلیون واحد دامی آن از مراتع چرا می‌نمایند<ref>آشنایی با منابع طبیعی تجدید شونده جنگل، مرتع خاک، سازمان جنگلها و مراتع کشور، انتشارات سازمان ترویج‌کشاورزی، ۱۳۶۶، ص ۸۶</ref>. یکی از دلایل مهم ایجاد بحران در زندگی کوچ‌نشینی در ایران در سالهای اخیر همین موضوع عدم تعادل بین دام و مرتع می‌باشد.
+=== گیاهان خودرو، صنعتی و داروئی ===
 گیاهان خودرو، بخش اعظم مراتع کشور را تشکیل می‌دهند و به مصرف تغذیه حیوانات می‌رسند، بخشی نیز مصرف صنعتی و دارویی دارند که علاوه بر مصرف داخلی یکی از اقلام صادراتی کشور را تشکیل می‌دهند. اهم آنها به شرح ذیل است:
-گیاهان صمغی
+=== گیاهان صمغی ===
-۱-کتیرا: از گیاهی وحشی به صورت بوته خار که آن را گون می‌نامند به دست می‌آید. دارای ساقه‌های قوی و شاخه‌های فراوان و به طول حدود ۶۰ سانتی‌متر می‌باشد که در بهار گل می‌دهد و رنگ آن غالباً سفید یا زرد ولی بدون دمبرگ است. در ایران بیش از صد نوع آن شناخته شده است که همه دارای شیره نیستند. دهقانان شاغل به جمع آوری کتیرا، شناسایی کافی نسبت به گون‌ها داشته و غالباً گون‌های بدون شیره را به مصرف سوخت می‌رسانند.
-این گیاه معمولاً در حواشی کویر و نواحی کوهستانی ایران مخصوصاً استان‌های خراسان، کرمان، اطراف شیراز، اصفهان و کردستان رشد می‌کند. کتیرا در صنایع نساجی، پارچه‌بافی، رنگ سازی و صنایع پنبه و تهیه چسب و کپسول در داروسازی مصرف دارد.
+==== کتیرا ====
+از گیاهی وحشی به صورت بوته خار که آن را گون می‌نامند به دست می‌آید. دارای ساقه‌های قوی و شاخه‌های فراوان و به طول حدود ۶۰ سانتی‌متر می‌باشد که در بهار گل می‌دهد و رنگ آن غالباً سفید یا زرد ولی بدون دمبرگ است. در ایران بیش از صد نوع آن شناخته شده است که همه دارای شیره نیستند. دهقانان شاغل به جمع آوری کتیرا، شناسایی کافی نسبت به گون‌ها داشته و غالباً گون‌های بدون شیره را به مصرف سوخت می‌رسانند. این گیاه معمولاً در حواشی کویر و نواحی کوهستانی ایران مخصوصاً استان‌های خراسان، [[استان کرمان|کرمان]]، اطراف [[شیراز]]، [[اصفهان]] و [[استان کردستان|کردستان]] رشد می‌کند. کتیرا در صنایع نساجی، پارچه‌بافی، رنگ سازی و صنایع [[پنبه]] و تهیه چسب و کپسول در داروسازی مصرف دارد.
-۲- صمغ: صمغ شیره گیاهی است که از ساقه و تنه درختان گیلاس، زردآلو، گوجه، بادام و هلو خارج می‌شود.
+==== صمغ ====
+صمغ شیره گیاهی است که از ساقه و تنه درختان گیلاس، زردآلو، گوجه، بادام و هلو خارج می‌شود.
-۳- آنغوزه: آنغوزه از گیاهی صحرایی به نام «کما» که به صورت بوته با شاخ و برگ فراوان است به دست می‌آید، معمولاً در اطراف کویر و نواحی فارس،کرمان، سیستان و خراسان رشد می‌کند.
+==== آنغوزه ====
+آنغوزه از گیاهی صحرایی به نام «کما» که به صورت بوته با شاخ و برگ فراوان است به دست می‌آید، معمولاً در اطراف کویر و نواحی [[استان فارس|فارس]]،[[استان کرمان|کرمان]]، [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]] و خراسان رشد می‌کند.
 برداشت محصول از اواخر فروردین ماه صورت می‌گیرد. بخشی از محصول آنغوزه ایران به خارج از کشور صادر می‌شود.
-۴- سقز: سقز از درخت پسته وحشی یا «بنه» به دست می‌آید و در استانهای فارس، کرمان، یزد، کردستان، لرستان و سایر نقاط حواشی کویر جمع‌آوری می‌شود.
+==== سقز ====
+سقز از درخت پسته وحشی یا «بنه» به دست می‌آید و در استانهای [[استان فارس|فارس]]، [[کرمان]]، [[یزد]]، [[استان کردستان|کردستان]]، [[استان لرستان|لرستان]] و سایر نقاط حواشی کویر جمع‌آوری می‌شود.
 === گیاهان دارویی ===
 در بین گیاهان دارویی کشور که عموماً خودرو و وحشی هستند بیش از یک صد نوع مهم آن شناخته شده است که علاوه بر مصارف داخلی به عنوان داروهای طبی و مواد صنعتی و مواد غذایی، پاره‌ای از آنها جزء اقلام صادراتی محسوب می‌گردد. مهمترین آنها عبارتند از: شیرین بیان، ترنجبین، شیرخشت، شاه‌تره و کاسنی.
-۱- شیرین بیان: در نقاط مختلف ایران از جمله استان‌های شمالی و استان‌های خراسان، کرمانشاه، فارس و اطراف تهران به صورت وحشی رشد می‌کند و هر ساله مقادیر زیادی از آن را می‌توان جمع‌آوری نمود.
+==== شیرین بیان ====
+در نقاط مختلف ایران از جمله استان‌های شمالی و استان‌های [[استان خراسان شمالی|خراسان]]، [[کرمانشاه]]، [[استان فارس|فارس]] و اطراف [[استان تهران|تهران]] به صورت وحشی رشد می‌کند و هر ساله مقادیر زیادی از آن را می‌توان جمع‌آوری نمود.
-۲- ترنجبین: ازگیاهی به نام خارشتر به دست می‌آید که در اکثر کوهپایه‌های‌کشور به صورت خودرو می‌روید. در بین نقاط مختلف کشور فقط در نواحی آذربایجان، خراسان، غرب و بنادر جنوب محصول ترنجبین جمع‌آوری می‌شود که محصول خراسان معروف‌تر است و در طب به عنوان داروی ملین مصرف می‌شود.
-۳- شیرخشت: از نیش حشره مخصوصی در نوعی از نباتات گل سرخی به دست می‌آید. در
-معالجه حصبه و سرخک بسیار مؤثر است و در کوهستانهای حواشی کویر از خراسان، فارس،
-کرمان و اصفهان جمع‌آوری می‌شود.
-۴- شاه‌تره و کاسنی: در صحرا به صورت خودرو وجود دارد<ref>یزدانی، لطف الله، جغرافیای اقتصادی ابران، تهران، دانشگاه تربیت معلم، ۱۳۶۳.</ref>.
-علاوه بر آنچه ذکر شد، سنبل‌الطیب، گل گاوزبان، اسطو خودوس و دهها نوع گیاه دارویی نیز در ایران می‌روید که برخی از آنها به خارج از کشور نیز صادر می‌شود.
+==== ترنجبین ====
+ازگیاهی به نام خارشتر به دست می‌آید که در اکثر کوهپایه‌های‌کشور به صورت خودرو می‌روید. در بین نقاط مختلف کشور فقط در نواحی آذربایجان، خراسان، غرب و بنادر جنوب محصول ترنجبین جمع‌آوری می‌شود که محصول خراسان معروف‌تر است و در طب به عنوان داروی ملین مصرف می‌شود.
-زعفران؛ طلای سرخ ایران
+==== شیرخشت ====
+از نیش حشره مخصوصی در نوعی از نباتات گل سرخی به دست می‌آید. در معالجه حصبه و سرخک بسیار مؤثر است و در کوهستانهای حواشی کویر از خراسان، [[استان فارس|فارس]]، [[کرمان]] و [[اصفهان]] جمع‌آوری می‌شود.
-گل زعفران یا «طلای سرخ» از محصولات مهم جنوب خراسان است.گفته می‌شود که در حدود ۷۰۰ سال قبل، زعفران منحصراً در این منطقه کشت می‌شده است. استان خراسان با دارا بودن ۲۰ هزار هکتار زمین زیر کشت زعفران و تولید ۱۱۰ تن زعفران به عنوان قطب تولید این محصول در جهان است.گفتنی است ۹۵ درصد زعفران کشور و ۶۵ درصد زعفران دنیا در جنوب خراسان تولید می‌شود<ref>روزنامه ابرار، شنبه اول شهریور ۱۳۷۶، شماره ۲۵۵۱، ص ۴.</ref>.
+==== شاه‌تره و کاسنی ====
+در صحرا به صورت خودرو وجود دارد<ref>یزدانی، لطف الله، جغرافیای اقتصادی ابران، تهران، دانشگاه تربیت معلم، ۱۳۶۳.</ref>.
-سرزمین، انواع میوه‌های مناطق گرمسیری، سردسیری و نواحی معتدل  در آن به عمل می‌آید.
+علاوه بر آنچه ذکر شد، سنبل‌الطیب، گل گاوزبان، اسطو خودوس و دهها نوع گیاه دارویی نیز در [[کشور ایران|ایران]] می‌روید که برخی از آنها به خارج از کشور نیز صادر می‌شود.
-به علت وضعیت خاص طبیعی ایران و دارا بودن اقلیم‌های گوناگون و وسعت زیاد به طوری که در هر فصل سال در ایران می‌توان میوه‌های فصول دیگر را نیز به دست آورد. انواع میوه‌های درختی آبدار مانند: سیب، گلابی، هلو، زردآلو، انگور، شلیل،گیلاس، آلبالو و آلو در نقاط مختلف کشور بویژه استانهای تهران، اصفهان، خراسان و آذربایجان کشت شده و محصول خوب عمل می‌آورد. هلوی خراسان، خربزه ایوانکی و مشهد و گرگاب، انار ساوه، هندوانه جیرفت و خرمای بم ایران در دنیا بی‌نظیر است. انجیر و توت نیز در اغلب نقاط ایران وجود دارد.
+==== زعفران؛ طلای سرخ ایران ====
+گل زعفران یا «طلای سرخ» از محصولات مهم [[استان خراسان جنوبی|جنوب خراسان]] است. گفته می‌شود که در حدود ۷۰۰ سال قبل، زعفران منحصراً در این منطقه کشت می‌شده است. [[استان خراسان جنوبی|استان خراسان]] با دارا بودن ۲۰ هزار هکتار زمین زیر کشت زعفران و تولید ۱۱۰ تن زعفران به عنوان قطب تولید این محصول در جهان است. گفتنی است ۹۵ درصد زعفران کشور و ۶۵ درصد زعفران دنیا در جنوب خراسان تولید می‌شود<ref>روزنامه ابرار، شنبه اول شهریور ۱۳۷۶، شماره ۲۵۵۱، ص ۴.</ref>.
-پسته و بادام و گردو در نقاط مختلف ایران به عمل می‌آید. پسته رفسنجان و دامغان و گردوی دماوند اشتهار ویژه‌ای دارند.
+به علت وضعیت خاص طبیعی ایران و دارا بودن اقلیم‌های گوناگون و وسعت زیاد به طوری که در هر فصل سال در [[کشور ایران|ایران]] می‌توان میوه‌های فصول دیگر را نیز به دست آورد. انواع میوه‌های درختی آبدار مانند: سیب، گلابی، هلو، زردآلو، انگور، شلیل،گیلاس، آلبالو و آلو در نقاط مختلف کشور بویژه استانهای [[استان تهران|تهران]]، [[استان اصفهان|اصفهان]]، [[استان خراسان شمالی|خراسان]] و آذربایجان کشت شده و محصول خوب عمل می‌آورد. هلوی خراسان، خربزه ایوانکی و [[مشهد]] و گرگاب، انار ساوه، هندوانه جیرفت و خرمای بم ایران در دنیا بی‌نظیر است. انجیر و توت نیز در اغلب نقاط ایران وجود دارد.
-همه ساله مقداری خشکبار بویژه پسته و خرما از ایران به کشورهای اروپایی و سایر نقاط دنیا صادر می‌شود. میوه‌های جالیزی نظیر خربزه، هندوانه و طالبی تقریباً در اکثر نقاط ایران به عمل می‌آید.
+[[پسته]] و بادام و گردو در نقاط مختلف ایران به عمل می‌آید. [[پسته]] رفسنجان و دامغان و گردوی [[دماوند]] اشتهار ویژه‌ای دارند. همه ساله مقداری خشکبار بویژه [[پسته]] و [[خرما]] از ایران به کشورهای اروپایی و سایر نقاط دنیا صادر می‌شود. میوه‌های جالیزی نظیر خربزه، هندوانه و طالبی تقریباً در اکثر نقاط [[کشور ایران|ایران]] به عمل می‌آید.
 == نیز نگاه کنید: ==
@@ خط ۸۹: / خط ۷۵: @@
 == منبع اصلی ==
-کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.
+کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].
 == نویسنده مقاله ==
 [https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]
 [[رده:جغرافیا]]