پست: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''پست،''' سازمان يا ادارهاي براي دريافت نامهها، بستهها، امانات و بستههاي رساندن آنها از جايي به جاي ديگر. مردميترين و قديميترين سازمانهاي خدماتي است كه وظيفة آن برقراري ارتباط است. ارتباط مردم با مردم، مردم با دولت و برعكس، سازمان...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''[[پست]]،''' سازمان یا ادارهای برای دریافت نامهها، بستهها، امانات و بستههای رساندن آنها از جایی به جای دیگر. مردمی ترین و قدیمی ترین سازمانهای خدماتی است که وظیفه آن برقراری ارتباط است. ارتباط مردم با مردم، مردم با دولت و برعکس، سازمانها با سازمانها و سرانجام ارتباط مردم و سازمانهای رسمی و غیررسمی خارج از کشور در این زنجیره قرار دارند. | ||
پست | پست نخستین بار در فرانسه از واژه poste گرفته شد و به معنی ادارهای بود که نامهها و امانات را از جایی به جایی برساند؛ شخصی که نامهها و امانات را منتقل کند؛ چاپار، پیک، برید و منازلی در بین راهها که در آن مرکوب برای حمل مسافر و بار نگاه دارند<ref>دهخدا، علی اکبر. '''''لغتنامه.''''' ج4، ذيل «پست».</ref>. ارتباطات پستی از قدیمی ترین نوع ارتباطات برای مردم است که جنبه عمومی و همگانی دارد و دسترسی به آن آسان است و همه مردم بر حسب نیاز می توانند از آن استفاده کنند<ref>'''''ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگی در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومی، 1378، ص 26.</ref>. سه دوره تاریخی را در زمینه پست کشورمان می توان بررسی کرد. توجه و شناخت این دوران مبیّن آن است که پست در ایران قدمت طولانی دارد و از دیرباز مورد استفاده بوده است. | ||
دوره نخست، شامل استفاده از ابتدایی ترین وسایل در زمینه پست بوده است که حدوداً از چهارهزار سال پیش به این سو به عناوین مختلف وجود داشته است<ref> '''''ارتباطات در انقلاب اسلامی: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگی در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومی، 1378، ص 27.</ref>. در آن دوران اعزام پیک و ارسال پیام صورتی ساده داشته و آنچه معمول بوده بیشتر برای ارسال فرمانها، احکام و پیامهای دولتی به کار می رفته، اما ایرانیان کمکم به فکر ایجاد ایستگاههای ثابت برای تعویض اسبها افتادهاند تا پیکها بتوانند به محض رسیدن پیکی از این ایستگاهها، اسب خسته و فرسوده خود را با اسب تازه نفسی عوض کرده و به سوی مقصد بشتابند. این روش مقدمه کارهای بعدی شد و منتهی به تأسیس چاپارخانه یا اداره چاپاری گردید. | |||
بعد از [[اسلام]] تحت نام دیوان بَرید، وظیفه ارسال نامهها و مکتوبات و [[اخبار]]<sup>*</sup> به نقاط مختلف انجام می گرفت. سلسلههای ایرانی بعد از [[اسلام]] مانند [[صفاریان]] و [[سامانیان]] و [[آل بویه|آلبویه]] اقدام به تأسیس دیوان برید کردند. دیوان برید مرکب از دو کلمه [[دیوان]]<sup>*</sup> به معنی نگهبان خط یعنی دفتر است و برید به معنی نامهبَر و اسب چاپاری و فاصله بین دو ایستگاه پستی است. [[مغول ها|مغولها]] به دیوان برید، «یام» می گفتند و کلمه یام به معنای ایستگاه و چاپار و اسب چاپاری است. | |||
در زمان تیمور پست وسیلهای برای رساندن سریع نامهها و احکام و اخبار و گزارشهای دولتی و اخبار جاسوسان تیمور بوده است. در [[صفویان|دوران صفوی]] نیز پست و چاپار فقط ابزاری در خدمت دولت و حکومت بوده است و عامه مردم نمیتوانستند از آن برای ارسال مکتوبات و مراسلات خود استفاده کنند<ref>اسلامی، نورالدين. '''''تاريخچه وزارت پست و تلگراف و تلفن'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف وتلفن، 1369، (پلی کپی).</ref>. | |||
دوره دوم، در این دوره به یکباره تغییراتی در پست حادث شد. در [[قاجاریه|دوره قاجار]]، از 1267ق / 1851م به دستور [[میرزا تقی خان امیرکبیر]] چاپارخانه در [[ایران]] تأسیس شد و از اول محرم 1268ق / 1852م شفیعخان نامی با عنوان «چاپارچی باشی» متصدی آن گردید. چاپارخانه علاوه بر ارسال نامهها و مکاتبات و فرامین دولتی، ارسال نامهها و مراسلات مردم و تجّار را نیز بر عهده گرفت و برای حمل و نقل مرسولات مزبور از قاصدهای پیاده و چاپارهای سوار استفاده کرد<ref>مصاحب، غلامحسين. '''''دايره المعارف فارسي.''''' ج 1، ص 543-544.</ref>. به عبارت دیگر، [[میرزا تقی خان امیرکبیر|امیرکبیر]] معمار پست نوین در [[کشور ایران]] است. در دوره وی دستگاه چاپارخانه در مدت یک سال نظام تازهای گرفت و تعداد چاپارخانهها بیشتر و فاصله آنها کمتر شد. در هر چاپارخانه یکی دو اتاق برای توقف مسافران بنا کرده بودند و یک طویله که اسبان زین کرده در آن آماده حرکت بودند و به محض رسیدن چاپار اسب خود را عوض کرده، بی درنگ به مقصد رهسپار می شدند<ref name=":0">ملکیورنا مخواستی، محمد؛ رياحی وفا، عباس. '''''تاريخچه پست'''''. تهران: سپهرافروز، 1381، ص 36-37.</ref>. | |||
در | در این دوره همچنین وسایل و فعالیتهای پستی منظمی میان چند شهر به وجود آمد و نامهرسانی و حمل و نقل کالا به جریان افتاد، تعرفههای پستی تعیین و اعمال شد و [[تمبر]]<sup>*</sup> پست به طور منظم رایج شد و آییننامه پستی به تصویب رسید<ref>مصاحب، غلامحسين. '''''دايره المعارف فارسي.''''' ج 1، ص 544.</ref>. در این دوران همچنین در 1296ق/1878م به کوشش یکی از مستشاران به نام مسیورپدر، ایران به اتحادیه جهانی پست پیوست و دو سال بعد اداره پست به وزارت پست تغییر یافت در 1327ق/1909م پست با [[تلگراف]]<sup>*</sup> ادغام و تحت عنوان وزارت پست و تلگراف فعالیت جدید خود را آغاز نمود. در 1308ش اداره [[تلفن]]<sup>*</sup> به آن پیوست و نام «وزارت پست و تلگراف و تلفن» بر آن نهاده شد<ref name=":0" />. | ||
دوره سوم، را می توان دورانی سرنوشت ساز همراه با تحولی عظیم در صنعت پست [[ایران]] به شمار آورد. هم زمان با [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] و در جهت نیل به خودکفایی و استقلال اقتصادی فعالیتهای ارزنده و سازندهای در تمامی سطوح اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، صنعتی و غیره صورت پذیرفت و رقم خدمات پستی به دهها برابر پیش از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]] افزایش یافت. شیوههای نوین پستی روز به روز گسترش یافت و کمیت و کیفیت آنها ارتقا پیدا کرد<ref>'''''ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگي در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومي، 1378، ص 28.</ref>. | |||
در | در دوران [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]] و سازندگی فعالیتهای بی شماری در شبکه پستی کشور صورت گرفت. ساختارهای سنتی حذف و شبکه پستی جایگزین آن گردید و با وسایل ارتباطی نوین مجهز شد که نقش ارزندهای در تسهیل امور و سرعت و دقت در شبکه پستی داشتهاند. در این دوره قانون تشکیل [https://www.post.ir/fa-IR/DouranPortal/1/page/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C شرکت پست جمهوری اسلامی ایران] در آبان 1366ش در [https://www.parliran.ir/ مجلس شورای اسلامی] به تصویب رسید. | ||
در حال حاضر، پست جمهوری اسلامی ایران از اعضای فعال اتحادیه جهانی پست، اتحادیه پستی آسیا و اقیانوسیه، اتحادیه پستی جنوب و غرب آسیاست و همچنین خدمات جدیدی از قبیل: پست جواب قبول، پست تبلیغ، پستبار، پستکرایه در مقصد، پست اشتراک، سرویس پیک کتاب، پست تبلیغات مستقیم، سرویس فروش دفترچه و ثبت نام دانشگاه، پرداخت حقوق مستمری بگیران شاغلان، ثبت نام متقاضیان حج عمره، اقساط [[تلفن]]، ثبت نام تلفن همراه، قرارداد اجرای بیمه خدمات درمانی، سرشماری نفوس و مسکن و غیره را ارائه می کند<ref>'''''ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگي در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومي، 1378، ص 35 به بعد.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[تلفن]] | |||
* [[تلگراف]] | |||
* [[تمبر]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
کوهیار دوالو | کوهیار دوالو | ||
[[رده:رسانه ها و ارتباطات]] | |||
[[رده:ارتباطات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۲
پست، سازمان یا ادارهای برای دریافت نامهها، بستهها، امانات و بستههای رساندن آنها از جایی به جای دیگر. مردمی ترین و قدیمی ترین سازمانهای خدماتی است که وظیفه آن برقراری ارتباط است. ارتباط مردم با مردم، مردم با دولت و برعکس، سازمانها با سازمانها و سرانجام ارتباط مردم و سازمانهای رسمی و غیررسمی خارج از کشور در این زنجیره قرار دارند.
پست نخستین بار در فرانسه از واژه poste گرفته شد و به معنی ادارهای بود که نامهها و امانات را از جایی به جایی برساند؛ شخصی که نامهها و امانات را منتقل کند؛ چاپار، پیک، برید و منازلی در بین راهها که در آن مرکوب برای حمل مسافر و بار نگاه دارند[۱]. ارتباطات پستی از قدیمی ترین نوع ارتباطات برای مردم است که جنبه عمومی و همگانی دارد و دسترسی به آن آسان است و همه مردم بر حسب نیاز می توانند از آن استفاده کنند[۲]. سه دوره تاریخی را در زمینه پست کشورمان می توان بررسی کرد. توجه و شناخت این دوران مبیّن آن است که پست در ایران قدمت طولانی دارد و از دیرباز مورد استفاده بوده است.
دوره نخست، شامل استفاده از ابتدایی ترین وسایل در زمینه پست بوده است که حدوداً از چهارهزار سال پیش به این سو به عناوین مختلف وجود داشته است[۳]. در آن دوران اعزام پیک و ارسال پیام صورتی ساده داشته و آنچه معمول بوده بیشتر برای ارسال فرمانها، احکام و پیامهای دولتی به کار می رفته، اما ایرانیان کمکم به فکر ایجاد ایستگاههای ثابت برای تعویض اسبها افتادهاند تا پیکها بتوانند به محض رسیدن پیکی از این ایستگاهها، اسب خسته و فرسوده خود را با اسب تازه نفسی عوض کرده و به سوی مقصد بشتابند. این روش مقدمه کارهای بعدی شد و منتهی به تأسیس چاپارخانه یا اداره چاپاری گردید.
بعد از اسلام تحت نام دیوان بَرید، وظیفه ارسال نامهها و مکتوبات و اخبار* به نقاط مختلف انجام می گرفت. سلسلههای ایرانی بعد از اسلام مانند صفاریان و سامانیان و آلبویه اقدام به تأسیس دیوان برید کردند. دیوان برید مرکب از دو کلمه دیوان* به معنی نگهبان خط یعنی دفتر است و برید به معنی نامهبَر و اسب چاپاری و فاصله بین دو ایستگاه پستی است. مغولها به دیوان برید، «یام» می گفتند و کلمه یام به معنای ایستگاه و چاپار و اسب چاپاری است.
در زمان تیمور پست وسیلهای برای رساندن سریع نامهها و احکام و اخبار و گزارشهای دولتی و اخبار جاسوسان تیمور بوده است. در دوران صفوی نیز پست و چاپار فقط ابزاری در خدمت دولت و حکومت بوده است و عامه مردم نمیتوانستند از آن برای ارسال مکتوبات و مراسلات خود استفاده کنند[۴].
دوره دوم، در این دوره به یکباره تغییراتی در پست حادث شد. در دوره قاجار، از 1267ق / 1851م به دستور میرزا تقی خان امیرکبیر چاپارخانه در ایران تأسیس شد و از اول محرم 1268ق / 1852م شفیعخان نامی با عنوان «چاپارچی باشی» متصدی آن گردید. چاپارخانه علاوه بر ارسال نامهها و مکاتبات و فرامین دولتی، ارسال نامهها و مراسلات مردم و تجّار را نیز بر عهده گرفت و برای حمل و نقل مرسولات مزبور از قاصدهای پیاده و چاپارهای سوار استفاده کرد[۵]. به عبارت دیگر، امیرکبیر معمار پست نوین در کشور ایران است. در دوره وی دستگاه چاپارخانه در مدت یک سال نظام تازهای گرفت و تعداد چاپارخانهها بیشتر و فاصله آنها کمتر شد. در هر چاپارخانه یکی دو اتاق برای توقف مسافران بنا کرده بودند و یک طویله که اسبان زین کرده در آن آماده حرکت بودند و به محض رسیدن چاپار اسب خود را عوض کرده، بی درنگ به مقصد رهسپار می شدند[۶].
در این دوره همچنین وسایل و فعالیتهای پستی منظمی میان چند شهر به وجود آمد و نامهرسانی و حمل و نقل کالا به جریان افتاد، تعرفههای پستی تعیین و اعمال شد و تمبر* پست به طور منظم رایج شد و آییننامه پستی به تصویب رسید[۷]. در این دوران همچنین در 1296ق/1878م به کوشش یکی از مستشاران به نام مسیورپدر، ایران به اتحادیه جهانی پست پیوست و دو سال بعد اداره پست به وزارت پست تغییر یافت در 1327ق/1909م پست با تلگراف* ادغام و تحت عنوان وزارت پست و تلگراف فعالیت جدید خود را آغاز نمود. در 1308ش اداره تلفن* به آن پیوست و نام «وزارت پست و تلگراف و تلفن» بر آن نهاده شد[۶].
دوره سوم، را می توان دورانی سرنوشت ساز همراه با تحولی عظیم در صنعت پست ایران به شمار آورد. هم زمان با انقلاب اسلامی و در جهت نیل به خودکفایی و استقلال اقتصادی فعالیتهای ارزنده و سازندهای در تمامی سطوح اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، صنعتی و غیره صورت پذیرفت و رقم خدمات پستی به دهها برابر پیش از انقلاب افزایش یافت. شیوههای نوین پستی روز به روز گسترش یافت و کمیت و کیفیت آنها ارتقا پیدا کرد[۸].
در دوران انقلاب و سازندگی فعالیتهای بی شماری در شبکه پستی کشور صورت گرفت. ساختارهای سنتی حذف و شبکه پستی جایگزین آن گردید و با وسایل ارتباطی نوین مجهز شد که نقش ارزندهای در تسهیل امور و سرعت و دقت در شبکه پستی داشتهاند. در این دوره قانون تشکیل شرکت پست جمهوری اسلامی ایران در آبان 1366ش در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید.
در حال حاضر، پست جمهوری اسلامی ایران از اعضای فعال اتحادیه جهانی پست، اتحادیه پستی آسیا و اقیانوسیه، اتحادیه پستی جنوب و غرب آسیاست و همچنین خدمات جدیدی از قبیل: پست جواب قبول، پست تبلیغ، پستبار، پستکرایه در مقصد، پست اشتراک، سرویس پیک کتاب، پست تبلیغات مستقیم، سرویس فروش دفترچه و ثبت نام دانشگاه، پرداخت حقوق مستمری بگیران شاغلان، ثبت نام متقاضیان حج عمره، اقساط تلفن، ثبت نام تلفن همراه، قرارداد اجرای بیمه خدمات درمانی، سرشماری نفوس و مسکن و غیره را ارائه می کند[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ دهخدا، علی اکبر. لغتنامه. ج4، ذيل «پست».
- ↑ ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگی در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومی، 1378، ص 26.
- ↑ ارتباطات در انقلاب اسلامی: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگی در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومی، 1378، ص 27.
- ↑ اسلامی، نورالدين. تاريخچه وزارت پست و تلگراف و تلفن. تهران: وزارت پست و تلگراف وتلفن، 1369، (پلی کپی).
- ↑ مصاحب، غلامحسين. دايره المعارف فارسي. ج 1، ص 543-544.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ملکیورنا مخواستی، محمد؛ رياحی وفا، عباس. تاريخچه پست. تهران: سپهرافروز، 1381، ص 36-37.
- ↑ مصاحب، غلامحسين. دايره المعارف فارسي. ج 1، ص 544.
- ↑ ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگي در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومي، 1378، ص 28.
- ↑ ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگي در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومي، 1378، ص 35 به بعد.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
کوهیار دوالو