پرش به محتوا

دُرّه نادره‌: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
صفحه‌ای تازه حاوی «'''دُرّة‌ نادره‌،''' كتابي‌ به‌ فارسي‌ اثر ميرزا مهدي‌خان‌ استرآبادي‌ متخلص‌ به‌ كوكب‌ و كوكبي‌ (د ح‌1175-1180ق / 1761-1766م)، در بيان‌ تاريخ‌ سلطنت‌ نادرشاه‌ افشار (حك‌ 1148ـ1160ق / 1735-1747م) و وقايع‌ دورة‌ استيلاي‌ افاغنه‌ و حوادث...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''دُرّة‌ نادره‌،''' كتابي‌ به‌ فارسي‌ اثر ميرزا مهدي‌خان‌ استرآبادي‌ متخلص‌ به‌ كوكب‌ و كوكبي‌ (د ح‌1175-1180ق / 1761-1766م)، در بيان‌ تاريخ‌ سلطنت‌ [[نادرشاه افشار|نادرشاه‌ افشار]] (حك‌ 1148ـ1160ق / 1735-1747م) و وقايع‌ دورة‌ استيلاي‌ افاغنه‌ و حوادث‌ پس‌ از كشته‌ شدن‌ نادر و احوال‌ اعقاب ‌و اخلاف‌ او.
[[پرونده:34345656.jpg|بندانگشتی|کتاب دره نادره، قابل بازیابی از https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%87_%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%87:_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D9%87]]
دُرّه‌ نادره‌، کتابی‌ به‌ [[فارسی|فارسی‌]] اثر میرزا مهدی‌خان‌ استرآبادی‌ متخلص‌ به‌ کوکب‌ و کوکبی‌ (د ح‌1175-1180ق / 1761-1766م)، در بیان‌ تاریخ‌ سلطنت‌ [[نادرشاه افشار|نادرشاه‌ افشار]] (حک‌ 1148ـ1160ق / 1735-1747م) و وقایع‌ دوره‌ استیلای‌ افاغنه‌ و حوادث‌ پس‌ از کشته‌ شدن‌ نادر و احوال‌ اعقاب ‌و اخلاف‌ او.


مهدي‌خان‌ همراه‌ پدرش‌ از استرآباد به‌ اصفهان‌ رفت‌ و به‌ كسب‌ دانش‌هاي‌ رايج‌ در آن‌ دوره‌ پرداخت‌. پس‌ از مدتي‌گوي‌ سبقت‌ را از اقران‌ ربودو سرآمد منشيان‌ دربار نادرشد. او علاوه‌ بر اين‌ كتاب‌، ''منشآت‌'' و ''جهانگشاي‌ نادري‌'' را نيز نوشت‌، اما ''درّة‌ نادره‌'' مهم‌ترين‌ اثر اوست.<sup>1</sup>
مهدی‌خان‌ همراه‌ پدرش‌ از استرآباد به‌ [[اصفهان|اصفهان‌]] رفت‌ و به‌ کسب‌ دانش‌های‌ رایج‌ در آن‌ دوره‌ پرداخت‌. پس‌ از مدتی‌گوی‌ سبقت‌ را از اقران‌ ربودو سرآمد منشیان‌ دربار نادرشد. او علاوه‌ بر این‌ کتاب‌، منشآت‌ و جهانگشای‌ نادری‌ را نیز نوشت‌، اما درّه‌ نادره‌ مهم‌ترین‌ اثر اوست<ref>احمدی‌، احمد ؛ رزمجو، حسین‌'''''. سیرسخن‌'''''. مشهد: باستان‌، 1345، ج‌1، ص‌158.</ref><ref>مصاحب‌، غلامحسین‌. '''''دایره‌المعارف‌''''' '''''فارسی‌'''''. تهران‌: فرانکلین‌، 1381، ج‌1، ص‌974؛</ref>.


نويسنده‌ در تحرير ''درّة نادره''، ''تاريخ‌ وصاف‌''<sup>*</sup>، تأليف‌ وصاف‌ الحضره‌ را الگوي‌ خود قرار داده‌ بوده است‌. اما تقليد او از اين‌ کتاب يك‌نواخت‌ نيست‌، چنان‌ كه‌ در مواردي‌ عبارات‌ آن‌ بر ''تاريخ‌ وصاف‌'' و در مواضعي‌ عبارات‌ تاريخ‌ مذكور بر آن‌ برتري‌ دارد. جز آن‌ از ''كليله و دمنه<sup>*</sup>، سندبادنامه<sup>*</sup>''، ''مرزبان‌نامه<sup>*</sup>''، ''گلستان<sup>*</sup>'' و ''نفثة‌المصدور<sup>*</sup>'' نيز به‌ طور مستقيم‌ يا غيرمستقيم‌ متأثر بوده‌ است‌.<sup>2</sup> ''درّة‌ نادره‌'' مشكل‌ترين‌ و متكلف‌ترين‌ متن‌ به‌ نثر مصنوع‌ فارسي‌ به‌ شمار مي‌رود. در اين‌ اثر معني‌ فداي‌ لفظ‌ و لفظ‌ شهيد صنايع‌ ادبي‌ شده‌ است.<sup>3</sup>  
نویسنده‌ در تحریر درّه نادره، [[تاريخ وَصّاف|تاریخ‌ وصاف‌]]، تألیف‌ وصاف‌ الحضره‌ را الگوی‌ خود قرار داده‌ بوده است‌. اما تقلید او از این‌ کتاب یک‌نواخت‌ نیست‌، چنان‌ که‌ در مواردی‌ عبارات‌ آن‌ بر [[تاريخ وَصّاف|تاریخ‌ وصاف‌]] و در مواضعی‌ عبارات‌ تاریخ‌ مذکور بر آن‌ برتری‌ دارد. جز آن‌ از [[کلیله و دمنه]]، سندبادنامه، [[مرزبان نامه|مرزبان‌نامه]]، [[گلستان سعدی|گلستان]] و [[نفثه المصدور|نفثه‌المصدور]] نیز به‌ طور مستقیم‌ یا غیرمستقیم‌ متأثر بوده‌ است‌<ref>شهیدی، جعفر. مقدمه بر '''''درّه‌ نادر'''ه'' مهدی استرآبادی.''.'' تهران‌: انجمن‌ آثار ملی‌، 1341، ص‌ یدیه و یط‌ (مقدمه‌).</ref>.درّه‌ نادره‌ مشکل‌ترین‌ و متکلف‌ترین‌ متن‌ به‌ نثر مصنوع‌ [[فارسی|فارسی‌]] به‌ شمار می‌رود. در این‌ اثر معنی‌ فدای‌ لفظ‌ و لفظ‌ شهید صنایع‌ ادبی‌ شده‌ است<ref>انوار، عبدالله. مقدمه بر '''''جهانگشای‌ نادری‌''''' مهدی استرآبادی. تهران‌: انجمن‌ آثار ملی‌، 1341، ص‌ نُه ‌(مقدمه‌).</ref>.


طبع انتقادي اين كتاب به كوشش جعفر شهيدي در سلسله انتشارات انجمن آثار ملي صورت گرفته و مصحح خلاصه‌اي از متن كتاب را نيز براي استفاده علاقه‌مندان به پايان كتاب افزوده است.<sup>4</sup>
طبع انتقادی این کتاب به کوشش جعفر شهیدی در سلسله [https://anjom.ir/fa/books/ انتشارات انجمن آثار ملی] صورت گرفته و مصحح خلاصه‌ای از متن کتاب را نیز برای استفاده علاقه‌مندان به پایان کتاب افزوده است<ref>طبری، محمدعلی'''''. زبده الآثار'''''. تهران: امیرکبیر ، چ1، 1372، ص 196.</ref>.


'''مآخذ:'''
== نیز نگاه کنید به ==


1.   مصاحب‌، غلامحسين‌. '''''دايرة‌المعارف‌''''' '''''فارسي‌'''''. تهران‌: فرانكلين‌، 1381، ج‌1، ص‌974؛ احمدي‌، احمد ؛ رزمجو، حسين‌'''''. سيرسخن‌'''''. مشهد: باستان‌، 1345، ج‌1، ص‌158.
* [[کلیله و دمنه]]
* [[مرزبان نامه|مرزبان‌نامه]]
* [[گلستان سعدی|گلستان]]
* [[تاريخ وَصّاف]]
* [[نفثه المصدور]]


2.   شهیدی، جعفر. مقدمه بر '''''درّة‌ نادر'''ة'' مهدی استرآبادی.''.'' تهران‌: انجمن‌ آثار ملي‌، 1341، ص‌ يدیه و يط‌ (مقدمه‌).
== مآخذ ==
<references />


3.   انوار، عبدالله. مقدمه بر '''''جهانگشاي‌ نادري‌''''' مهدی استرآبادی. تهران‌: انجمن‌ آثار ملي‌، 1341، ص‌ نُه ‌(مقدمه‌).
== منبع اصلی ==
 
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
4.    طبري، محمدعلي'''''. زبدةالآثار'''''. تهران: اميركبير ، چ1، 1372، ص 196.


== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۹

کتاب دره نادره، قابل بازیابی از https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%AF%D8%B1%D9%87_%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%87:_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D9%87

دُرّه‌ نادره‌، کتابی‌ به‌ فارسی‌ اثر میرزا مهدی‌خان‌ استرآبادی‌ متخلص‌ به‌ کوکب‌ و کوکبی‌ (د ح‌1175-1180ق / 1761-1766م)، در بیان‌ تاریخ‌ سلطنت‌ نادرشاه‌ افشار (حک‌ 1148ـ1160ق / 1735-1747م) و وقایع‌ دوره‌ استیلای‌ افاغنه‌ و حوادث‌ پس‌ از کشته‌ شدن‌ نادر و احوال‌ اعقاب ‌و اخلاف‌ او.

مهدی‌خان‌ همراه‌ پدرش‌ از استرآباد به‌ اصفهان‌ رفت‌ و به‌ کسب‌ دانش‌های‌ رایج‌ در آن‌ دوره‌ پرداخت‌. پس‌ از مدتی‌گوی‌ سبقت‌ را از اقران‌ ربودو سرآمد منشیان‌ دربار نادرشد. او علاوه‌ بر این‌ کتاب‌، منشآت‌ و جهانگشای‌ نادری‌ را نیز نوشت‌، اما درّه‌ نادره‌ مهم‌ترین‌ اثر اوست[۱][۲].

نویسنده‌ در تحریر درّه نادره، تاریخ‌ وصاف‌، تألیف‌ وصاف‌ الحضره‌ را الگوی‌ خود قرار داده‌ بوده است‌. اما تقلید او از این‌ کتاب یک‌نواخت‌ نیست‌، چنان‌ که‌ در مواردی‌ عبارات‌ آن‌ بر تاریخ‌ وصاف‌ و در مواضعی‌ عبارات‌ تاریخ‌ مذکور بر آن‌ برتری‌ دارد. جز آن‌ از کلیله و دمنه، سندبادنامه، مرزبان‌نامه، گلستان و نفثه‌المصدور نیز به‌ طور مستقیم‌ یا غیرمستقیم‌ متأثر بوده‌ است‌[۳].درّه‌ نادره‌ مشکل‌ترین‌ و متکلف‌ترین‌ متن‌ به‌ نثر مصنوع‌ فارسی‌ به‌ شمار می‌رود. در این‌ اثر معنی‌ فدای‌ لفظ‌ و لفظ‌ شهید صنایع‌ ادبی‌ شده‌ است[۴].

طبع انتقادی این کتاب به کوشش جعفر شهیدی در سلسله انتشارات انجمن آثار ملی صورت گرفته و مصحح خلاصه‌ای از متن کتاب را نیز برای استفاده علاقه‌مندان به پایان کتاب افزوده است[۵].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. احمدی‌، احمد ؛ رزمجو، حسین‌. سیرسخن‌. مشهد: باستان‌، 1345، ج‌1، ص‌158.
  2. مصاحب‌، غلامحسین‌. دایره‌المعارف‌ فارسی‌. تهران‌: فرانکلین‌، 1381، ج‌1، ص‌974؛
  3. شهیدی، جعفر. مقدمه بر درّه‌ نادره مهدی استرآبادی.. تهران‌: انجمن‌ آثار ملی‌، 1341، ص‌ یدیه و یط‌ (مقدمه‌).
  4. انوار، عبدالله. مقدمه بر جهانگشای‌ نادری‌ مهدی استرآبادی. تهران‌: انجمن‌ آثار ملی‌، 1341، ص‌ نُه ‌(مقدمه‌).
  5. طبری، محمدعلی. زبده الآثار. تهران: امیرکبیر ، چ1، 1372، ص 196.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر