تاریخ جهانگشای جوینی: تفاوت میان نسخه‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
عطاملک از خاندان جوینی، دیوانسالاران اوایل [[ایلخانان|دوره ایلخانان]]، در 650- 658ق این کتاب را تألیف کرده و دیده‌ها و شنیده‌های خود را در 3 مجلد به این شرح تدوین کرده است: | عطاملک از خاندان جوینی، دیوانسالاران اوایل [[ایلخانان|دوره ایلخانان]]، در 650- 658ق این کتاب را تألیف کرده و دیده‌ها و شنیده‌های خود را در 3 مجلد به این شرح تدوین کرده است: | ||
# تاریخ چنگیز: سلطنت اوگتایقاآن و گیوک‌خان؛ | |||
# تاریخ [[خوارزمشاهیان]]، قراختاییان، گورخانیان، سرگذشت حکام و شحنگان [[مغول ها|مغول]] در دوران اوگتایقاآن تا ورود هلاکوخان به ایران؛ | |||
# تاریخ منکوقا‌آن و تفصیل حمله هلاکو به ایران، تاریخ [[اسماعیلیه]] الموت مذهب آنان و انقراضشان<ref>جوینی، عطاملک بن محمد. '''''تاریخ جهانگشای'''''. تصحیح محمد قزوینی، هلند: لیدن، ج1، مقدمه محمد قزوینی.</ref>. | |||
در پایان نیز شرحی از فتح بغداد به قلم [[نصیر الدین طوسی|خواجه‌نصیرالدین طوسی]] که در برخی نسخه‌ها درج شده<ref>شعار، جعفر. «تاریخ جهانگشای جوینی، اشاره‌ای به ارزش ادبی، تاریخی و اجتماعی آن»، در '''''یکی قطره باران'''''. جشن‌نام استاد دکتر عباس زریاب خوئی، به کوشش احمد تفضلی، تهران: 1370، ص300.</ref>، آمده است. تشریح اوضاع اقتصادی ـ اجتماعی در ضمن بیان تحولات سیاسی، نظام اداری [[مغول ها|مغولان]] در سرزمین‌های اسلامی<ref>ربیعی، منیژه. «تاریخ جهانگشای» در '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص216.</ref> قضاوت‌های بیطرفانه در برخی موضوعات<ref>بهار، محمدتقی ملک‌الشعراء. '''''سبک‌شناسی'''''. تهران: 1355، ص52.</ref> (مانند دلایل شکست [[خوارزمشاهیان]]) و قضاوت یک جانبه درباره [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]]، تقدم در تدوین تاریخ [[مغول ها|مغول]] جهت بهره‌مندی آیندگان از ویژگی‌های مهم تاریخ‌نگاری و نثر ادبی مصنوع آمیخته با آیات، احادیث، آرایه‌های لفظی و معنوی، واژگان مغولی (برای نخستین بار در نثر فارسی)<ref>صفا، ذبیح‌الله. «پارسی‌نویسان بزرگ و منتخب آثار آنان»، '''''گنجینه سخن'''''. تهران: 1353، ج4، ص49.</ref>، از ویژگی‌های بارز ادبی تاریخ جهانگشای جوینی هستند. | در پایان نیز شرحی از فتح بغداد به قلم [[نصیر الدین طوسی|خواجه‌نصیرالدین طوسی]] که در برخی نسخه‌ها درج شده<ref>شعار، جعفر. «تاریخ جهانگشای جوینی، اشاره‌ای به ارزش ادبی، تاریخی و اجتماعی آن»، در '''''یکی قطره باران'''''. جشن‌نام استاد دکتر عباس زریاب خوئی، به کوشش احمد تفضلی، تهران: 1370، ص300.</ref>، آمده است. تشریح اوضاع اقتصادی ـ اجتماعی در ضمن بیان تحولات سیاسی، نظام اداری [[مغول ها|مغولان]] در سرزمین‌های اسلامی<ref>ربیعی، منیژه. «تاریخ جهانگشای» در '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص216.</ref> قضاوت‌های بیطرفانه در برخی موضوعات<ref>بهار، محمدتقی ملک‌الشعراء. '''''سبک‌شناسی'''''. تهران: 1355، ص52.</ref> (مانند دلایل شکست [[خوارزمشاهیان]]) و قضاوت یک جانبه درباره [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]]، تقدم در تدوین تاریخ [[مغول ها|مغول]] جهت بهره‌مندی آیندگان از ویژگی‌های مهم تاریخ‌نگاری و نثر ادبی مصنوع آمیخته با آیات، احادیث، آرایه‌های لفظی و معنوی، واژگان مغولی (برای نخستین بار در نثر فارسی)<ref>صفا، ذبیح‌الله. «پارسی‌نویسان بزرگ و منتخب آثار آنان»، '''''گنجینه سخن'''''. تهران: 1353، ج4، ص49.</ref>، از ویژگی‌های بارز ادبی تاریخ جهانگشای جوینی هستند. | ||
| خط ۳۰: | خط ۲۸: | ||
[[رده:تاریخ]] | [[رده:تاریخ]] | ||
[[رده:تاریخ و باستان شناسی]] | [[رده:تاریخ و باستان شناسی]] | ||
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]] | |||
[[رده:ادبیات]] | |||
نسخهٔ ۲۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۳
تاریخ جهانگشای جوینی، کتابی درباره تاریخ مغول و نیز، خوارزمشاهیان و اسماعیلیان به زبان فارسی، تألیف عطاملک بن محمد جوینی (623- 681ق/ 1226- 1282م).
عطاملک از خاندان جوینی، دیوانسالاران اوایل دوره ایلخانان، در 650- 658ق این کتاب را تألیف کرده و دیده‌ها و شنیده‌های خود را در 3 مجلد به این شرح تدوین کرده است:
- تاریخ چنگیز: سلطنت اوگتایقاآن و گیوک‌خان؛
- تاریخ خوارزمشاهیان، قراختاییان، گورخانیان، سرگذشت حکام و شحنگان مغول در دوران اوگتایقاآن تا ورود هلاکوخان به ایران؛
- تاریخ منکوقا‌آن و تفصیل حمله هلاکو به ایران، تاریخ اسماعیلیه الموت مذهب آنان و انقراضشان[۱].
در پایان نیز شرحی از فتح بغداد به قلم خواجه‌نصیرالدین طوسی که در برخی نسخه‌ها درج شده[۲]، آمده است. تشریح اوضاع اقتصادی ـ اجتماعی در ضمن بیان تحولات سیاسی، نظام اداری مغولان در سرزمین‌های اسلامی[۳] قضاوت‌های بیطرفانه در برخی موضوعات[۴] (مانند دلایل شکست خوارزمشاهیان) و قضاوت یک جانبه درباره اسماعیلیان، تقدم در تدوین تاریخ مغول جهت بهره‌مندی آیندگان از ویژگی‌های مهم تاریخ‌نگاری و نثر ادبی مصنوع آمیخته با آیات، احادیث، آرایه‌های لفظی و معنوی، واژگان مغولی (برای نخستین بار در نثر فارسی)[۵]، از ویژگی‌های بارز ادبی تاریخ جهانگشای جوینی هستند.
کتاب‌های تاریخی ـ ادبی پس از این، تأثیراتی از جهانگشا گرفته‌اند که در تاریخ وصاف‌الحضره شیرازی و جامع‌التواریخ خواجه‌رشید‌الدین فضل‌الله همدانی نمایان است[۶]. نخستین و مهم‌ترین چاپ از این کتاب به تصحیح علامه محمد قزوینی در چاپ‌خانه بریل [Bril]در لیدن [Layden]هلند (1329ق/ 1911م) انجام گرفت. مینورسکی [Minorsky]در 1957 و بویل [J. A. Boil]در 1958 تاریخ جهانگشا را ترجمه کردند از آن پس چاپ‌های متعدد از این کتاب انتشار یافت.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ جوینی، عطاملک بن محمد. تاریخ جهانگشای. تصحیح محمد قزوینی، هلند: لیدن، ج1، مقدمه محمد قزوینی.
- ↑ شعار، جعفر. «تاریخ جهانگشای جوینی، اشاره‌ای به ارزش ادبی، تاریخی و اجتماعی آن»، در یکی قطره باران. جشن‌نام استاد دکتر عباس زریاب خوئی، به کوشش احمد تفضلی، تهران: 1370، ص300.
- ↑ ربیعی، منیژه. «تاریخ جهانگشای» در دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص216.
- ↑ بهار، محمدتقی ملک‌الشعراء. سبک‌شناسی. تهران: 1355، ص52.
- ↑ صفا، ذبیح‌الله. «پارسی‌نویسان بزرگ و منتخب آثار آنان»، گنجینه سخن. تهران: 1353، ج4، ص49.
- ↑ بویل، جان‌اندرو. «آثار جوینی و رشید‌الدین به عنوان منابع تاریخ مغول»، سخن. دوره 23، شماره 5، فروردین 1353، ص507.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
منیژه ربیعی