روزنامه ایران سلطانی
روزنامه ایران سلطانی، روزنامه وقایع اتفاقیه پس از دَه سال انتشار نخست به روزنامه دولت علیه ایران و سپس در 1283ق به روزنامه دولتی تغییر نام داد و بار دیگر در تاریخ دوم ذیقعده 1286ق با عنوان روزنامه دولتی نشر یافت تا بالآخره در محرم 1288ق روزنامه ایران جایگزین روزنامههای نامبرده شد.
روزنامه ایران از 1288ق تا 1313ق به مدیریت محمد حسنخان اعتمادالسلطنه انتشار یافت و پس از مرگ او مدیریت روزنامه به برادرزاده او محمد باقرخان اعتمادالسلطنه واگذار شد او نیز از 1313ق تا پایان سال 1320ق و سپس از 28 شعبان 1323ق به نشر روزنامه ایران پرداخت. حدفاصل 1321ق تا اواخر شعبان 1323ق مدیریت روزنامه به میرزا محمد ندیمباشی واگذار شد و او که در اواخر 1320ق مدیریت روزنامه ایران را پذیرفته از اول سال نو 1321ق نخستین شماره از نشریه را با عنوان «روزنامه ایران سلطانی» (شنبه غره [= اول] محرم سنه 1321ق/ 31 مارس 1903م) منتشر کرد.
با تغییر مدیریت روزنامه افزون بر تغییر عنوان روزنامه از «ایران» به «روزنامه ایران سلطانی» قطع آن نیز تغییر کرده و از قطع بسیار بزرگ به قطع وزیری بزرگ تبدیل شد، و تعداد صفحات روزنامه نیز از 4 صفحه به 8 صفحه افزایش یافت.
روزنامه ایران سلطانی دنبالهرو سیاست روزنامه ایران بود و گاهی افزون بر اخبار رسمی شامل: اخبار دربار همایون، اخبار غیر درباری، اخبار ایالات و ولایات، خلاصه اخبار خارجه و یا اخباری درباری، امتیازات، اخبار دارالخلافه یعنی تهران و ایالات و ولایات، حکام ولایات، انتصابات و گزارش سفرهای شاهنامه را در بر میگرفت، در بعضی از شمارههای آن مطالب جدیدی همچون: احداث رویانیدن چای در ایران (ش2)؛ تاریخ نادرشاه اثر جمیز فریزر انگلیسی ترجمه ابوالقاسم خان ناصرالملک والی کردستان به صورت پاورقی (از ش 6 تا پایان سال چهارم انتشار روزنامه)، صورت جمع و خرج مدرسه سیاسی (ش9) را نیز به چاپ میرساند.
روزنامه ایران سلطانی دو سال و نیم به حیات خود ادامه داد و در سال اول توانست 26 شماره، سال دوم 24 شماره، سال سوم 15 شماره انتشار دهد و از شماره 16 (28 شعبان 1323ق) بار دیگر عنوان روزنامه به «ایران» تغییر یافت و علت آن عزل ندیمباشی از مدیریت روزنامه و انتصاب مجدد محمد باقرخان اعتمادالسلطنه به مدیریت روزنامه بود و اعتمادالسلطنه 11 شماره با عنوان «ایران» در ادامه و توالی شماره مسلسل روزنامه ایران سلطانی چاپ و منتشر کرد.
روزنامه ایران سلطانی با همه تغییر صوری در عمل دنباله روزنامه ایران بوده که پیش از این منتشر میشد و حاوی اخباری بود که از طرف دولت، مسؤولین روزنامه مجوز انتشار داشت. اگر جسته گریخته مطالبی ورای اخبار رسمی در روزنامه چاپ میشد، همانهایی است که به عنوان نمونه از آن یاد شد.
اهمیت ویژه این نشریه از نظر تاریخ اقتصادی، ساختار دیوانی و دولتی و انتصابات است که خبر آن در هر شماره از روزنامه درج میشد.
روزنامه ایران سلطانی از آغاز فعالیت خود بر خلاف روزنامههای پیشین که به صورت چاپ سنگی به چاپ میرسیدند، با حروف سربی چاپ میشد و تمامی شمارههای آن در هر صفحه دوستون داشت[۱].
نیز نگاه کنید به
ماخذ
- ↑ روزنامه ایران سلطانی، به انضمام ایران. تهران: چاپ جدید، به اهتمام جمشید كیانفر، كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1380.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
جمشید کیانفر