پرش به محتوا

صادق چوبک: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''چوبک، ‌صادق''' (1295 ـ 1377ش) داستان‌نويس'''.'''
[[پرونده:157202183.jpg|بندانگشتی|صادق چوبک برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.irna.ir/news/83843789/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%DA%86%D9%88%D8%A8%DA%A9-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%DA%AF%D8%B1%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86]]
چوبک، ‌صادق (1295 ـ 1377ش) داستان‌نویس'''.'''


محمدصادق چوبك فرزند محمداسماعيل در گرماگرم جنگ جهاني اول در بوشهر زاده شد. تا نيمة كلاس دوم دبستان در زادگاهش درس خواند. سپس نزد پدرش كه مردي بازرگان بود، به شيراز رفت و در آنجا تحصيلاتش را دنبال كرد. پس از آن براي ادامة تحصيل به تهران آمد و دورة كالج امريكايي را در 1316ش به پايان برد. در همان سال به استخدام وزارت فرهنگ درآمد.<sup>1</sup> بعد از بازنشستگي رهسپار اروپا و امريكا شد. سرانجام پس از 32 سال جدايي از قلم در بركلي امريكا درگذشت.<sup>2</sup>
محمدصادق چوبک فرزند محمداسماعیل در گرماگرم [[جنگ جهانی اول]] در [[بوشهر]] زاده شد. تا نیمه کلاس دوم دبستان در زادگاهش درس خواند. سپس نزد پدرش که مردی بازرگان بود، به [[شیراز]] رفت و در آنجا تحصیلاتش را دنبال کرد. پس از آن برای ادامه تحصیل به تهران آمد و دوره کالج امریکایی را در 1316ش به پایان برد. در همان سال به استخدام وزارت [[فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی|فرهنگ]] درآمد<ref>محمودی، حسن. '''''نقد و تحلیل و گزیده داستان‌های صادق چوبک'''''. تهران:‌ نشر روزگار، چ 1، 1381، ص 48، 51ـ 52.</ref>. بعد از بازنشستگی رهسپار اروپا و امریکا شد. سرانجام پس از 32 سال جدایی از قلم در برکلی امریکا درگذشت<ref>استعلامی‌، محمد. '''''ادبیات دوره بیداری و معاصر'''''. ‌تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب، ‌1355، ص 262.</ref>.


داستان‌هاي او به دو دوره تقسيم مي‌شود: دورة نخست كه شامل مجموعه‌هاي ''خيمه شب بازي'' و ''انتري كه لوطيش مرده بود''، است.<sup>3</sup> ''خيمه شب بازي'' در 1324ش به چاپ رسيد، اما به سبب يكي از قصه‌هاي آن به نام ''اسائة ادب'' به مدت 10 سال از انتشار آن جلوگيري كردند، تا اينكه در 1334ش با حذف ''اسائة ادب'' و گنجانيدن داستان ''آه انسان'' به جاي آن براي دومين بار به چاپ رسيد. كتاب ''انتري كه لوطيش مرده بود''، ‌در 1338ش منتشر شد.<sup>4</sup> اين دو مجموعه كه اولي داراي 10 داستان و يك چكامه و دومي‌دربردارندة سه داستان و يك نمايشنامه است، ‌نوشته‌هاي موجز و سرشار از وصف‌هاي مؤثر و تازه هستند.<sup>5</sup> در ''خيمه شب بازي''، چوبك به شكلي اثر تلخ صادق هدايت، ''بوف كور'' را تقويت و تكميل مي‌كند.<sup>6</sup> در دورة دوم نويسندگي او كه سالهاي 1328 تا 1345ش را دربر مي‌گيرد، به ترتيب مجموعه‌هاي ''چراغ آخر''، ''‌روز اول قبر''، ''تنگسير'' و ''سنگ صبور'' را نوشت و چاپ كرد. در دو مجموعة اول، ‌كمتر اثري از غناي تصويري داستان‌هاي نخستين چوبك ديده مي‌شود. اما مهم‌ترين آثار وي در اين دوره ''تنگسير'' (1342ش) و ''سنگ صبور'' (1345) هستند.<sup>7</sup> اگرچه ''تنگسير'' داراي نقاط ضعفي است، اما دست كم از لحاظ پيوستگي وقايع و قرار گرفتن آدم‌ها در متن زندگي بر ''سنگ صبور'' برتري دارد.<sup>8</sup> با اين حال، چوبك خود معتقد بود كه همة حرف‌هايش را در ''سنگ صبور'' بيان كرده و اين اثر سرفصل تازه‌اي در داستان نويسي معاصر ايران است.
داستان‌های او به دو دوره تقسیم می‌شود: دوره نخست که شامل مجموعه‌های ''[[خیمه شب بازی]]'' و ''انتری که لوطیش مرده بود''، است<ref>تسلیمی‌، علی. '''''گزاره‌هایی در ادبیات معاصر ایران'''''. تهران: نشر اختران، چ 1، 1383، ص 84.</ref>. ''خیمه شب بازی'' در 1324ش به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] رسید، اما به سبب یکی از قصه‌های آن به نام ''اسائه ادب'' به مدت 10 سال از انتشار آن جلوگیری کردند، تا اینکه در 1334ش با حذف ''اسائه [[ادب]]'' و گنجانیدن داستان ''آه انسان'' به جای آن برای دومین بار به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] رسید. کتاب ''انتری که لوطیش مرده بود''، ‌در 1338ش منتشر شد<ref>محمودی، حسن. '''''نقد و تحلیل و گزیده داستان‌های صادق چوبک'''''. تهران:‌ نشر روزگار، چ 1، 1381. ص 51ـ 52 و 59.</ref>. این دو مجموعه که اولی دارای 10 داستان و یک چکامه و دومی‌دربردارنده سه داستان و یک نمایشنامه است، ‌نوشته‌های موجز و سرشار از وصف‌های مؤثر و تازه هستند<ref>دستغیب، عبدالعلی. '''''نقد آثار صادق چوبک'''''. تهران: پازند، 1353، ص 42.</ref>. در ''[[خیمه شب بازی]]''، چوبک به شکلی اثر تلخ [[صادق هدایت]]، ''[[بوف کور]]'' را تقویت و تکمیل می‌کند<ref>سپانلو، محمدعلی. '''''نویسندگان پیشرو ایران'''''. تهران: زمان، چ 1، 1362، ص 106.</ref>. در دوره دوم نویسندگی او که سالهای 1328 تا 1345ش را دربر می‌گیرد، به ترتیب مجموعه‌های ''چراغ آخر''، ''‌روز اول قبر''، ''تنگسیر'' و ''سنگ صبور'' را نوشت و [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] کرد. در دو مجموعه اول، ‌کمتر اثری از غنای تصویری داستان‌های نخستین چوبک دیده می‌شود. اما مهم‌ترین آثار وی در این دوره ''تنگسیر'' (1342ش) و ''سنگ صبور'' (1345) هستند<ref>عابدینی، حسن. '''''صد سال داستان نویسی در ایران'''''. تهران: نشر تندر، 1368، ج2، ص 44 و 51.</ref>. اگرچه ''تنگسیر'' دارای نقاط ضعفی است، اما دست کم از لحاظ پیوستگی وقایع و قرار گرفتن آدم‌ها در متن زندگی بر ''سنگ صبور'' برتری دارد<ref>کیانوش، محمود. '''''بررسی شعر و نثر فارسی'''''. تهران: رز، چ 4، 1355، ص 197.</ref>. با این حال، چوبک خود معتقد بود که همه حرف‌هایش را در ''سنگ صبور'' بیان کرده و این اثر سرفصل تازه‌ای در [[داستان نویسی]] معاصر [[ایران]] است.


از چوبك به جز آثار ياد شده، ترجمة فارسي شعر ''غراب'' اثر ادگار الن پو [1](نشرية كاوش، 1338ش)، ترجمة ''پينوكيو'' نوشتة كارلو كولودي[2] با نام ''آدمك چوبي'' و ترجمة ''مهپاره'' از متن سانسكريت به فارسي (تهران: نيلوفر، ‌1370ش) نيز به چاپ رسيده است.<sup>9</sup> چوبك زبان خاص خود را دارد و از مجموع تصاوير مختلف زبان بيشتر از تشبيه و بعد استعاره استفاده كرده است. محتواي زبان چوبك، شفافيت خود را نخست از طريق اين تصاوير و سپس از راه اشارات عاميانه و در مرحلة سوم از اشعار و قصه‌هاي عاميانه كه بيشتر متعلق به بوشهر و شيراز هستند، به دست مي‌آورد.<sup>10</sup> مرور آثار چوبك به ترتيب زمان از 1324 تا امروز نشان مي‌دهد كه وي هميشه آرزو داشته است كه فرياد رنجديدگان را به گوش خواننده‌اش برساند. به همين سبب هرچه در كار نويسندگي پيش مي‌رود، زبان و بيانش كمتر قيد و بند مي‌پذيرد. اگر كارهاي او از چشم‌انداز مكتب‌هاي ادبي اروپا بررسي شود، مي‌بينيم كه از رئاليسم به سوي ناتوراليسم گام برمي‌دارد، اما از همان آغاز كارش مايه‌اي از ناتوراليسم دارد.<sup>11</sup> نثر ساده و بعضاً طنزآميز چوبك از همان آغاز با ديد خاص او بسيار مناسب بود، ‌زيرا وي به عمد و دقت، ‌به زوايايي مي‌نگريست كه از نابساماني‌ها و رسوايي‌ها نشان‌هاي برجسته داشت.<sup>12</sup>
از چوبک به جز آثار یاد شده، ترجمه [[فارسی]] شعر ''غراب'' اثر ادگار الن پو [E. Alenpo](نشریه کاوش، 1338ش)، ترجمه ''پینوکیو'' نوشته کارلو کولودی[K. Collodi] با نام ''آدمک چوبی'' و ترجمه ''مهپاره'' از متن سانسکریت به [[فارسی]] ([[تهران مصور|تهران]]: نیلوفر، ‌1370ش) نیز به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] رسیده است<ref>محمودی، ‌حسن. '''''نقد و تحلیل و گزیده داستان‌های صادق چوبک'''''. تهران:‌ نشر روزگار، چ 1، 1381. ص 64، 67، 72 و 73.</ref>. چوبک زبان خاص خود را دارد و از مجموع تصاویر مختلف زبان بیشتر از تشبیه و بعد استعاره استفاده کرده است. محتوای زبان چوبک، شفافیت خود را نخست از طریق این تصاویر و سپس از راه اشارات عامیانه و در مرحله سوم از اشعار و قصه‌های عامیانه که بیشتر متعلق به [[بوشهر]] و [[شیراز]] هستند، به دست می‌آورد<ref>براهنی، ‌رضا. '''''قصه‌نویسی'''''. تهران: اشرفی، ‌چ 2، 1348، ص 662و 663.</ref>. مرور آثار چوبک به ترتیب زمان از 1324 تا امروز نشان می‌دهد که وی همیشه آرزو داشته است که فریاد رنجدیدگان را به گوش خواننده‌اش برساند. به همین سبب هرچه در کار نویسندگی پیش می‌رود، زبان و بیانش کمتر قید و بند می‌پذیرد. اگر کارهای او از چشم‌انداز مکتب‌های ادبی اروپا بررسی شود، می‌بینیم که از رئالیسم به سوی ناتورالیسم گام برمی‌دارد، اما از همان آغاز کارش مایه‌ای از ناتورالیسم دارد<ref>استعلامی‌، ‌محمد. '''''ادبیات دوره بیداری و معاصر'''''. ‌تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب، ‌1355.</ref>. [[نثر فارسی|نثر]] ساده و بعضاً طنزآمیز چوبک از همان آغاز با دید خاص او بسیار مناسب بود، ‌زیرا وی به عمد و دقت، ‌به زوایایی می‌نگریست که از نابسامانی‌ها و رسوایی‌ها نشان‌های برجسته داشت<ref>حقوقی، محمد. '''''مروری بر تاریخ ادب و ادبیات امروز ایران'''''. تهران: نشر قطره، 1377، ص 111.</ref>.


نیز نگاه کنید به  
== نیز نگاه کنید به ==


'''مآخذ:'''
* [[جنگ جهانی اول]]
* [[بوشهر]]
* [[شیراز]]
* [[صادق هدایت]]
* ''[[بوف کور]]''
* ''[[خیمه شب بازی]]''


# محمودي، حسن. '''''نقد و تحليل و گزيده داستان‌هاي صادق چوبك'''''. تهران:‌ نشر روزگار، چ 1، 1381، ص 48، 51ـ 52.
== مآخذ ==
# استعلامي‌، محمد. '''''ادبيات دورة بيداري و معاصر'''''. ‌تهران: دانشگاه سپاهيان انقلاب، ‌1355، ص 262.
<references />
# تسليمي‌، علي. '''''گزاره‌هايي در ادبيات معاصر ايران'''''. تهران: نشر اختران، چ 1، 1383، ص 84.
== منبع اصلی ==
# محمودي، حسن. '''''همان'''''. ص 51ـ 52 و 59.
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
# دستغيب، عبدالعلي. '''''نقد آثار صادق چوبك'''''. تهران: پازند، 1353، ص 42.
# سپانلو، محمدعلي. '''''نويسندگان پيشرو ايران'''''. تهران: زمان، چ 1، 1362، ص 106.
# عابديني، حسن. '''''صد سال داستان نويسي در ايران'''''. تهران: نشر تندر، 1368، ج2، ص 44 و 51.
# كيانوش، محمود. '''''بررسي شعر و نثر فارسي'''''. تهران: رز، چ 4، 1355، ص 197.
# محمودي، ‌حسن. '''''همان'''''. ص 64، 67، 72 و 73.
# براهني، ‌رضا. '''''قصه‌نويسي'''''. تهران: اشرفي، ‌چ 2، 1348، ص 662و 663.
# استعلامي‌، ‌محمد. '''''همان'''''.
# حقوقي، محمد. '''''مروري بر تاريخ ادب و ادبيات امروز ايران'''''. تهران: نشر قطره، 1377، ص 111.
 
[1]. E. Alenpo
 
[2]. K. Collodi


== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر
 
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
منبع اصلی
[[رده:ادبیات]]
 
نویسنده مقاله

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۸

صادق چوبک برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی ازhttps://www.irna.ir/news/83843789/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%DA%86%D9%88%D8%A8%DA%A9-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%DA%AF%D8%B1%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86

چوبک، ‌صادق (1295 ـ 1377ش) داستان‌نویس.

محمدصادق چوبک فرزند محمداسماعیل در گرماگرم جنگ جهانی اول در بوشهر زاده شد. تا نیمه کلاس دوم دبستان در زادگاهش درس خواند. سپس نزد پدرش که مردی بازرگان بود، به شیراز رفت و در آنجا تحصیلاتش را دنبال کرد. پس از آن برای ادامه تحصیل به تهران آمد و دوره کالج امریکایی را در 1316ش به پایان برد. در همان سال به استخدام وزارت فرهنگ درآمد[۱]. بعد از بازنشستگی رهسپار اروپا و امریکا شد. سرانجام پس از 32 سال جدایی از قلم در برکلی امریکا درگذشت[۲].

داستان‌های او به دو دوره تقسیم می‌شود: دوره نخست که شامل مجموعه‌های خیمه شب بازی و انتری که لوطیش مرده بود، است[۳]. خیمه شب بازی در 1324ش به چاپ رسید، اما به سبب یکی از قصه‌های آن به نام اسائه ادب به مدت 10 سال از انتشار آن جلوگیری کردند، تا اینکه در 1334ش با حذف اسائه ادب و گنجانیدن داستان آه انسان به جای آن برای دومین بار به چاپ رسید. کتاب انتری که لوطیش مرده بود، ‌در 1338ش منتشر شد[۴]. این دو مجموعه که اولی دارای 10 داستان و یک چکامه و دومی‌دربردارنده سه داستان و یک نمایشنامه است، ‌نوشته‌های موجز و سرشار از وصف‌های مؤثر و تازه هستند[۵]. در خیمه شب بازی، چوبک به شکلی اثر تلخ صادق هدایت، بوف کور را تقویت و تکمیل می‌کند[۶]. در دوره دوم نویسندگی او که سالهای 1328 تا 1345ش را دربر می‌گیرد، به ترتیب مجموعه‌های چراغ آخر، ‌روز اول قبر، تنگسیر و سنگ صبور را نوشت و چاپ کرد. در دو مجموعه اول، ‌کمتر اثری از غنای تصویری داستان‌های نخستین چوبک دیده می‌شود. اما مهم‌ترین آثار وی در این دوره تنگسیر (1342ش) و سنگ صبور (1345) هستند[۷]. اگرچه تنگسیر دارای نقاط ضعفی است، اما دست کم از لحاظ پیوستگی وقایع و قرار گرفتن آدم‌ها در متن زندگی بر سنگ صبور برتری دارد[۸]. با این حال، چوبک خود معتقد بود که همه حرف‌هایش را در سنگ صبور بیان کرده و این اثر سرفصل تازه‌ای در داستان نویسی معاصر ایران است.

از چوبک به جز آثار یاد شده، ترجمه فارسی شعر غراب اثر ادگار الن پو [E. Alenpo](نشریه کاوش، 1338ش)، ترجمه پینوکیو نوشته کارلو کولودی[K. Collodi] با نام آدمک چوبی و ترجمه مهپاره از متن سانسکریت به فارسی (تهران: نیلوفر، ‌1370ش) نیز به چاپ رسیده است[۹]. چوبک زبان خاص خود را دارد و از مجموع تصاویر مختلف زبان بیشتر از تشبیه و بعد استعاره استفاده کرده است. محتوای زبان چوبک، شفافیت خود را نخست از طریق این تصاویر و سپس از راه اشارات عامیانه و در مرحله سوم از اشعار و قصه‌های عامیانه که بیشتر متعلق به بوشهر و شیراز هستند، به دست می‌آورد[۱۰]. مرور آثار چوبک به ترتیب زمان از 1324 تا امروز نشان می‌دهد که وی همیشه آرزو داشته است که فریاد رنجدیدگان را به گوش خواننده‌اش برساند. به همین سبب هرچه در کار نویسندگی پیش می‌رود، زبان و بیانش کمتر قید و بند می‌پذیرد. اگر کارهای او از چشم‌انداز مکتب‌های ادبی اروپا بررسی شود، می‌بینیم که از رئالیسم به سوی ناتورالیسم گام برمی‌دارد، اما از همان آغاز کارش مایه‌ای از ناتورالیسم دارد[۱۱]. نثر ساده و بعضاً طنزآمیز چوبک از همان آغاز با دید خاص او بسیار مناسب بود، ‌زیرا وی به عمد و دقت، ‌به زوایایی می‌نگریست که از نابسامانی‌ها و رسوایی‌ها نشان‌های برجسته داشت[۱۲].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ محمودی، حسن. نقد و تحلیل و گزیده داستان‌های صادق چوبک. تهران:‌ نشر روزگار، چ 1، 1381، ص 48، 51ـ 52.
  2. ↑ استعلامی‌، محمد. ادبیات دوره بیداری و معاصر. ‌تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب، ‌1355، ص 262.
  3. ↑ تسلیمی‌، علی. گزاره‌هایی در ادبیات معاصر ایران. تهران: نشر اختران، چ 1، 1383، ص 84.
  4. ↑ محمودی، حسن. نقد و تحلیل و گزیده داستان‌های صادق چوبک. تهران:‌ نشر روزگار، چ 1، 1381. ص 51ـ 52 و 59.
  5. ↑ دستغیب، عبدالعلی. نقد آثار صادق چوبک. تهران: پازند، 1353، ص 42.
  6. ↑ سپانلو، محمدعلی. نویسندگان پیشرو ایران. تهران: زمان، چ 1، 1362، ص 106.
  7. ↑ عابدینی، حسن. صد سال داستان نویسی در ایران. تهران: نشر تندر، 1368، ج2، ص 44 و 51.
  8. ↑ کیانوش، محمود. بررسی شعر و نثر فارسی. تهران: رز، چ 4، 1355، ص 197.
  9. ↑ محمودی، ‌حسن. نقد و تحلیل و گزیده داستان‌های صادق چوبک. تهران:‌ نشر روزگار، چ 1، 1381. ص 64، 67، 72 و 73.
  10. ↑ براهنی، ‌رضا. قصه‌نویسی. تهران: اشرفی، ‌چ 2، 1348، ص 662و 663.
  11. ↑ استعلامی‌، ‌محمد. ادبیات دوره بیداری و معاصر. ‌تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب، ‌1355.
  12. ↑ حقوقی، محمد. مروری بر تاریخ ادب و ادبیات امروز ایران. تهران: نشر قطره، 1377، ص 111.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=صادق_چوبک&oldid=10573»