صادق چوبک

صادق چوبک برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی ازhttps://www.irna.ir/news/83843789/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%DA%86%D9%88%D8%A8%DA%A9-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%DA%AF%D8%B1%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86

چوبک، ‌صادق (1295 ـ 1377ش) داستان‌نویس.

محمدصادق چوبک فرزند محمداسماعیل در گرماگرم جنگ جهانی اول در بوشهر زاده شد. تا نیمه کلاس دوم دبستان در زادگاهش درس خواند. سپس نزد پدرش که مردی بازرگان بود، به شیراز رفت و در آنجا تحصیلاتش را دنبال کرد. پس از آن برای ادامه تحصیل به تهران آمد و دوره کالج امریکایی را در 1316ش به پایان برد. در همان سال به استخدام وزارت فرهنگ درآمد. بعد از بازنشستگی رهسپار اروپا و امریکا شد. سرانجام پس از 32 سال جدایی از قلم در برکلی امریکا درگذشت.

داستان‌های او به دو دوره تقسیم می‌شود: دوره نخست که شامل مجموعه‌های خیمه شب بازی و انتری که لوطیش مرده بود، است. خیمه شب بازی در 1324ش به چاپ رسید، اما به سبب یکی از قصه‌های آن به نام اسائه ادب به مدت 10 سال از انتشار آن جلوگیری کردند، تا اینکه در 1334ش با حذف اسائه ادب و گنجانیدن داستان آه انسان به جای آن برای دومین بار به چاپ رسید. کتاب انتری که لوطیش مرده بود، ‌در 1338ش منتشر شد. این دو مجموعه که اولی دارای 10 داستان و یک چکامه و دومی‌دربردارنده سه داستان و یک نمایشنامه است، ‌نوشته‌های موجز و سرشار از وصف‌های مؤثر و تازه هستند. در خیمه شب بازی، چوبک به شکلی اثر تلخ صادق هدایت، بوف کور را تقویت و تکمیل می‌کند. در دوره دوم نویسندگی او که سالهای 1328 تا 1345ش را دربر می‌گیرد، به ترتیب مجموعه‌های چراغ آخر، ‌روز اول قبر، تنگسیر و سنگ صبور را نوشت و چاپ کرد. در دو مجموعه اول، ‌کمتر اثری از غنای تصویری داستان‌های نخستین چوبک دیده می‌شود. اما مهم‌ترین آثار وی در این دوره تنگسیر (1342ش) و سنگ صبور (1345) هستند. اگرچه تنگسیر دارای نقاط ضعفی است، اما دست کم از لحاظ پیوستگی وقایع و قرار گرفتن آدم‌ها در متن زندگی بر سنگ صبور برتری دارد. با این حال، چوبک خود معتقد بود که همه حرف‌هایش را در سنگ صبور بیان کرده و این اثر سرفصل تازه‌ای در داستان نویسی معاصر ایران است.

از چوبک به جز آثار یاد شده، ترجمه فارسی شعر غراب اثر ادگار الن پو [E. Alenpo](نشریه کاوش، 1338ش)، ترجمه پینوکیو نوشته کارلو کولودی[K. Collodi] با نام آدمک چوبی و ترجمه مهپاره از متن سانسکریت به فارسی (تهران: نیلوفر، ‌1370ش) نیز به چاپ رسیده است. چوبک زبان خاص خود را دارد و از مجموع تصاویر مختلف زبان بیشتر از تشبیه و بعد استعاره استفاده کرده است. محتوای زبان چوبک، شفافیت خود را نخست از طریق این تصاویر و سپس از راه اشارات عامیانه و در مرحله سوم از اشعار و قصه‌های عامیانه که بیشتر متعلق به بوشهر و شیراز هستند، به دست می‌آورد. مرور آثار چوبک به ترتیب زمان از 1324 تا امروز نشان می‌دهد که وی همیشه آرزو داشته است که فریاد رنجدیدگان را به گوش خواننده‌اش برساند. به همین سبب هرچه در کار نویسندگی پیش می‌رود، زبان و بیانش کمتر قید و بند می‌پذیرد. اگر کارهای او از چشم‌انداز مکتب‌های ادبی اروپا بررسی شود، می‌بینیم که از رئالیسم به سوی ناتورالیسم گام برمی‌دارد، اما از همان آغاز کارش مایه‌ای از ناتورالیسم دارد. نثر ساده و بعضاً طنزآمیز چوبک از همان آغاز با دید خاص او بسیار مناسب بود، ‌زیرا وی به عمد و دقت، ‌به زوایایی می‌نگریست که از نابسامانی‌ها و رسوایی‌ها نشان‌های برجسته داشت.

نیز نگاه کنید به

• جنگ جهانی اول
• بوشهر
• شیراز
• صادق هدایت
• بوف کور
• خیمه شب بازی

مآخذ

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر index.php?title=رده:ادبیات و زبان شناسی index.php?title=رده:ادبیات