پرش به محتوا

محمدعلی جمال زاده: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
تفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «'''جمال‌زاده، ‌محمدعلي''' (1308ق / 1891م ـ 1376ش)، ‌داستان نويس، مترجم. فرزند سيد جمال‌الدين واعظ همداني مشهور به اصفهاني بود كه از سادات جبل عامل لبنان و از ناطقين و آزاديخواهان بنام نهضت مشروطيت ايران به شمار مي‌رفت. در اصفهان زاده شد. مقدمات را در...» ایجاد کرد
 
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''جمال‌زاده، ‌محمدعلي''' (1308ق / 1891م ـ 1376ش)، ‌داستان نويس، مترجم.
[[پرونده:157705087.jpg|بندانگشتی|برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.irna.ir/news/84100756/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C]]
'''[[محمدعلی جمال زاده|جمال‌زاده، ‌محمدعلی]]''' (1308ق / 1891م ـ 1376ش)، ‌داستان نویس، مترجم.


فرزند سيد جمال‌الدين واعظ همداني مشهور به اصفهاني بود كه از سادات جبل عامل لبنان و از ناطقين و آزاديخواهان بنام نهضت مشروطيت ايران به شمار مي‌رفت. در اصفهان زاده شد. مقدمات را در تهران آموخت. در اوايل 1326ق / 1908م به بيروت رفت.<sup>1</sup> در يك دبستان غير مذهبي نام نويسي كرد. دورة متوسطه را نيز نزد كشيشان در مدرسة آنطوراي جبل عامل به پايان برد. پس از آن از طريق مصر رهسپار پاريس شد. در پاريس درس حقوق خواند و از دانشگاه ديژون فارغ التحصيل شد.<sup>2</sup> سپس به دعوت تقي زاده به برلين رفت و با ياران مجلة ''كاوه'' در امور سياسي و فرهنگي به همكاري پرداخت.<sup>3</sup> از آنجا براي اجراي مأموريتي به بغداد رفت و چند ماهي در بغداد و كرمانشاه به سر برد و روزنامة ''رستاخيز'' را منتشر كرد. در بغداد با عارف، ‌شاعر مشهور و حيدر خان عمواوغلي، از مجاهدان ايران آشنا شد و با همكاري آنان گروهي به نام «قشون نادري» تشكيل داد كه در ابتداي كار منحل شد.<sup>4</sup> بار ديگر به برلين بازگشت و تا 1309ش / 1930م در آلمان زندگي كرد. در 1310ش / 1931م در دفتر بين المللي كار در ژنو به خدمت پرداخت و مدت 25 سال در آنجا كار كرد و سپس بازنشسته شد. چندي نيز در دانشگاه ژنو به تدريس زبان و ادبيات فارسي مشغول شد.<sup>5</sup> سرانجام در سوئيس براي هميشه سكنا گزيد و در همان جا نيز درگذشت.<sup>6</sup>
فرزند سید جمال‌الدین واعظ همدانی مشهور به اصفهانی بود که از سادات جبل عامل [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86 لبنان] و از ناطقین و [[آزادی]] خواهان بنام [[نهضت مشروطه|نهضت مشروطیت]] ایران به شمار می‌رفت. در [[اصفهان]] زاده شد. مقدمات را در [[تهران مصور|تهران]] آموخت. در اوایل 1326ق / 1908م به بیروت رفت<ref>آرین پور، ‌یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، چ 1، 1350، ج 2، ص 278.</ref>. در یک دبستان غیر مذهبی نام نویسی کرد. دوره متوسطه را نیز نزد کشیشان در [[مدرسه]] آنطورای جبل عامل به پایان برد. پس از آن از طریق [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B5%D8%B1 مصر] رهسپار پاریس شد. در پاریس درس [[حقوق]] خواند و از دانشگاه دیژون فارغ التحصیل شد<ref>دست غیب، عبدالعلی. '''''نقد آثار محمدعلی جمال‌زاده'''''. تهران: چاپار، 1356، ص 14.</ref>. سپس به دعوت تقی زاده به برلین رفت و با یاران مجله ''[[کاوه]]'' در امور سیاسی و فرهنگی به همکاری پرداخت<ref>رحیمیان، ‌هرمز. '''''ادوار نثر فارسی'''''. تهران: سمت، 1380، ص 81.</ref>. از آنجا برای اجرای مأموریتی به بغداد رفت و چند ماهی در بغداد و [[کرمانشاه]] به سر برد و روزنامه ''[[حزب رستاخیز|رستاخیز]]'' را منتشر کرد. در بغداد با عارف، ‌شاعر مشهور و حیدر خان عمواوغلی، از مجاهدان [[ایران]] آشنا شد و با همکاری آنان گروهی به نام «قشون نادری» تشکیل داد که در ابتدای کار منحل شد<ref>آرین پور.یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، چ 1، 1350. ج 2، ص 278ـ279.</ref>. بار دیگر به برلین بازگشت و تا 1309ش / 1930م در آلمان زندگی کرد. در 1310ش / 1931م در دفتر بین المللی کار در ژنو به خدمت پرداخت و مدت 25 سال در آنجا کار کرد و سپس بازنشسته شد. چندی نیز در دانشگاه ژنو به تدریس زبان و ادبیات [[فارسی]] مشغول شد<ref>دهباشی، علی. '''''یاد سیدمحمدعلی جمال زاده'''''. ‌تهران: نشر ثالث، 1377، ص 102.</ref>. سرانجام در سوئیس برای همیشه سکنا گزید و در همان جا نیز درگذشت<ref>حقوقی، محمد''. '''ادبیات امروز ایران (1)'''''. تهران: نشر قطره، چ 4، 1379، ص 69.</ref>.


جمال‌زاده در ميان نويسندگان امروز به داشتن آگاهي گسترده از ادبيات كلاسيك ايران و علوم اسلامي ممتاز است و بازتاب اين دانش‌ها را در نوشته‌هاي تخيلي و داستاني او نيز مي‌توان ديد.<sup>7</sup> چاپ و نشر داستان كوتاه «''فارسي شكر است''» در او عنوان نخستين داستان كوتاه فارسي را به دست آورده است. اين داستان نخستين بار در مجلة ''كاوه'' چاپ شد و سپس همراه پنج داستان كوتاه ديگر در مجموعه‌اي به نام ''يكي بود يكي نبود'' در اوايل 1300ش/ 1921م در برلين چاپ و منتشر شد. روحية انتقادي و طنزآوري دهخدا بر ذهن و زبان وي در اين مجموعه بازتاب داشته است.<sup>8</sup> مقدمة اين مجموعه را منتقدان نخستين «بيانية اساسي نثر جديد فارسي» دانسته‌اند، چرا كه جمال زاده در اين مقدمه به لزوم افتادن انشاء در جادة رمان و حكايت تأكيد مي‌ورزد. شباهت‌هاي شكلي و مضموني ''يكي بود يكي نبود'' با ''سياحت‌نامة ابراهيم بيگ'' و ''حاجي بابا اصفهاني'' نشانگر وابستگي اين اثر به ادبيات مشروطه است.<sup>9</sup> جمال‌زاده به لطف يك عمر طولاني در تمام جريانات نثري ادوار معاصر ايران حاضر و فعال بود و با ''يكي بود يكي نبود'' حلقة داستان نويسي ابتدايي را تكميل كرد و طلوع دورة بعدي را بشارت داد.<sup>10</sup> او مانند ديگر نويسندگان واقع گراي معاصر ايران گرد تقليد خام نرفت و اگر از نويسندگان غرب اثر پذيرفت، ‌اين تأثير از ولتر[1]، ‌مولير[2]، چخوف[3] و.... بود و نه از جويس[4] و پروست[5].<sup>11</sup> وي بيش از 200 مقاله و كتاب نوشت يا ترجمه كرد. ''ويلهلم تل''[6] از شيلر[7] و ''خسيس'' مولير از مهم‌ترين ترجمه‌ها و ''دارالمجانين'' (1321ش)، ''‌سرگذشت عمو حسينعلي'' (1322ش)، ''‌سر و ته يك كرباس'' (1323ش)، ''‌قُلتُشَن ديوان'' (1325ش)، ''‌راه آب نامه'' (1326ش)، ''‌صحراي محشر'' (1326ش) و ''هزار پيشه'' (1326ش) از داستان نوشته‌هاي او به شمار مي‌آيند. نثر جمال‌زاده در تمام داستان‌هايش ساده، ‌روان، بي‌تكلف و محاوره‌اي است.<sup>12</sup> مقاله‌ها و ترجمه‌هايش نيز ارزش بسيار دارند. كارهاي تحقيقاتي چندي هم از وي در دست است كه شايد ''فرهنگ لغات عاميانه'' بهترين آن‌ها باشد.<sup>13</sup> بسياري از نوشته‌هاي جمال‌زاده به زبان‌هاي آلماني، ‌انگليسي، ‌روسي، ‌دانماركي، اردو، هندي و چكي ترجمه شده‌اند.<sup>14</sup>
جمال‌زاده در میان نویسندگان امروز به داشتن آگاهی گسترده از ادبیات کلاسیک [[ایران باستان|ایران]] و علوم اسلامی ممتاز است و بازتاب این دانش‌ها را در نوشته‌های تخیلی و داستانی او نیز می‌توان دید<ref>استعلامی‌، ‌محمد. '''''ادبیات دوره بیداری و معاصر'''''. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب، 1355، ص 167.</ref>. [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] و نشر داستان کوتاه «''[[فارسی]] شکر است''» در او عنوان نخستین داستان کوتاه [[فارسی]] را به دست آورده است. این داستان نخستین بار در مجله ''[[کاوه]]'' [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] شد و سپس همراه پنج داستان کوتاه دیگر در مجموعه‌ای به نام ''یکی بود یکی نبود'' در اوایل 1300ش/ 1921م در برلین [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] و منتشر شد. روحیه انتقادی و طنزآوری [[علی اکبر دهخدا|دهخدا]] بر ذهن و زبان وی در این مجموعه بازتاب داشته است<ref>رحیمیان. ‌هرمز. '''''ادوار نثر فارسی'''''. تهران: سمت، 1380، ص 81.</ref>. مقدمه این مجموعه را منتقدان نخستین «بیانیه اساسی [[نثر فارسی|نثر]] جدید [[فارسی]]» دانسته‌اند، چرا که جمال زاده در این مقدمه به لزوم افتادن انشاء در جاده رمان و حکایت تأکید می‌ورزد. شباهت‌های شکلی و مضمونی ''یکی بود یکی نبود'' با ''سیاحت‌نامه ابراهیم بیگ'' و ''[[حاجی بابای اصفهانی|حاجی بابا اصفهانی]]'' نشانگر وابستگی این اثر به ادبیات [[نهضت مشروطه|مشروطه]] است<ref>عابدینی، ‌حسن. '''''صدسال داستان نویسی در ایران'''''. تهران: نشر تندر، 1368، ج 2، ص 363 و 364.</ref>. جمال‌زاده به لطف یک عمر طولانی در تمام جریانات نثری ادوار معاصر [[ایران]] حاضر و فعال بود و با ''یکی بود یکی نبود'' حلقه داستان نویسی ابتدایی را تکمیل کرد و طلوع دوره بعدی را بشارت داد<ref>سپانلو، ‌محمدعلی. '''''نویسندگان پیشرو ایران'''''. تهران: کتاب زمان، 1362، ص 42.</ref>. او مانند دیگر نویسندگان واقع گرای معاصر [[ایران امروز|ایران]] گرد تقلید خام نرفت و اگر از نویسندگان غرب اثر پذیرفت، ‌این تأثیر از ولتر[Woltaire]، ‌مولیر[Molière]، چخوف[ Chekhov] و.... بود و نه از جویس[Joyce] و پروست[Proust]<ref>دست غیب.عبدالعلی. '''''نقد آثار محمدعلی جمال‌زاده'''''. تهران: چاپار. ص 46.</ref>. وی بیش از 200 مقاله و [[کتاب]] نوشت یا ترجمه کرد. ''ویلهلم تل''[''Wilhelm Tell''] از شیلر[ Schiller] و ''خسیس'' مولیر از مهم‌ترین ترجمه‌ها و ''دارالمجانین'' (1321ش)، ''‌سرگذشت عمو حسینعلی'' (1322ش)، ''‌سر و ته یک کرباس'' (1323ش)، ''‌قُلتُشَن دیوان'' (1325ش)، ''‌راه آب نامه'' (1326ش)، ''‌صحرای محشر'' (1326ش) و ''هزار پیشه'' (1326ش) از داستان نوشته‌های او به شمار می‌آیند. نثر جمال‌زاده در تمام داستان‌هایش ساده، ‌روان، بی‌تکلف و محاوره‌ای است<ref>رحیمیان. هرمز. '''''ادوار نثر فارسی'''''. تهران: سمت، 1380. ص 82.، 83، 159.</ref>. مقاله‌ها و ترجمه‌هایش نیز ارزش بسیار دارند. کارهای تحقیقاتی چندی هم از وی در دست است که شاید ''[[فرهنگ عامه|فرهنگ]] لغات عامیانه'' بهترین آن‌ها باشد<ref>استعلامی‌.محمد. '''''ادبیات دوره بیداری و معاصر'''''. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب، 1355، ص 167.</ref>. بسیاری از نوشته‌های جمال‌زاده به زبان‌های آلمانی، ‌انگلیسی، ‌روسی، ‌دانمارکی، اردو، هندی و چکی ترجمه شده‌اند<ref>دهباشی.علی. '''''یاد سیدمحمدعلی جمال زاده'''''. ‌تهران: نشر ثالث، 1377. ص 104.</ref>.


'''مآخذ:'''
== نیز نگاه کنید به ==


# آرين پور، ‌يحيي. '''''از صبا تا نيما'''''. تهران: جيبي، چ 1، 1350، ج 2، ص 278.
* [[نهضت مشروطه|نهضت مشروطیت]]
# دست غيب، عبدالعلي. '''''نقد آثار محمدعلي جمال‌زاده'''''. تهران: چاپار، 1356، ص 14.
* ''[[کاوه]]''
# رحيميان، ‌هرمز. '''''ادوار نثر فارسي'''''. تهران: سمت، 1380، ص 81.
* ''[[حاجی بابای اصفهانی|حاجی بابا اصفهانی]]''
# آرين پور. '''''همان'''''. ج 2، ص 278ـ279.
* [[ایران]]
# دهباشي، علي. '''''ياد سيدمحمدعلي جمال زاده'''''. ‌تهران: نشر ثالث، 1377، ص 102.
* ''[[حزب رستاخیز|رستاخیز]]''
# حقوقي، محمد''. '''ادبيات امروز ايران (1)'''''. تهران: نشر قطره، چ 4، 1379، ص 69.
* [[فارسی]]
# استعلامي‌، ‌محمد. '''''ادبيات دورة بيداري و معاصر'''''. تهران: دانشگاه سپاهيان انقلاب، 1355، ص 167.
* [[حقوق]]
# رحيميان. '''''همانجا'''''.
* [[علی اکبر دهخدا|دهخدا]]
# عابديني، ‌حسن. '''''صدسال داستان نويسي در ايران'''''. تهران: نشر تندر، 1368، ج 2، ص 363 و 364.
# سپانلو، ‌محمدعلي. '''''نويسندگان پيشرو ايران'''''. تهران: كتاب زمان، 1362، ص 42.
# دست غيب. '''''همان'''''. ص 46.
# رحيميان. '''''همان'''''. ص 82.، 83، 159.
# استعلامي‌. '''''همانجا'''''.
# دهباشي. '''''همان'''''. ص 104.


[1]. Woltaire
== '''مآخذ''' ==


[2]. Molière
== منبع اصلی ==
 
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
[3]. Chekhov
 
[4]. Joyce
 
[5]. Proust
 
[6]. ''Wilhelm Tell''
 
[7]. Schiller


== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر

نسخهٔ ‏۷ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۸

برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی ازhttps://www.irna.ir/news/84100756/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C

جمال‌زاده، ‌محمدعلی (1308ق / 1891م ـ 1376ش)، ‌داستان نویس، مترجم.

فرزند سید جمال‌الدین واعظ همدانی مشهور به اصفهانی بود که از سادات جبل عامل لبنان و از ناطقین و آزادی خواهان بنام نهضت مشروطیت ایران به شمار می‌رفت. در اصفهان زاده شد. مقدمات را در تهران آموخت. در اوایل 1326ق / 1908م به بیروت رفت[۱]. در یک دبستان غیر مذهبی نام نویسی کرد. دوره متوسطه را نیز نزد کشیشان در مدرسه آنطورای جبل عامل به پایان برد. پس از آن از طریق مصر رهسپار پاریس شد. در پاریس درس حقوق خواند و از دانشگاه دیژون فارغ التحصیل شد[۲]. سپس به دعوت تقی زاده به برلین رفت و با یاران مجله کاوه در امور سیاسی و فرهنگی به همکاری پرداخت[۳]. از آنجا برای اجرای مأموریتی به بغداد رفت و چند ماهی در بغداد و کرمانشاه به سر برد و روزنامه رستاخیز را منتشر کرد. در بغداد با عارف، ‌شاعر مشهور و حیدر خان عمواوغلی، از مجاهدان ایران آشنا شد و با همکاری آنان گروهی به نام «قشون نادری» تشکیل داد که در ابتدای کار منحل شد[۴]. بار دیگر به برلین بازگشت و تا 1309ش / 1930م در آلمان زندگی کرد. در 1310ش / 1931م در دفتر بین المللی کار در ژنو به خدمت پرداخت و مدت 25 سال در آنجا کار کرد و سپس بازنشسته شد. چندی نیز در دانشگاه ژنو به تدریس زبان و ادبیات فارسی مشغول شد[۵]. سرانجام در سوئیس برای همیشه سکنا گزید و در همان جا نیز درگذشت[۶].

جمال‌زاده در میان نویسندگان امروز به داشتن آگاهی گسترده از ادبیات کلاسیک ایران و علوم اسلامی ممتاز است و بازتاب این دانش‌ها را در نوشته‌های تخیلی و داستانی او نیز می‌توان دید[۷]. چاپ و نشر داستان کوتاه «فارسی شکر است» در او عنوان نخستین داستان کوتاه فارسی را به دست آورده است. این داستان نخستین بار در مجله کاوه چاپ شد و سپس همراه پنج داستان کوتاه دیگر در مجموعه‌ای به نام یکی بود یکی نبود در اوایل 1300ش/ 1921م در برلین چاپ و منتشر شد. روحیه انتقادی و طنزآوری دهخدا بر ذهن و زبان وی در این مجموعه بازتاب داشته است[۸]. مقدمه این مجموعه را منتقدان نخستین «بیانیه اساسی نثر جدید فارسی» دانسته‌اند، چرا که جمال زاده در این مقدمه به لزوم افتادن انشاء در جاده رمان و حکایت تأکید می‌ورزد. شباهت‌های شکلی و مضمونی یکی بود یکی نبود با سیاحت‌نامه ابراهیم بیگ و حاجی بابا اصفهانی نشانگر وابستگی این اثر به ادبیات مشروطه است[۹]. جمال‌زاده به لطف یک عمر طولانی در تمام جریانات نثری ادوار معاصر ایران حاضر و فعال بود و با یکی بود یکی نبود حلقه داستان نویسی ابتدایی را تکمیل کرد و طلوع دوره بعدی را بشارت داد[۱۰]. او مانند دیگر نویسندگان واقع گرای معاصر ایران گرد تقلید خام نرفت و اگر از نویسندگان غرب اثر پذیرفت، ‌این تأثیر از ولتر[Woltaire]، ‌مولیر[Molière]، چخوف[ Chekhov] و.... بود و نه از جویس[Joyce] و پروست[Proust][۱۱]. وی بیش از 200 مقاله و کتاب نوشت یا ترجمه کرد. ویلهلم تل[Wilhelm Tell] از شیلر[ Schiller] و خسیس مولیر از مهم‌ترین ترجمه‌ها و دارالمجانین (1321ش)، ‌سرگذشت عمو حسینعلی (1322ش)، ‌سر و ته یک کرباس (1323ش)، ‌قُلتُشَن دیوان (1325ش)، ‌راه آب نامه (1326ش)، ‌صحرای محشر (1326ش) و هزار پیشه (1326ش) از داستان نوشته‌های او به شمار می‌آیند. نثر جمال‌زاده در تمام داستان‌هایش ساده، ‌روان، بی‌تکلف و محاوره‌ای است[۱۲]. مقاله‌ها و ترجمه‌هایش نیز ارزش بسیار دارند. کارهای تحقیقاتی چندی هم از وی در دست است که شاید فرهنگ لغات عامیانه بهترین آن‌ها باشد[۱۳]. بسیاری از نوشته‌های جمال‌زاده به زبان‌های آلمانی، ‌انگلیسی، ‌روسی، ‌دانمارکی، اردو، هندی و چکی ترجمه شده‌اند[۱۴].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

  1. ↑ آرین پور، ‌یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، چ 1، 1350، ج 2، ص 278.
  2. ↑ دست غیب، عبدالعلی. نقد آثار محمدعلی جمال‌زاده. تهران: چاپار، 1356، ص 14.
  3. ↑ رحیمیان، ‌هرمز. ادوار نثر فارسی. تهران: سمت، 1380، ص 81.
  4. ↑ آرین پور.یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، چ 1، 1350. ج 2، ص 278ـ279.
  5. ↑ دهباشی، علی. یاد سیدمحمدعلی جمال زاده. ‌تهران: نشر ثالث، 1377، ص 102.
  6. ↑ حقوقی، محمد. ادبیات امروز ایران (1). تهران: نشر قطره، چ 4، 1379، ص 69.
  7. ↑ استعلامی‌، ‌محمد. ادبیات دوره بیداری و معاصر. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب، 1355، ص 167.
  8. ↑ رحیمیان. ‌هرمز. ادوار نثر فارسی. تهران: سمت، 1380، ص 81.
  9. ↑ عابدینی، ‌حسن. صدسال داستان نویسی در ایران. تهران: نشر تندر، 1368، ج 2، ص 363 و 364.
  10. ↑ سپانلو، ‌محمدعلی. نویسندگان پیشرو ایران. تهران: کتاب زمان، 1362، ص 42.
  11. ↑ دست غیب.عبدالعلی. نقد آثار محمدعلی جمال‌زاده. تهران: چاپار. ص 46.
  12. ↑ رحیمیان. هرمز. ادوار نثر فارسی. تهران: سمت، 1380. ص 82.، 83، 159.
  13. ↑ استعلامی‌.محمد. ادبیات دوره بیداری و معاصر. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب، 1355، ص 167.
  14. ↑ دهباشی.علی. یاد سیدمحمدعلی جمال زاده. ‌تهران: نشر ثالث، 1377. ص 104.
برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=محمدعلی_جمال_زاده&oldid=9763»