پرش به محتوا

علی امینی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:Jpg.jpg|بندانگشتی|علی امینی برگرفته از وبسایت دنیای اقتصاد قابل بازیابی از<nowiki/>https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/431232-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7]]
[[پرونده:Jpg.jpg|بندانگشتی|علی امینی برگرفته از وبسایت دنیای اقتصاد قابل بازیابی از<nowiki/>https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/431232-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7]]
'''[[علی امینی|امینی، علی]]''' (1323ق / 1905م-1371ش)، از رجال سیاسی، وزیر و نخست‌وزیر دوره پهلوی دوم.
'''[[علی امینی|امینی، علی]]''' (1323ق / 1905م-1371ش)، از رجال سیاسی، وزیر و نخست‌وزیر [[سلسله پهلوی|دوره پهلوی]] دوم.


امینی در خانواده‌ای از اشراف قاجار در تهران به دنیا آمد. پدرش محسن خان امین‌الدوله یکی از رجال قاجار و مادرش اشرف فخرالدوله دختر [[مظفرالدین شاه]] بود.  
امینی در خانواده‌ای از اشراف [[قاجاریه|قاجار]] در [[استان تهران|تهران]] به دنیا آمد. پدرش محسن خان امین‌الدوله یکی از رجال قاجار و مادرش اشرف فخرالدوله دختر [[مظفرالدین شاه]] بود.  


پس از تحصیلات ابتدایی و متوسطه در [[تهران مصور|تهران]]، نخست به نجف و بعد به فرانسه رفت و در رشته حقوق به تحصیل پرداخت و دکتری خود را در رشته حقوق  (نقل از ''خاطرات امینی''؛ در سایر منابع دکتری اقتصاد آمده است)، از دانشگاه پاریس دریافت کرد<ref>  لاجوردی، حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383، ص 21؛ عاقلی، باقر. شرح حال رجال. تهران: گفتار و علم، 1380، ج 1، ص 218.</ref>. پس از بازگشت به ایران در اداره‌هایی چون گمرک و دارایی به فعالیت مشغول شد.  
پس از تحصیلات ابتدایی و متوسطه در [[تهران مصور|تهران]]، نخست به نجف و بعد به فرانسه رفت و در رشته حقوق به تحصیل پرداخت و دکتری خود را در رشته حقوق  (نقل از ''خاطرات امینی''؛ در سایر منابع دکتری اقتصاد آمده است)، از دانشگاه پاریس دریافت کرد<ref>  لاجوردی، حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383، ص 21.</ref><ref>عاقلی، باقر. شرح حال رجال. تهران: گفتار و علم، 1380، ج 1، ص 218.</ref>. پس از بازگشت به ایران در اداره‌هایی چون گمرک و دارایی به فعالیت مشغول شد.  


در 1321ش معاون سیاسی [[احمد قوام السلطنه|احمد قوام]] (قوام‌السلطنه)<sup>*</sup> شد<ref>بهنود، مسعود. '''''از سید ضیا تا بختیار'''''. تهران: جاویدان، 1369، ص 203.</ref>. در انتخابات مجلس پانزدهم به نمایندگی از مردم [[تهران مصور|تهران]] به [[مجلس شورای ملی]]<sup>*</sup> راه یافت<ref>طلوعی، محمود. '''''بازیگران عصر پهلوی، از فروغی تا فردوست'''''. تهران: نشر علم، 1373، ج 2، ص 1088.</ref>. در 1329ش در کابینه [[حسنعلی منصور]] وزیر اقتصاد ملی شد و در 1330ش همین سمت را در کابینه اول [[محمد مصدق]] عهده‌دار بود<ref>لاجوردی.حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383 . ص 65-68، 71-75.</ref>.  
در 1321ش معاون سیاسی [[احمد قوام السلطنه|احمد قوام]] (قوام‌السلطنه)<sup>*</sup> شد<ref>بهنود، مسعود. '''''از سید ضیا تا بختیار'''''. تهران: جاویدان، 1369، ص 203.</ref>. در انتخابات مجلس پانزدهم به نمایندگی از مردم [[تهران مصور|تهران]] به [[مجلس شورای ملی]]<sup>*</sup> راه یافت<ref>طلوعی، محمود. '''''بازیگران عصر پهلوی، از فروغی تا فردوست'''''. تهران: نشر علم، 1373، ج 2، ص 1088.</ref>. در 1329ش در کابینه [[حسنعلی منصور]] وزیر اقتصاد ملی شد و در 1330ش همین سمت را در کابینه اول [[محمد مصدق]] عهده‌دار بود<ref>لاجوردی.حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383 . ص 65-68، 71-75.</ref>.  


بعد از کودتای 28 مرداد 1332ش<sup>*</sup> در کابینه فضل‌الله زاهدی وزیر دارایی و نماینده ایران در مذاکره با شرکت‌های نفتی کنسرسیوم بود. بر اساس این مذاکرات که به قرارداد امینی ـ پیچ معروف گردید، تولید و بهره‌برداری از نفت ایران به چند شرکت نفتی اروپایی و آمریکایی واگذار شد<ref>بیل، جیمز، آ. '''''عقاب و شیر، تراژدی روابط ایران و آمریکا'''''. ترجمه مهوش غلامی، تهران: کوبه، 1371، ص 180-188؛ برای اطلاع بیشتر از قرارداد کنسرسیوم نک: نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 1، ص 80-92؛ عِلم، مصطفی. '''''نفت، قدرت و اصول، پیامدهای کودتای 28 مرداد'''''. ترجمه غلامحسین صالحیار، تهران: چاپخش، 1377، ص 483-513.</ref>. از 1334ش تا 1337ش سفارت ایران در آمریکا را بر عهده داشت<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 104. </ref>.  
بعد از [[کودتای 28 مرداد 1332|کودتای 28 مرداد 1332ش]]<sup>*</sup> در کابینه فضل‌الله زاهدی وزیر دارایی و نماینده [[ایران]] در مذاکره با شرکت‌های نفتی کنسرسیوم بود. بر اساس این مذاکرات که به قرارداد امینی ـ پیچ معروف گردید، تولید و بهره‌برداری از نفت ایران به چند شرکت نفتی اروپایی و آمریکایی واگذار شد<ref>بیل، جیمز، آ. '''''عقاب و شیر، تراژدی روابط ایران و آمریکا'''''. ترجمه مهوش غلامی، تهران: کوبه، 1371، ص 180-188.</ref><ref>برای اطلاع بیشتر از قرارداد کنسرسیوم نک: نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 1، ص 80-92.</ref><ref>عِلم، مصطفی. '''''نفت، قدرت و اصول، پیامدهای کودتای 28 مرداد'''''. ترجمه غلامحسین صالحیار، تهران: چاپخش، 1377، ص 483-513.</ref>. از 1334ش تا 1337ش سفارت ایران در آمریکا را بر عهده داشت<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 104. </ref>.  


به دنبال وخیم شدن اوضاع سیاسی و اقتصادی کشور، امینی که در تدارک رسیدن به قدرت بود، در اردیبهشت 1340ش به نخست‌وزیری رسید<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 107-109.</ref>. اولین اقدام او انحلال مجلس بیستم شورای ملی با موافقت [[محمدرضا شاه پهلوی]]<sup>*</sup> بود<ref>عاقلی، باقر. '''''نخست‌وزیران ایران از مشیرالدوله تا بختیار.''''' تهران: جاویدان، 1374، ص 900 و 901.</ref>. سپس طرحی به منظور مبارزه با فساد پیاده کرد و عده‌ای از رجال و مقامات مملکتی متهم به فساد مالی را دستگیر کرد. همچنین برنامه‌ای برای بهبود وضعیت اقتصادی ایران از جمله صرفه‌جویی در هزینه‌های دولت را به اجرا درآورد<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 120-123.</ref>.
به دنبال وخیم شدن اوضاع سیاسی و اقتصادی کشور، امینی که در تدارک رسیدن به قدرت بود، در اردیبهشت 1340ش به نخست‌وزیری رسید<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 107-109.</ref>. اولین اقدام او انحلال مجلس بیستم شورای ملی با موافقت [[محمدرضا شاه پهلوی]]<sup>*</sup> بود<ref>عاقلی، باقر. '''''نخست‌وزیران ایران از مشیرالدوله تا بختیار.''''' تهران: جاویدان، 1374، ص 900 و 901.</ref>. سپس طرحی به منظور مبارزه با فساد پیاده کرد و عده‌ای از رجال و مقامات مملکتی متهم به فساد مالی را دستگیر کرد. همچنین برنامه‌ای برای بهبود وضعیت اقتصادی ایران از جمله صرفه‌جویی در هزینه‌های دولت را به اجرا درآورد<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 120-123.</ref>.


مهم‌ترین و جنجالی‌ترین برنامه دولت امینی، طرح اصلاحات ارضی<sup>*</sup> بود که توسط «حسن ارسنجانی» وزیر کشاورزی، به اجرا در آمد. بر اساس این طرح، دولت اراضی کشاورزی متعلق به مالکان بزرگ را خریداری و میان زارعان تقسیم می‌کرد. برنامه اصلاحات ارضی که بعد از امینی هم ادامه داشت تغییرات زیادی را در جامعه ایران پدید آورد<ref>برای آگاهی از برنامه اصلاحات ارضی و تأثیر آن در جامعه ایران نک: کاتوزیان، محمدعلی همایون. '''''اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی'''''. ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز، 1372، ص 344-361؛ هوگلاند، اریک، ج. '''''زمین و انقلاب در ایران 1360-1340.''''' ترجمه فیروزه مهاجر، تهران: نشر شیرازه، 1381؛ مؤمنی، باقر. '''''مسئله ارضی و جنگ طبقاتی در ایران'''''. تهران: پیوند، 1359؛ ارسنجانی، حسن. '''''دکتر ارسنجانی در آئینه زمان'''''. تهران: نشر قطره، 1379، ص 325 به بعد.</ref>.  
مهم‌ترین و جنجالی‌ترین برنامه دولت امینی، طرح اصلاحات ارضی<sup>*</sup> بود که توسط «حسن ارسنجانی» وزیر کشاورزی، به اجرا در آمد. بر اساس این طرح، دولت اراضی کشاورزی متعلق به مالکان بزرگ را خریداری و میان زارعان تقسیم می‌کرد. برنامه اصلاحات ارضی که بعد از امینی هم ادامه داشت تغییرات زیادی را در جامعه ایران پدید آورد<ref>برای آگاهی از برنامه اصلاحات ارضی و تأثیر آن در جامعه ایران نک: کاتوزیان، محمدعلی همایون. '''''اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی'''''. ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز، 1372، ص 344-361.</ref><ref>هوگلاند، اریک، ج. '''''زمین و انقلاب در ایران 1360-1340.''''' ترجمه فیروزه مهاجر، تهران: نشر شیرازه، 1381.</ref><ref>مؤمنی، باقر. '''''مسئله ارضی و جنگ طبقاتی در ایران'''''. تهران: پیوند، 1359.</ref><ref>ارسنجانی، حسن. '''''دکتر ارسنجانی در آئینه زمان'''''. تهران: نشر قطره، 1379، ص 325 به بعد.</ref>.  


در دوره نخست‌وزیری امینی فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی آزاد شد و احزابی چون «[[جبهه ملی]]<sup>*</sup> دوم» و «نهضت آزادی ایران» به فعالیت پرداختند. اما به دلیل بروز درگیری میان [[جبهه ملی]] دوم و دولت امینی و وجود اختلافات درونی، از این فرصت به درستی استفاده نشد<ref>در مورد فعالیت جبهه ملی دوم و نهضت آزادی و رابطه آنها با امینی نک: سنجابی، کریم. '''''امیدها و ناامیدی‌ها'''''. لندن: جبهه ملیون ایران، 1368، ص 201-251؛ مهدوی، عبدالرضا هوشنگ. '''''انقلاب ایران به روایت رادیو بی. بی. سی'''''. تهران: طرح نو، 1372، ص 97-106؛ نجاتی.  غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 1. ص 145-166، 175-178، 241-287. </ref>.
در دوره نخست‌وزیری امینی فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی آزاد شد و احزابی چون «[[جبهه ملی]]<sup>*</sup> دوم» و «[[نهضت آزادی ایران]]» به فعالیت پرداختند. اما به دلیل بروز درگیری میان [[جبهه ملی]] دوم و دولت امینی و وجود اختلافات درونی، از این فرصت به درستی استفاده نشد<ref>در مورد فعالیت جبهه ملی دوم و نهضت آزادی و رابطه آنها با امینی نک: سنجابی، کریم. '''''امیدها و ناامیدی‌ها'''''. لندن: جبهه ملیون ایران، 1368، ص 201-251. </ref><ref>مهدوی، عبدالرضا هوشنگ. '''''انقلاب ایران به روایت رادیو بی. بی. سی'''''. تهران: طرح نو، 1372، ص 97-106.</ref><ref>نجاتی.  غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 1. ص 145-166، 175-178، 241-287.</ref>. امینی پس از یک سال صدارت، به دلیل اختلاف با شاه بر سر بودجه ارتش در تیر 1341ش استعفا کرد و از صحنه سیاسی [[ایران]] خارج شد<ref>  لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 164-169.</ref><ref>عاقلی. باقر. '''''نخست‌وزیران ایران از مشیرالدوله تا بختیار.''''' تهران: جاویدان، 1374. ص 918-921.</ref>. در ماه‌های آخر سلطنت [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا شاه]]، امینی بار دیگر به صحنه سیاسی بازگشت و به عنوان یکی از مشاوران شاه به ایفای نقش پرداخت. او تلاش کرد تا از طریق صحبت با شاه و مذاکره با شخصیت‌های ملی اوضاع را آرام کند. اما در این کار ناموفق بود<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 158-163.</ref><ref>سولیوان، ویلیام. '''''مأموریت در ایران'''''. ترجمه محمود مشرقی، تهران: هفته، 1361، ص 132-134.</ref><ref>پارسونز، آنتونی. '''''غرور و سقوط'''''. ترجمه حسن پاشا شریفی، تهران: راه نو، ص 172.</ref><ref>نجاتی.  غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 1. ج 2، ص 139.</ref>. اوپیش از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]<sup>*</sup> به اروپا رفت. بعد از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]]، مدتی در اروپا به فعالیت بر ضد جمهوری اسلامی<sup>*</sup> پرداخت و سرانجام در سن 87 سالگی در پاریس درگذشت<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383 . ص 22.</ref>.
 
امینی پس از یک سال صدارت، به دلیل اختلاف با شاه بر سر بودجه ارتش در تیر 1341ش استعفا کرد و از صحنه سیاسی ایران خارج شد<ref>  لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 164-169؛ عاقلی. باقر. '''''نخست‌وزیران ایران از مشیرالدوله تا بختیار.''''' تهران: جاویدان، 1374. ص 918-921.</ref>. در ماه‌های آخر سلطنت محمدرضا شاه، امینی بار دیگر به صحنه سیاسی بازگشت و به عنوان یکی از مشاوران شاه به ایفای نقش پرداخت. او تلاش کرد تا از طریق صحبت با شاه و مذاکره با شخصیت‌های ملی اوضاع را آرام کند. اما در این کار ناموفق بود<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383. ص 158-163؛ سولیوان، ویلیام. '''''مأموریت در ایران'''''. ترجمه محمود مشرقی، تهران: هفته، 1361، ص 132-134؛ پارسونز، آنتونی. '''''غرور و سقوط'''''. ترجمه حسن پاشا شریفی، تهران: راه نو، ص 172؛ نجاتی.  غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 1. ج 2، ص 139.</ref>. اوپیش از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]<sup>*</sup> به اروپا رفت.  
 
بعد از انقلاب، مدتی در اروپا به فعالیت بر ضد جمهوری اسلامی<sup>*</sup> پرداخت و سرانجام در سن 87 سالگی در پاریس درگذشت<ref>لاجوردی. حبیب. '''''خاطرات علی امینی.''''' تهران: صفحه سفید، 1383 . ص 22.</ref>.


== نیز نگاه کنید به ==
== نیز نگاه کنید به ==
خط ۲۸: خط ۲۴:


== مآخذ ==
== مآخذ ==
 
<references />
== منبع اصلی ==
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
خط ۳۴: خط ۳۰:
== نویسنده مقاله ==
== نویسنده مقاله ==
محمدمهدی موسی خان
محمدمهدی موسی خان
[[رده:علوم سیاسی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۶

علی امینی برگرفته از وبسایت دنیای اقتصاد قابل بازیابی ازhttps://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/431232-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7

امینی، علی (1323ق / 1905م-1371ش)، از رجال سیاسی، وزیر و نخست‌وزیر دوره پهلوی دوم.

امینی در خانواده‌ای از اشراف قاجار در تهران به دنیا آمد. پدرش محسن خان امین‌الدوله یکی از رجال قاجار و مادرش اشرف فخرالدوله دختر مظفرالدین شاه بود.

پس از تحصیلات ابتدایی و متوسطه در تهران، نخست به نجف و بعد به فرانسه رفت و در رشته حقوق به تحصیل پرداخت و دکتری خود را در رشته حقوق  (نقل از خاطرات امینی؛ در سایر منابع دکتری اقتصاد آمده است)، از دانشگاه پاریس دریافت کرد[۱][۲]. پس از بازگشت به ایران در اداره‌هایی چون گمرک و دارایی به فعالیت مشغول شد.

در 1321ش معاون سیاسی احمد قوام (قوام‌السلطنه)* شد[۳]. در انتخابات مجلس پانزدهم به نمایندگی از مردم تهران به مجلس شورای ملی* راه یافت[۴]. در 1329ش در کابینه حسنعلی منصور وزیر اقتصاد ملی شد و در 1330ش همین سمت را در کابینه اول محمد مصدق عهده‌دار بود[۵].

بعد از کودتای 28 مرداد 1332ش* در کابینه فضل‌الله زاهدی وزیر دارایی و نماینده ایران در مذاکره با شرکت‌های نفتی کنسرسیوم بود. بر اساس این مذاکرات که به قرارداد امینی ـ پیچ معروف گردید، تولید و بهره‌برداری از نفت ایران به چند شرکت نفتی اروپایی و آمریکایی واگذار شد[۶][۷][۸]. از 1334ش تا 1337ش سفارت ایران در آمریکا را بر عهده داشت[۹].

به دنبال وخیم شدن اوضاع سیاسی و اقتصادی کشور، امینی که در تدارک رسیدن به قدرت بود، در اردیبهشت 1340ش به نخست‌وزیری رسید[۱۰]. اولین اقدام او انحلال مجلس بیستم شورای ملی با موافقت محمدرضا شاه پهلوی* بود[۱۱]. سپس طرحی به منظور مبارزه با فساد پیاده کرد و عده‌ای از رجال و مقامات مملکتی متهم به فساد مالی را دستگیر کرد. همچنین برنامه‌ای برای بهبود وضعیت اقتصادی ایران از جمله صرفه‌جویی در هزینه‌های دولت را به اجرا درآورد[۱۲].

مهم‌ترین و جنجالی‌ترین برنامه دولت امینی، طرح اصلاحات ارضی* بود که توسط «حسن ارسنجانی» وزیر کشاورزی، به اجرا در آمد. بر اساس این طرح، دولت اراضی کشاورزی متعلق به مالکان بزرگ را خریداری و میان زارعان تقسیم می‌کرد. برنامه اصلاحات ارضی که بعد از امینی هم ادامه داشت تغییرات زیادی را در جامعه ایران پدید آورد[۱۳][۱۴][۱۵][۱۶].

در دوره نخست‌وزیری امینی فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی آزاد شد و احزابی چون «جبهه ملی* دوم» و «نهضت آزادی ایران» به فعالیت پرداختند. اما به دلیل بروز درگیری میان جبهه ملی دوم و دولت امینی و وجود اختلافات درونی، از این فرصت به درستی استفاده نشد[۱۷][۱۸][۱۹]. امینی پس از یک سال صدارت، به دلیل اختلاف با شاه بر سر بودجه ارتش در تیر 1341ش استعفا کرد و از صحنه سیاسی ایران خارج شد[۲۰][۲۱]. در ماه‌های آخر سلطنت محمدرضا شاه، امینی بار دیگر به صحنه سیاسی بازگشت و به عنوان یکی از مشاوران شاه به ایفای نقش پرداخت. او تلاش کرد تا از طریق صحبت با شاه و مذاکره با شخصیت‌های ملی اوضاع را آرام کند. اما در این کار ناموفق بود[۲۲][۲۳][۲۴][۲۵]. اوپیش از پیروزی انقلاب اسلامی* به اروپا رفت. بعد از انقلاب، مدتی در اروپا به فعالیت بر ضد جمهوری اسلامی* پرداخت و سرانجام در سن 87 سالگی در پاریس درگذشت[۲۶].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑   لاجوردی، حبیب. خاطرات علی امینی. تهران: صفحه سفید، 1383، ص 21.
  2. ↑ عاقلی، باقر. شرح حال رجال. تهران: گفتار و علم، 1380، ج 1، ص 218.
  3. ↑ بهنود، مسعود. از سید ضیا تا بختیار. تهران: جاویدان، 1369، ص 203.
  4. ↑ طلوعی، محمود. بازیگران عصر پهلوی، از فروغی تا فردوست. تهران: نشر علم، 1373، ج 2، ص 1088.
  5. ↑ لاجوردی.حبیب. خاطرات علی امینی. تهران: صفحه سفید، 1383 . ص 65-68، 71-75.
  6. ↑ بیل، جیمز، آ. عقاب و شیر، تراژدی روابط ایران و آمریکا. ترجمه مهوش غلامی، تهران: کوبه، 1371، ص 180-188.
  7. ↑ برای اطلاع بیشتر از قرارداد کنسرسیوم نک: نجاتی، غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب. تهران: رسا، 1373، ج 1، ص 80-92.
  8. ↑ عِلم، مصطفی. نفت، قدرت و اصول، پیامدهای کودتای 28 مرداد. ترجمه غلامحسین صالحیار، تهران: چاپخش، 1377، ص 483-513.
  9. ↑ لاجوردی. حبیب. خاطرات علی امینی. تهران: صفحه سفید، 1383. ص 104.
  10. ↑ لاجوردی. حبیب. خاطرات علی امینی. تهران: صفحه سفید، 1383. ص 107-109.
  11. ↑ عاقلی، باقر. نخست‌وزیران ایران از مشیرالدوله تا بختیار. تهران: جاویدان، 1374، ص 900 و 901.
  12. ↑ لاجوردی. حبیب. خاطرات علی امینی. تهران: صفحه سفید، 1383. ص 120-123.
  13. ↑ برای آگاهی از برنامه اصلاحات ارضی و تأثیر آن در جامعه ایران نک: کاتوزیان، محمدعلی همایون. اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی. ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز، 1372، ص 344-361.
  14. ↑ هوگلاند، اریک، ج. زمین و انقلاب در ایران 1360-1340. ترجمه فیروزه مهاجر، تهران: نشر شیرازه، 1381.
  15. ↑ مؤمنی، باقر. مسئله ارضی و جنگ طبقاتی در ایران. تهران: پیوند، 1359.
  16. ↑ ارسنجانی، حسن. دکتر ارسنجانی در آئینه زمان. تهران: نشر قطره، 1379، ص 325 به بعد.
  17. ↑ در مورد فعالیت جبهه ملی دوم و نهضت آزادی و رابطه آنها با امینی نک: سنجابی، کریم. امیدها و ناامیدی‌ها. لندن: جبهه ملیون ایران، 1368، ص 201-251.
  18. ↑ مهدوی، عبدالرضا هوشنگ. انقلاب ایران به روایت رادیو بی. بی. سی. تهران: طرح نو، 1372، ص 97-106.
  19. ↑ نجاتی. غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب. تهران: رسا، 1373، ج 1. ص 145-166، 175-178، 241-287.
  20. ↑   لاجوردی. حبیب. خاطرات علی امینی. تهران: صفحه سفید، 1383. ص 164-169.
  21. ↑ عاقلی. باقر. نخست‌وزیران ایران از مشیرالدوله تا بختیار. تهران: جاویدان، 1374. ص 918-921.
  22. ↑ لاجوردی. حبیب. خاطرات علی امینی. تهران: صفحه سفید، 1383. ص 158-163.
  23. ↑ سولیوان، ویلیام. مأموریت در ایران. ترجمه محمود مشرقی، تهران: هفته، 1361، ص 132-134.
  24. ↑ پارسونز، آنتونی. غرور و سقوط. ترجمه حسن پاشا شریفی، تهران: راه نو، ص 172.
  25. ↑ نجاتی. غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب. تهران: رسا، 1373، ج 1. ج 2، ص 139.
  26. ↑ لاجوردی. حبیب. خاطرات علی امینی. تهران: صفحه سفید، 1383 . ص 22.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدمهدی موسی خان

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=علی_امینی&oldid=5011»