پرش به محتوا

کتابخانه های مازندران: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
Maedeh (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Maedeh (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
مازندران، كتابخانه‌های. استان مازندران در شمال ایران و حاشیه جنوبی دریای خزر قرار دارد. این استان از شمال به دریای خزر، از جنوب به استان‌های تهران و سمنان، از غرب به استان گیلان، و از شرق به استان گلستان محدود است. مساحت این استان 756,23 كیلومترمربع است و دارای 15 شهرستان، 36 شهر، 43 بخش، 110 دهستان، و 3722 آبادی است. مركز این استان شهرستان ساری است و جمعیت آن (طبق آمار سال 1383) 120,796,2نفر است (11؛ :15 11-14).
[[پرونده:کتابخانه دانشگاه مازندران.jpg|بندانگشتی|[https://azarsa.umz.ac.ir/ کتابخانه دانشگاه مازندران] ، قابل بازیابی از https://research.umz.ac.ir/library]]
[[استان مازندران]] در شمال [[کشور ایران|ایران]] و حاشیه جنوبی [[دریاچه خزر|دریای خزر]] قرار دارد. این استان از شمال به [[دریاچه خزر|دریای خزر]]، از جنوب به استان‌های [[استان تهران|تهران]] و [[سمنان]]، از غرب به [[استان گیلان]]، و از شرق به [[استان گلستان]] محدود است. مساحت این استان 756,23 کیلومترمربع است و دارای 15 شهرستان، 36 شهر، 43 بخش، 110 دهستان، و 3722 آبادی است. مرکز این استان شهرستان ساری است و جمعیت آن (طبق آمار سال 1383) 120,796,2نفر است<ref>'''''گزارش اقتصادی و اجتماعی مازندران 1381'''''. ساری: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان مازندران، روابط عمومی، 1382، ص11-14.</ref><ref>[https://www.mporg.ir/ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور]. پایگاه اطلاع‌رسانی مركز آمار ایران. به نقل ازhttp:www.sci.org.ir/persia/ index.htm.[11Apr. 2005].</ref>.


=== تاریخچه ===
=== تاریخچه ===
. از فرهنگ مردم مازندران در دوران پیش از اسلام اطلاعات دقیق و موثقی در دست نیست. پادشاهان طبرستان (نام قدیم مازندران) تا قرن پنجم قمری به خط پهلوی می‌نوشتند و بدان سكه می‌زدند. در دوره اسلامی، مدارس و مراكز علمی زیادی در این استان تأسیس شد (7).
از فرهنگ مردم [[استان مازندران|مازندران]] در دوران پیش از اسلام اطلاعات دقیق و موثقی در دست نیست. پادشاهان طبرستان (نام قدیم [[استان مازندران|مازندران]]) تا قرن پنجم قمری به خط پهلوی می‌نوشتند و بدان سکه می‌زدند. در دوره اسلامی، مدارس و مراکز علمی زیادی در این استان تأسیس شد<ref>'''''جغرافیا، تاریخ و ویژگی‌های انسانی مازندران'''''. به نقل از: [http://www.tabarestan,4t.com&#x5B;4Feb.2004 <nowiki>http://www.tabarestan,4t.com</nowiki>[4Feb.2004]].</ref>.


از ناموران این سرزمین می‌توان به بزرگمهر وزیر انوشیروان؛ محمدبن جریر طبری آملی (224-310ق.)، مورخ و مفسر قرآن و نویسنده تاریخ الرسل و الملوك معروف به تاریخ طبری؛ اسپهبد مرزبان بن رستم ساروی، مؤلف مرزبان‌نامه؛ ابن شهرآشوب (متوفی به سال 558ق.)؛ ابن اسفندیار آملی مورخ سده هفتم و مؤلف تاریخ طبرستان؛ امام فخر رازی طبری، از فقهای شافعی و متكلمان سده هفتم؛ حاج میرزا حسین نوری(طبرسی) معروف به علامه محدث نوری (1254-1320ق.) و صاحب مستدرك اشاره كرد(:2 22-؛23 :5 ج 3، ص 63، 65، 70، 77، 99 و 119؛ :10 244، ،248 467). امیر پازواری معروف به شیخ‌العجم شاعر دوران امیر تیمور گوركانی؛ طالب آملی شاعر قرن دهم و یازدهم و نیما یوشیج نیز از بزرگان این منطقه هستند (:13 28، 42).
از ناموران این سرزمین می‌توان به بزرگمهر وزیر انوشیروان؛ محمدبن جریر طبری آملی (224-310ق.)، مورخ و مفسر قرآن و نویسنده تاریخ الرسل و الملوک معروف به تاریخ طبری؛ اسپهبد مرزبان بن رستم ساروی، مؤلف مرزبان‌نامه؛ ابن شهرآشوب (متوفی به سال 558ق.)؛ ابن اسفندیار آملی مورخ سده هفتم و مؤلف تاریخ طبرستان؛ امام فخر رازی طبری، از فقهای شافعی و متکلمان سده هفتم؛ حاج میرزا حسین نوری(طبرسی) معروف به علامه محدث نوری (1254-1320ق.) و صاحب مستدرک اشاره کرد<ref>برزگر، اردشیر. '''''تاریخ طبرستان'''''. ج:3دانشوران تپوری. تصحیح و پژوهش محمد شکری فومنی. تهران: نشر رسانش، 1380، ج3، ص63، 65، 70، 77، 99 و 119.</ref><ref>اسلامی، حسین. '''''دانشوران ساری'''''. ساری: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1379، ص22-23.</ref>. امیر پازواری معروف به شیخ‌العجم شاعر دوران امیر تیمور گورکانی؛ [[طالب آملی]] شاعر قرن دهم و یازدهم و [[نیما یوشیج]] نیز از بزرگان این منطقه هستند<ref>قلی‌نژاد، جمشید. '''''موسیقی بومی مازندران'''''. ساری: [https://mazandaran.farhang.gov.ir/ اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران]، انجمن موسیقی مازندران، 1379، ص28،42.</ref>.


از وضعیت كتابخانه‌های قدیم مازندران اطلاع چندانی در دست نیست. آنچه مسلم است، مؤسسان بیشتر كتابخانه‌های قدیم این دیار، اشراف و شاهزادگان و علمای دینی بوده‌اند. این كتابخانه‌ها عمدتآ خصوصی و شخصی بوده و متأسفانه بیشتر آنهادر اثر حوادث تاریخی از بین رفته‌اند. از جمله افرادی كه به تأسیس كتابخانه همت گماشتند، می‌توان به ناصر كبیر(230-304ق.) از پیشوایان زیدیه اشاره كرد كه در شهر آمل كتابخانه‌ای برای استفاده طالبان علم بنا كرد. محمود بن ملكشاه آملی (حكومت: 790-800ق.)، كتابخانه‌ای معتبر در آمل بنا نهاد (:9 46، 64). رستم بن علی در طبرستان كتابخانه‌ای به قصد استفاده عموم دایر كرد. آثاری نیز از كتابخانه شیخ زین‌العابدین مازندرانی به‌جا مانده است. كتابخانه حاج میرزاحسین (محدث) نوری، از علمای شهیر قرون اخیر و مؤلف مستدرك هم قابل ذكر است<ref>همایونفرخ، ركن‌الدین. '''''كتاب و كتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. ج :2 تاریخچه كتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر كنونی. تهران: [https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و هنر]، اداره‌كل نگارش، 1347، ج2، ص10،40، 100 و 172.</ref>. محله "گاو پوستی" (شاه‌غازی فعلی)، از 406-606ق. دارای موزه، كتابخانه، و مدرسه بوده است. می‌گویند غازی رستم، پسر علی علاءالدوله، پدر را در آنجا به خاك سپرده است (:18 ج1، ص 275). حسن بادكوبه‌ای (برزگر)، (1276-1339ق.) در دوران سلطنت مظفرالدین‌شاه، نخستین كتابخانه عمومی را در بابل دایر كرد كه به كتابخانه و قرائتخانه مظفری معروف بود. اما كتابخانه عمومی فعلی ساری با 3000 جلد كتاب چاپی و پنج كتاب خطی در 1333 شمسی توسط اداره فرهنگ و هنر تأسیس شد. مجموعه آن به كتابخانه عمومی مركزی ساری منتقل شده است (:8 5).
از وضعیت کتابخانه‌های قدیم [[استان مازندران|مازندران]] اطلاع چندانی در دست نیست. آنچه مسلم است، مؤسسان بیشتر کتابخانه‌های قدیم این دیار، اشراف و شاهزادگان و علمای دینی بوده‌اند. این کتابخانه‌ها عمدتا خصوصی و شخصی بوده و متأسفانه بیشتر آنهادر اثر حوادث تاریخی از بین رفته‌اند. از جمله افرادی که به تأسیس کتابخانه همت گماشتند، می‌توان به ناصر کبیر(230-304ق.) از پیشوایان زیدیه اشاره کرد که در شهر آمل کتابخانه‌ای برای استفاده طالبان علم بنا کرد. محمود بن ملکشاه آملی (حکومت: 790-800ق.)، کتابخانه‌ای معتبر در آمل بنا نهاد<ref>رجبی، محمدحسن. '''''کتابخانه در ایران'''''. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1381، ص46،64.</ref>. رستم بن علی در طبرستان کتابخانه‌ای به قصد استفاده عموم دایر کرد. آثاری نیز از کتابخانه شیخ زین‌العابدین مازندرانی به‌جا مانده است. کتابخانه حاج میرزاحسین (محدث) نوری، از علمای شهیر قرون اخیر و مؤلف مستدرک هم قابل ذکر است<ref>همایونفرخ، ركن‌الدین. '''''كتاب و كتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. ج :2 تاریخچه كتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر كنونی. تهران: [https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و هنر]، اداره‌كل نگارش، 1347، ج2، ص10،40، 100 و 172.</ref>. محله "گاو پوستی" (شاه‌غازی فعلی)، از 406-606ق. دارای موزه، کتابخانه، و مدرسه بوده است. می‌گویند غازی رستم، پسر علی علاءالدوله، پدر را در آنجا به خاک سپرده است<ref>مهجوری، اسمعیل. '''''تاریخ مازندران'''''. ج1: از پیش از اسلام تا سال 750 هجری قمری. ویرایش دوم. تهران:توس، 1380، ج1، ص275.</ref>. حسن بادکوبه‌ای (برزگر)، (1276-1339ق.) در دوران سلطنت مظفرالدین‌شاه، نخستین کتابخانه عمومی را در بابل دایر کرد که به کتابخانه و قرائتخانه مظفری معروف بود. اما کتابخانه عمومی فعلی ساری با 3000 جلد کتاب چاپی و پنج کتاب خطی در 1333 شمسی توسط اداره فرهنگ و هنر تأسیس شد. مجموعه آن به کتابخانه عمومی مرکزی ساری منتقل شده است<ref>حیدری، علی‌اعظم. '''''کتابخانه‌ها: پایگاه توسعه و اطلاعات'''''. در یار مهربان (ویژه‌نامه ششمین گردهمایی معاونین امور کتابخانه‌های عمومی کشور). ساری: [https://mazandaran.farhang.gov.ir/ اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران]، روابط عمومی، 1380، ص5.</ref>.


=== كتابخانه‌های عمومی ===
=== کتابخانه‌های عمومی ===
. طبق آمار سال 1382، تعداد كل كتابخانه‌های عمومی استان مازندران 49 باب است. 10 باب كتابخانه عمومی دیگر در دست ایجاد است. از این تعداد 7 باب، طبق استاندارد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، درجه یك محسوب می‌شوند. از 25 سال گذشته، به‌طور متوسط بر میزان كتابخانه‌های عمومی استان 4 درصد افزوده شده است. مجموع كتاب‌های آنها 440,500 جلد و تعداد اعضای این كتابخانه‌ها نیز 406,45 نفر است. زیربنای كتابخانه‌های عمومی استان 839,24 مترمربع و تعداد كاركنان آنها 123 نفر (51 مرد و 72 زن) است، اما فقط 16 نفر از آنان كتابدار متخصص هستند. 51 درصد اعضای این كتابخانه‌ها را دانش‌آموزان تشكیل می‌دهند (:4 8-17؛ 19).
طبق آمار سال 1382، تعداد کل کتابخانه‌های عمومی [[استان مازندران]] 49 باب است. 10 باب کتابخانه عمومی دیگر در دست ایجاد است. از این تعداد 7 باب، طبق استاندارد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، درجه یک محسوب می‌شوند. از 25 سال گذشته، به‌طور متوسط بر میزان کتابخانه‌های عمومی استان 4 درصد افزوده شده است. مجموع کتاب‌های آنها 440,500 جلد و تعداد اعضای این کتابخانه‌ها نیز 406,45 نفر است. زیربنای کتابخانه‌های عمومی استان 839,24 مترمربع و تعداد کارکنان آنها 123 نفر (51 مرد و 72 زن) است، اما فقط 16 نفر از آنان کتابدار متخصص هستند. 51 درصد اعضای این کتابخانه‌ها را دانش‌آموزان تشکیل می‌دهند<ref name=":0">[https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. '''''نامه اداری'''''. مورخ 13 شهریور 1384.</ref><ref>'''''بررسی وضعیت کتابخانه‌های عمومی استان مازندران در سال 1382'''''. ساری: [https://mazandaran.farhang.gov.ir/ اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران]، معاونت امور کتابخانه‌ها، 1383 (پلی‌کپی)، ص8-17.</ref>.


مهم‌ترین كتابخانه‌های عمومی استان عبارتند از: آزادگان ساری (تأسیس 1362، 023,20 جلد كتاب، 3289 عضو، و 7 نفر كارمندكتابخانه عمومی و مركز اطلاع‌رسانی آیت‌الله روحانی كه تحت تولیت حوزه علمیه خاتم‌الانبیای بابل است (1373، 980,20 جلد كتاب، 4285 عضو، و 9 كارمند) (6)؛ و كتابخانه مركزی ساری (1376، 900,40 جلد كتاب، 4831 عضو، و 8 نفر كارمند) كه از نظر وسعت، مجموعه، و تعداد مراجعان بزرگ‌ترین كتابخانه استان است (:4 18-19).
مهم‌ترین کتابخانه‌های عمومی استان عبارتند از: آزادگان ساری (تأسیس 1362، 023,20 جلد کتاب، 3289 عضو، و 7 نفر کارمندکتابخانه عمومی و مرکز اطلاع‌رسانی آیت‌الله روحانی که تحت تولیت حوزه علمیه خاتم‌الانبیای بابل است (1373، 20980 جلد کتاب، 4285 عضو، و 9 کارمند)<ref>تقی‌پور، مهدی. '''''کتابخانه عمومی و مرکز اطلاع‌رسانی آیت‌الله روحانی بابل'''''. مصاحبه. 18 بهمن1383.</ref>؛ و کتابخانه مرکزی ساری (1376، 40900 جلد کتاب، 4831 عضو، و 8 نفر کارمند) که از نظر وسعت، مجموعه، و تعداد مراجعان بزرگ‌ترین کتابخانه استان است<ref>'''''بررسی وضعیت کتابخانه‌های عمومی استان مازندران در سال 1382'''''. ساری: [https://mazandaran.farhang.gov.ir/ اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران]، معاونت امور کتابخانه‌ها، 1383 (پلی‌کپی)، ص18-19.</ref>.


=== كتابخانه‌های كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان ===
=== کتابخانه‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ===
. كل مراكز كتابخانه‌ای كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان استان مازندران در سال 1382، تعداد 19 مركز است كه در این مراكز جمعآ 724,208 جلد كتاب وجود دارد. بیشترین تعداد كتاب متعلق به مركز كیلاكُلا در قائم‌شهر (1362، مجموعه 075,17 جلد، و اعضا 1195 نفر) است. این كانون دارای دو كتابخانه سیار روستایی در ساری و تنكابن؛ و یك كتابخانه پستی در اداره مركزی كانون واقع در ساری است. در 1382، جمعآ 126,124 جلد از كتاب‌های این مركز به امانت رفته است (14؛ 19).
کل مراکز کتابخانه‌ای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان [[استان مازندران]] در سال 1382، تعداد 19 مرکز است که در این مراکز جمعا 724,208 جلد کتاب وجود دارد. بیشترین تعداد کتاب متعلق به مرکز کیلاکُلا در قائم‌شهر (1362، مجموعه 17075 جلد، و اعضا 1195 نفر) است. این کانون دارای دو کتابخانه سیار روستایی در ساری و تنکابن؛ و یک کتابخانه پستی در اداره مرکزی کانون واقع در ساری است. در 1382، جمعآ 126,124 جلد از کتاب‌های این مرکز به امانت رفته است<ref name=":1">'''''منابع و عملکرد کتابخانه‌ها و مراکز آموزشی (شامل دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی، آموزشگاه‌ها و...) استان مازندران در سال 1382'''''. [ساری]: [https://mazandaran.farhang.gov.ir/ اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران]، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، 1382 (پلی‌کپی).</ref><ref>'''''گزارش آماری فعالیت‌های فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان'''''. [ساری]: [https://www.kanoonnews.ir/service/province/mazandaran کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان مازندران]، 1383 (پلی‌کپی).</ref>.


=== كتابخانه‌های آموزشگاهی ===
=== کتابخانه‌های آموزشگاهی ===
. طبق آمار اداره‌كل آموزش و پرورش استان مازندران در 1382، تعداد كل دانش‌آموزان استان از كودكستان تا پیش‌دانشگاهی 392,642 نفر بوده‌اند. تعداد كل كتابخانه‌های مدارس دولتی استان، 1417 باب است كه در مجموع 561,236,2 جلد كتاب دارند. در این كتابخانه‌ها تعداد 314 كتابدار مشغول به‌كار هستند. بیشترین تعداد كتابخانه‌ها، به ترتیب مربوط به مناطق یك و دو در شهرهای ساری (29 باب)؛ قائم‌شهر (22 باب)؛ و آمل (19 باب) است (16؛ 19).
طبق آمار اداره‌کل آموزش و پرورش [[استان مازندران]] در 1382، تعداد کل دانش‌آموزان استان از کودکستان تا پیش‌دانشگاهی 392,642 نفر بوده‌اند. تعداد کل کتابخانه‌های مدارس دولتی استان، 1417 باب است که در مجموع 561,236,2 جلد کتاب دارند. در این کتابخانه‌ها تعداد 314 کتابدار مشغول به‌کار هستند. بیشترین تعداد کتابخانه‌ها، به ترتیب مربوط به مناطق یک و دو در شهرهای ساری (29 باب)؛ قائم‌شهر (22 باب)؛ و آمل (19 باب) است<ref>'''''گزارش عملکرد کتابخانه‌های مناطق آموزش و پرورش استان مازندران'''''. [ساری]: [https://mazand.medu.gov.ir/ سازمان آموزش و پرورش استان مازندران]، معاونت پژوهش، برنامه‌ریزی و منابع انسانی، گروه طرح و برنامه، 1383 (پلی‌کپی).</ref><ref name=":0" />.


=== كتابخانه‌های تخصصی ===
=== کتابخانه‌های تخصصی ===
. مهم‌ترین كتابخانه‌های تخصصی استان مازندران، كتابخانه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان مازندران، (1381، 070,18 جلد، اعضا 681 نفر، و كاركنان 3 نفر)؛ كتابخانه مركز تربیت‌معلم دكتر شریعتی ساری (1358، مجموعه 386,16 جلد، و كاركنان 2 نفر)؛ و كتابخانه مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی مازندران (1381، مجموعه 000,14 جلد، اعضا 251 نفر، و كاركنان 2 نفر) هستند (17).
مهم‌ترین کتابخانه‌های تخصصی [[استان مازندران]]، کتابخانه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان مازندران، (1381، 18070 جلد، اعضا 681 نفر، و کارکنان 3 نفر)؛ کتابخانه مرکز تربیت‌معلم دکتر شریعتی ساری (1358، مجموعه 16386 جلد، و کارکنان 2 نفر)؛ و [https://ucms.areeo.ac.ir/mazandaran/fa کتابخانه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران] (1381، مجموعه 14000 جلد، اعضا 251 نفر، و کارکنان 2 نفر) هستند<ref name=":1" />.


تعداد كل كتابخانه‌های تخصصی این استان 12 باب و مجموعه آنها 427,40 جلد كتاب است (19). == كتابخانه‌های دانشگاهی == . دانشگاه مازندران از مهم‌ترین دانشگاه‌های این استان است. دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی ـ درمانی مازندران 10 باب كتابخانه (5 باب دانشكده‌ای و 5 باب بیمارستانی) دارد كه از مهم‌ترین آنها می‌توان به كتابخانه دانشكده پزشكی (1367، مجموعه 451,13 جلد، اعضا 1085 نفر، و كاركنان 4 نفر)، اشاره كرد (3). دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی ـ درمانی بابل هم دارای 8 باب كتابخانه (یك باب مركزی، چهار باب دانشكده‌ای، و سه باب بیمارستانی) است كه كتابخانه مركزی دانشگاه (1371، مجموعه 626,34جلد كتاب، 104عنوان مجله، اعضا 2500 نفر، و كاركنان 10 نفر) از مهم‌ترین آنهاست (12).
تعداد کل کتابخانه‌های تخصصی این استان 12 باب و مجموعه آنها 427,40 جلد کتاب است<ref name=":0" />.  


از دیگر كتابخانه‌های دانشگاهی استان می‌توان به كتابخانه مركزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری (،1378 مجموعه 735,28 جلد، اعضا 6000 نفر، و كاركنان 3 نفر)؛ كتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنكابن (1365، مجموعه 064,53 جلد، اعضا 795,10 نفر، و كاركنان 10 نفر)؛ كتابخانه دانشگاه پیام نور ساری (1367، 358,21 جلد، و كاركنان 3 نفر)؛ و كتابخانه دانشگاه پیام‌نور بهشهر (1365، مجموعه 711,27 جلد و كاركنان 3 نفر) اشاره كرد (17). تعداد كل كتابخانه‌های دانشگاهی این استان 23 باب و موجودی آنها 777,307 جلد كتاب است (19).
=== کتابخانه‌های دانشگاهی ===
 
[https://umz.ac.ir/ دانشگاه مازندران] از مهم‌ترین دانشگاه‌های این استان است. دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ـ درمانی مازندران 10 باب کتابخانه (5 باب دانشکده‌ای و 5 باب بیمارستانی) دارد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به کتابخانه دانشکده پزشکی (1367، مجموعه 451,13 جلد، اعضا 1085 نفر، و کارکنان 4 نفر)، اشاره کرد<ref>افشار، زهره. [https://centlib.mazums.ac.ir/ کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی مازندران]. '''''مصاحبه'''''. 20 بهمن،1383.</ref>. دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ـ درمانی بابل هم دارای 8 باب کتابخانه (یک باب مرکزی، چهار باب دانشکده‌ای، و سه باب بیمارستانی) است که کتابخانه مرکزی دانشگاه (1371، مجموعه 626,34جلد کتاب، 104عنوان مجله، اعضا 2500 نفر، و کارکنان 10 نفر) از مهم‌ترین آنهاست<ref>عصری، لیلا. [https://mubabol.ac.ir/ کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی بابل]. '''''مصاحبه'''''. 19 بهمن 1363.</ref>.
=== نگاه كلی به وضعیت كتابخانه‌ها و كتابداری در استان ===
. عمده‌ترین مشكل پیش‌روی كتابخانه‌های استان، كمبود نیروی متخصص دارای تحصیلات دانشگاهی است. این معضل، بیشتر در كتابخانه‌های آموزشگاهی و عمومی به چشم می‌خورد. كمبود این نیروها عاملی بازدارنده در توسعه و پویایی كتابخانه‌های استان است. با بهره‌گیری از نیروهای متخصص موجود كه بسیاری دانش‌آموختگان رشته كتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه‌های استان هستند، می‌توان این كمبود را برطرف كرد. مسئله دیگر آن است كه فرهیختگان و بزرگان استان مجموعه‌های خصوصی خویش را عمدتآ به كتابخانه‌های خارج اهدا می‌كنند<ref>همایونفرخ، ركن‌الدین. '''''كتاب و كتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. ج :2 تاریخچه كتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر كنونی. تهران: [https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و هنر]، اداره‌كل نگارش، 1347،ج2، ص183، 272.</ref>.
 
== مآخذ ==
1) آموزش و پرورش استان مازندران در آئینه آمار. ساری: سازمان آموزش و پرورش استان مازندران، معاونت پژوهش، برنامه‌ریزی و منابع انسانی، گروه طرح و برنامه، 1382؛
 
2) اسلامی، حسین. دانشوران ساری. ساری: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1379؛
 
3) افشار، زهره. كتابخانه مركزی دانشگاه علوم پزشكی مازندران. مصاحبه. 20 بهمن ؛1383
 
4) "بررسی وضعیت كتابخانه‌های عمومی استان مازندران در سال 1382". ساری: اداره‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، معاونت امور كتابخانه‌ها، 1383 (پلی‌كپی)؛
 
5) برزگر، اردشیر. تاریخ طبرستان. ج. :3دانشوران تپوری. تصحیح و پژوهش محمد شكری فومنی. تهران: نشر رسانش، 1380؛
 
6) تقی‌پور، مهدی. كتابخانه عمومی و مركز اطلاع‌رسانی آیت‌الله روحانی بابل. مصاحبه. 18 بهمن ؛1383
 
7) "جغرافیا، تاریخ و ویژگی‌های انسانی مازندران". به نقل از: <nowiki>http://www.tabarestan,4t.com</nowiki>[4Feb.2004]؛
 
8) حیدری، علی‌اعظم. "كتابخانه‌ها: پایگاه توسعه و اطلاعات". در یار مهربان (ویژه‌نامه ششمین گردهمایی معاونین امور كتابخانه‌های عمومی كشور). ساری: اداره‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، روابط عمومی، 1380، ص. 4-5؛
 
9) رجبی، محمدحسن. كتابخانه در ایران. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ؛1381
 
10) رئیسی آتنی، گلبرار. فرزانگان مازندران: شرح زندگی صد تن از علمای آمل. بابل: اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، 1377؛
 
11) سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور. "پایگاه اطلاع‌رسانی مركز آمار ایران". به نقل ازhttp:www.sci.org.ir/persia/ index.htm.[11Apr. 2005]؛
 
12) عصری، لیلا. كتابخانه مركزی دانشگاه علوم پزشكی بابل. مصاحبه. 19 بهمن 1363؛
 
13) قلی‌نژاد، جمشید. موسیقی بومی مازندران. ساری: اداره‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، انجمن موسیقی مازندران، 1379؛
 
14) "گزارش آماری فعالیت‌های فرهنگی و هنری كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان". ]ساری[: كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان استان مازندران، 1383 (پلی‌كپی)؛
 
15) گزارش اقتصادی و اجتماعی مازندران 1381. ساری: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان مازندران، روابط عمومی، 1382؛
 
16) "گزارش عملكرد كتابخانه‌های مناطق آموزش و پرورش استان مازندران". ]ساری[: سازمان آموزش و پرورش استان مازندران، معاونت پژوهش، برنامه‌ریزی و منابع انسانی، گروه طرح و برنامه، 1383 (پلی‌كپی)؛
 
17) "منابع و عملكرد كتابخانه‌ها و مراكز آموزشی (شامل دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی، آموزشگاه‌ها و...) استان مازندران در سال 1382". ]ساری[: اداره‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، 1382 (پلی‌كپی)؛
 
18) مهجوری، اسمعیل. تاریخ مازندران. ج :1از پیش از اسلام تا سال 750 هجری قمری. ویرایش دوم. تهران: توس، 1380؛
 
19) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. نامه اداری. مورخ 13 شهریور 1384؛
 
20) همایونفرخ، ركن‌الدین. '''''كتاب و كتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. ج :2 تاریخچه كتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر كنونی. تهران: [https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و هنر]، اداره‌كل نگارش، 1347.


از دیگر کتابخانه‌های دانشگاهی استان می‌توان به [https://sari.iau.ir/fa/page/267/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87 کتابخانه مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری] (،1378 مجموعه 735,28 جلد، اعضا 6000 نفر، و کارکنان 3 نفر)؛ کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن (1365، مجموعه 064,53 جلد، اعضا 795,10 نفر، و کارکنان 10 نفر)؛ کتابخانه دانشگاه پیام نور ساری (1367، 358,21 جلد، و کارکنان 3 نفر)؛ و کتابخانه دانشگاه پیام‌نور بهشهر (1365، مجموعه 711,27 جلد و کارکنان 3 نفر) اشاره کرد<ref name=":1" />. تعداد کل کتابخانه‌های دانشگاهی این استان 23 باب و موجودی آنها 777,307 جلد کتاب است<ref name=":0" />.


=== نگاه کلی به وضعیت کتابخانه‌ها و کتابداری در استان ===
عمده‌ترین مشکل پیش‌روی کتابخانه‌های استان، کمبود نیروی متخصص دارای تحصیلات دانشگاهی است. این معضل، بیشتر در کتابخانه‌های آموزشگاهی و عمومی به چشم می‌خورد. کمبود این نیروها عاملی بازدارنده در توسعه و پویایی کتابخانه‌های استان است. با بهره‌گیری از نیروهای متخصص موجود که بسیاری دانش‌آموختگان رشته کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه‌های استان هستند، می‌توان این کمبود را برطرف کرد. مسئله دیگر آن است که فرهیختگان و بزرگان استان مجموعه‌های خصوصی خویش را عمدتآ به کتابخانه‌های خارج اهدا می‌کنند<ref>همایونفرخ، ركن‌الدین. '''''كتاب و كتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. ج :2 تاریخچه كتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر كنونی. تهران: [https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و هنر]، اداره‌كل نگارش، 1347،ج2، ص183، 272.</ref>.
== نیز نگاه کنید به ==
== نیز نگاه کنید به ==


خط ۹۱: خط ۵۲:
* [[کتابخانه های کرمان]]
* [[کتابخانه های کرمان]]
* [[کتابخانه های کرمانشاه]]
* [[کتابخانه های کرمانشاه]]
* [[کتابخانه های كُهگيلويه و بويراحمد]]
* [[کتابخانه های كُهگيلويه و بويراحمد|کتابخانه های کُهگيلويه و بويراحمد]]
* [[کتابخانه های لرستان]]
* [[کتابخانه های لرستان]]
* [[کتابخانه های هرمزگان]]
* [[کتابخانه های هرمزگان]]
خط ۱۰۱: خط ۶۲:


== مآخذ ==
== مآخذ ==
 
<references />
== منبع اصلی ==
== منبع اصلی ==
مازندران، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد دوم، تهران: [https://www.nlai.ir/publishers انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران].
مازندران، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد دوم، تهران: [https://www.nlai.ir/publishers انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران].
خط ۱۰۷: خط ۶۸:
== نویسندگان مقاله ==
== نویسندگان مقاله ==
حسین نورانی و حیدر مختاری
حسین نورانی و حیدر مختاری
[[رده:ارتباطات]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۲

کتابخانه دانشگاه مازندران ، قابل بازیابی از https://research.umz.ac.ir/library

استان مازندران در شمال ایران و حاشیه جنوبی دریای خزر قرار دارد. این استان از شمال به دریای خزر، از جنوب به استان‌های تهران و سمنان، از غرب به استان گیلان، و از شرق به استان گلستان محدود است. مساحت این استان 756,23 کیلومترمربع است و دارای 15 شهرستان، 36 شهر، 43 بخش، 110 دهستان، و 3722 آبادی است. مرکز این استان شهرستان ساری است و جمعیت آن (طبق آمار سال 1383) 120,796,2نفر است[۱][۲].

تاریخچه

از فرهنگ مردم مازندران در دوران پیش از اسلام اطلاعات دقیق و موثقی در دست نیست. پادشاهان طبرستان (نام قدیم مازندران) تا قرن پنجم قمری به خط پهلوی می‌نوشتند و بدان سکه می‌زدند. در دوره اسلامی، مدارس و مراکز علمی زیادی در این استان تأسیس شد[۳].

از ناموران این سرزمین می‌توان به بزرگمهر وزیر انوشیروان؛ محمدبن جریر طبری آملی (224-310ق.)، مورخ و مفسر قرآن و نویسنده تاریخ الرسل و الملوک معروف به تاریخ طبری؛ اسپهبد مرزبان بن رستم ساروی، مؤلف مرزبان‌نامه؛ ابن شهرآشوب (متوفی به سال 558ق.)؛ ابن اسفندیار آملی مورخ سده هفتم و مؤلف تاریخ طبرستان؛ امام فخر رازی طبری، از فقهای شافعی و متکلمان سده هفتم؛ حاج میرزا حسین نوری(طبرسی) معروف به علامه محدث نوری (1254-1320ق.) و صاحب مستدرک اشاره کرد[۴][۵]. امیر پازواری معروف به شیخ‌العجم شاعر دوران امیر تیمور گورکانی؛ طالب آملی شاعر قرن دهم و یازدهم و نیما یوشیج نیز از بزرگان این منطقه هستند[۶].

از وضعیت کتابخانه‌های قدیم مازندران اطلاع چندانی در دست نیست. آنچه مسلم است، مؤسسان بیشتر کتابخانه‌های قدیم این دیار، اشراف و شاهزادگان و علمای دینی بوده‌اند. این کتابخانه‌ها عمدتا خصوصی و شخصی بوده و متأسفانه بیشتر آنهادر اثر حوادث تاریخی از بین رفته‌اند. از جمله افرادی که به تأسیس کتابخانه همت گماشتند، می‌توان به ناصر کبیر(230-304ق.) از پیشوایان زیدیه اشاره کرد که در شهر آمل کتابخانه‌ای برای استفاده طالبان علم بنا کرد. محمود بن ملکشاه آملی (حکومت: 790-800ق.)، کتابخانه‌ای معتبر در آمل بنا نهاد[۷]. رستم بن علی در طبرستان کتابخانه‌ای به قصد استفاده عموم دایر کرد. آثاری نیز از کتابخانه شیخ زین‌العابدین مازندرانی به‌جا مانده است. کتابخانه حاج میرزاحسین (محدث) نوری، از علمای شهیر قرون اخیر و مؤلف مستدرک هم قابل ذکر است[۸]. محله "گاو پوستی" (شاه‌غازی فعلی)، از 406-606ق. دارای موزه، کتابخانه، و مدرسه بوده است. می‌گویند غازی رستم، پسر علی علاءالدوله، پدر را در آنجا به خاک سپرده است[۹]. حسن بادکوبه‌ای (برزگر)، (1276-1339ق.) در دوران سلطنت مظفرالدین‌شاه، نخستین کتابخانه عمومی را در بابل دایر کرد که به کتابخانه و قرائتخانه مظفری معروف بود. اما کتابخانه عمومی فعلی ساری با 3000 جلد کتاب چاپی و پنج کتاب خطی در 1333 شمسی توسط اداره فرهنگ و هنر تأسیس شد. مجموعه آن به کتابخانه عمومی مرکزی ساری منتقل شده است[۱۰].

کتابخانه‌های عمومی

طبق آمار سال 1382، تعداد کل کتابخانه‌های عمومی استان مازندران 49 باب است. 10 باب کتابخانه عمومی دیگر در دست ایجاد است. از این تعداد 7 باب، طبق استاندارد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، درجه یک محسوب می‌شوند. از 25 سال گذشته، به‌طور متوسط بر میزان کتابخانه‌های عمومی استان 4 درصد افزوده شده است. مجموع کتاب‌های آنها 440,500 جلد و تعداد اعضای این کتابخانه‌ها نیز 406,45 نفر است. زیربنای کتابخانه‌های عمومی استان 839,24 مترمربع و تعداد کارکنان آنها 123 نفر (51 مرد و 72 زن) است، اما فقط 16 نفر از آنان کتابدار متخصص هستند. 51 درصد اعضای این کتابخانه‌ها را دانش‌آموزان تشکیل می‌دهند[۱۱][۱۲].

مهم‌ترین کتابخانه‌های عمومی استان عبارتند از: آزادگان ساری (تأسیس 1362، 023,20 جلد کتاب، 3289 عضو، و 7 نفر کارمند)؛ کتابخانه عمومی و مرکز اطلاع‌رسانی آیت‌الله روحانی که تحت تولیت حوزه علمیه خاتم‌الانبیای بابل است (1373، 20980 جلد کتاب، 4285 عضو، و 9 کارمند)[۱۳]؛ و کتابخانه مرکزی ساری (1376، 40900 جلد کتاب، 4831 عضو، و 8 نفر کارمند) که از نظر وسعت، مجموعه، و تعداد مراجعان بزرگ‌ترین کتابخانه استان است[۱۴].

کتابخانه‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

کل مراکز کتابخانه‌ای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان مازندران در سال 1382، تعداد 19 مرکز است که در این مراکز جمعا 724,208 جلد کتاب وجود دارد. بیشترین تعداد کتاب متعلق به مرکز کیلاکُلا در قائم‌شهر (1362، مجموعه 17075 جلد، و اعضا 1195 نفر) است. این کانون دارای دو کتابخانه سیار روستایی در ساری و تنکابن؛ و یک کتابخانه پستی در اداره مرکزی کانون واقع در ساری است. در 1382، جمعآ 126,124 جلد از کتاب‌های این مرکز به امانت رفته است[۱۵][۱۶].

کتابخانه‌های آموزشگاهی

طبق آمار اداره‌کل آموزش و پرورش استان مازندران در 1382، تعداد کل دانش‌آموزان استان از کودکستان تا پیش‌دانشگاهی 392,642 نفر بوده‌اند. تعداد کل کتابخانه‌های مدارس دولتی استان، 1417 باب است که در مجموع 561,236,2 جلد کتاب دارند. در این کتابخانه‌ها تعداد 314 کتابدار مشغول به‌کار هستند. بیشترین تعداد کتابخانه‌ها، به ترتیب مربوط به مناطق یک و دو در شهرهای ساری (29 باب)؛ قائم‌شهر (22 باب)؛ و آمل (19 باب) است[۱۷][۱۱].

کتابخانه‌های تخصصی

مهم‌ترین کتابخانه‌های تخصصی استان مازندران، کتابخانه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان مازندران، (1381، 18070 جلد، اعضا 681 نفر، و کارکنان 3 نفر)؛ کتابخانه مرکز تربیت‌معلم دکتر شریعتی ساری (1358، مجموعه 16386 جلد، و کارکنان 2 نفر)؛ و کتابخانه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران (1381، مجموعه 14000 جلد، اعضا 251 نفر، و کارکنان 2 نفر) هستند[۱۵].

تعداد کل کتابخانه‌های تخصصی این استان 12 باب و مجموعه آنها 427,40 جلد کتاب است[۱۱].

کتابخانه‌های دانشگاهی

دانشگاه مازندران از مهم‌ترین دانشگاه‌های این استان است. دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ـ درمانی مازندران 10 باب کتابخانه (5 باب دانشکده‌ای و 5 باب بیمارستانی) دارد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به کتابخانه دانشکده پزشکی (1367، مجموعه 451,13 جلد، اعضا 1085 نفر، و کارکنان 4 نفر)، اشاره کرد[۱۸]. دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ـ درمانی بابل هم دارای 8 باب کتابخانه (یک باب مرکزی، چهار باب دانشکده‌ای، و سه باب بیمارستانی) است که کتابخانه مرکزی دانشگاه (1371، مجموعه 626,34جلد کتاب، 104عنوان مجله، اعضا 2500 نفر، و کارکنان 10 نفر) از مهم‌ترین آنهاست[۱۹].

از دیگر کتابخانه‌های دانشگاهی استان می‌توان به کتابخانه مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری (،1378 مجموعه 735,28 جلد، اعضا 6000 نفر، و کارکنان 3 نفر)؛ کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن (1365، مجموعه 064,53 جلد، اعضا 795,10 نفر، و کارکنان 10 نفر)؛ کتابخانه دانشگاه پیام نور ساری (1367، 358,21 جلد، و کارکنان 3 نفر)؛ و کتابخانه دانشگاه پیام‌نور بهشهر (1365، مجموعه 711,27 جلد و کارکنان 3 نفر) اشاره کرد[۱۵]. تعداد کل کتابخانه‌های دانشگاهی این استان 23 باب و موجودی آنها 777,307 جلد کتاب است[۱۱].

نگاه کلی به وضعیت کتابخانه‌ها و کتابداری در استان

عمده‌ترین مشکل پیش‌روی کتابخانه‌های استان، کمبود نیروی متخصص دارای تحصیلات دانشگاهی است. این معضل، بیشتر در کتابخانه‌های آموزشگاهی و عمومی به چشم می‌خورد. کمبود این نیروها عاملی بازدارنده در توسعه و پویایی کتابخانه‌های استان است. با بهره‌گیری از نیروهای متخصص موجود که بسیاری دانش‌آموختگان رشته کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه‌های استان هستند، می‌توان این کمبود را برطرف کرد. مسئله دیگر آن است که فرهیختگان و بزرگان استان مجموعه‌های خصوصی خویش را عمدتآ به کتابخانه‌های خارج اهدا می‌کنند[۲۰].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. گزارش اقتصادی و اجتماعی مازندران 1381. ساری: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان مازندران، روابط عمومی، 1382، ص11-14.
  2. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور. پایگاه اطلاع‌رسانی مركز آمار ایران. به نقل ازhttp:www.sci.org.ir/persia/ index.htm.[11Apr. 2005].
  3. جغرافیا، تاریخ و ویژگی‌های انسانی مازندران. به نقل از: http://www.tabarestan,4t.com[4Feb.2004].
  4. برزگر، اردشیر. تاریخ طبرستان. ج:3دانشوران تپوری. تصحیح و پژوهش محمد شکری فومنی. تهران: نشر رسانش، 1380، ج3، ص63، 65، 70، 77، 99 و 119.
  5. اسلامی، حسین. دانشوران ساری. ساری: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1379، ص22-23.
  6. قلی‌نژاد، جمشید. موسیقی بومی مازندران. ساری: اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، انجمن موسیقی مازندران، 1379، ص28،42.
  7. رجبی، محمدحسن. کتابخانه در ایران. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1381، ص46،64.
  8. همایونفرخ، ركن‌الدین. كتاب و كتابخانه‌های شاهنشاهی ایران. ج :2 تاریخچه كتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر كنونی. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌كل نگارش، 1347، ج2، ص10،40، 100 و 172.
  9. مهجوری، اسمعیل. تاریخ مازندران. ج1: از پیش از اسلام تا سال 750 هجری قمری. ویرایش دوم. تهران:توس، 1380، ج1، ص275.
  10. حیدری، علی‌اعظم. کتابخانه‌ها: پایگاه توسعه و اطلاعات. در یار مهربان (ویژه‌نامه ششمین گردهمایی معاونین امور کتابخانه‌های عمومی کشور). ساری: اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، روابط عمومی، 1380، ص5.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. نامه اداری. مورخ 13 شهریور 1384.
  12. بررسی وضعیت کتابخانه‌های عمومی استان مازندران در سال 1382. ساری: اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، معاونت امور کتابخانه‌ها، 1383 (پلی‌کپی)، ص8-17.
  13. تقی‌پور، مهدی. کتابخانه عمومی و مرکز اطلاع‌رسانی آیت‌الله روحانی بابل. مصاحبه. 18 بهمن1383.
  14. بررسی وضعیت کتابخانه‌های عمومی استان مازندران در سال 1382. ساری: اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، معاونت امور کتابخانه‌ها، 1383 (پلی‌کپی)، ص18-19.
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ منابع و عملکرد کتابخانه‌ها و مراکز آموزشی (شامل دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی، آموزشگاه‌ها و...) استان مازندران در سال 1382. [ساری]: اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، 1382 (پلی‌کپی).
  16. گزارش آماری فعالیت‌های فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. [ساری]: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان مازندران، 1383 (پلی‌کپی).
  17. گزارش عملکرد کتابخانه‌های مناطق آموزش و پرورش استان مازندران. [ساری]: سازمان آموزش و پرورش استان مازندران، معاونت پژوهش، برنامه‌ریزی و منابع انسانی، گروه طرح و برنامه، 1383 (پلی‌کپی).
  18. افشار، زهره. کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی مازندران. مصاحبه. 20 بهمن،1383.
  19. عصری، لیلا. کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی بابل. مصاحبه. 19 بهمن 1363.
  20. همایونفرخ، ركن‌الدین. كتاب و كتابخانه‌های شاهنشاهی ایران. ج :2 تاریخچه كتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر كنونی. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌كل نگارش، 1347،ج2، ص183، 272.

منبع اصلی

مازندران، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد دوم، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.

نویسندگان مقاله

حسین نورانی و حیدر مختاری