کتابخانه های لرستان
لرستان، کتابخانههای. استان لرستان با 000,28 کیلومترمربع مساحت در غرب ایران واقع است و دارای 9 شهرستان، 22 شهر، 26 بخش، و 83 دهستان است. مرکز آن شهر خرمآباد است و شهرستانهای آن عبارتند از: خرمآباد، بروجرد، الیگودرز، دورود، ازنا، کوهدشت، دلفان، سلسله، و پلدختر. جمعیت این استان طبق آمار سال 1383، بیش از 1700000 نفر است[۱][۲].
تاریخچه
لرستان از نخستین زیستگاههای تاریخ بشر است. سابقه سکونت انسان در لرستان به دوره پالئولتیک (38 تا 45 هزار سال پیش) میرسد. ساکنان اولیه لرستان کاسیها بودند. اینان بین سالهای 1760 و 1650ق.م. بر بابل مسلط شدند[۳]. آثار باستانی بهدست آمده از لرستان بخش مهمی از میراث ایرانی را تشکیل میدهد.
لرها در دورههایی از تاریخ ایران نقش تعیینکننده داشتند. لر کوچک در زمان صفویه از اهمیت ویژهای برخوردار بود. لرستان ایالتی بود که بیگلربیگی یا والی داشت و بین اتابکان لر و شاهان صفوی رابطهای سببی بهوجود آمد و ازدواجهایی بین آنها صورت گرفت. در دوران حکومت نادرشاه تحمیل مالیاتهای کمرشکن موجب قیامها و شورشهای متعدد گردید. بسیاری از لرها از سرزمین خود تبعید شدند. کریمخان زند نیز بهرغم لر بودن چندان توجهی به لرستان نشان نداد و به سرکوب، تطمیع و قلع و قمع لرها ادامه داد. تا پیش از روی کار آمدن قاجاریه تمام منطقه پشتکوه و پیشکوه زیرنظر والی لرستان بهصورت مستقل اداره میشد[۴].
آقامحمدخان قاجار بهدلیل کینهای که از لران زندیه در دل داشت، طایفههایی از لرها را به دیگر نقاط ایران کوچانید. فتحعلیشاه لرستان را از پیشکوه مجزا کرد و نفوذ والیان را به همان منطقه محدود ساخت.
از زمان قتل ناصرالدینشاه و حتی مدتی پیش از آن قدرت دولت مرکزی در لرستان عملا از بین رفت و هرج و مرج سراسر منطقه را فرا گرفت، این دوره در بین لرها به دوره خودسری معروف است. با قدرت گرفتن مجدد دولت مرکزی در آغاز سده چهاردهم، شورشهای خونین لرها از سال 1300 تا 1313 در هم شکسته شد و لرستان و پشتکوه هر دو به تصرف قوای دولتی درآمدند.
تا قبل از سال 1340 لرستان بخشی از استان ششم یعنی خوزستان بود. پس از آن به فرمانداری کل تبدیل، و خرمآباد مرکز آن شد.
از دیرباز در سرزمین کوهستانی لرستان اقتصاد شبانی و شیوه زندگی و مناسبات اجتماعی عشایری غالب بوده است. از اینرو، جز در بروجرد، در سایر نقاط آن از وجود کتابخانههای قدیمی اطلاع چندانی در دست نیست.
کتابخانههای عمومی
قدیمیترین کتابخانه عمومی به سبک امروزی، کتابخانه عمومی بروجرد (تأسیس )1338 است. سپس کتابخانه عمومی خرمآباد که در حال حاضر "امام جعفر صادق (ع)" (1346) نامیده میشود؛ کتابخانه عمومی دورود (1346)؛ کتابخانه عمومی الشتر (1353)؛ و کتابخانه عمومی الیگودرز (1354) تأسیس شدند[۵]. طبق آمار سال 1382، تعداد کل کتابخانههای عمومی استان 30 باب و با مجموعه 400,310 جلد کتاب و نشریه است. علاوه بر آنها در 1382، تعداد 16 واحد کتابخانه مسجد در استان فعالیت داشتند که دارای مجموعهای در حدود 699,32 جلد کتاب بودهاند. در همین سال تعداد کل کتابخانههای کودکان و نوجوانان در سراسر استان 16 باب کتابخانه ثابت بوده است که تعداد مجموعه آنها 186,108 جلد بوده است. تعداد 35 کتابخانه روستایی نیز در این استان فعال است[۶].
کتابخانههای آموزشگاهی
در سال 1382، تعداد 1004 واحد کتابخانه آموزشگاهی در این استان فعال بوده است[۶].
کتابخانههای تخصصی
تعداد کل کتابخانههای تخصصی استان در 1382، 14 باب و مجموعه آنها 436,44 جلد بوده است[۶]. کتابخانه مرکز آموزش کشاورزی بروجرد (1338) قدیمیترین کتابخانه تخصصی در این استان است که مجموعه آن 3425 جلد کتاب است. کتابخانه صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران (1360) با 4500 جلد کتاب؛ کتابخانه سازمان مدیریت و برنامهریزی (1363) با 5800 جلد کتاب؛ و کتابخانه مرکز آموزش کشاورزی الیگودرز (1370) با 1835 جلد کتاب از کتابخانههای تخصصی مهم این استان بهشمار میروند[۷]. از دیگر کتابخانههای این استان میتوان به کتابخانه عمومی زندان مرکزی خرمآباد (1380) با مجموعه 4000 جلد کتاب و 14 عنوان نشریه؛ و کتابخانه مرکزی اداره فرهنگی سازمان زندانهای استان لرستان (1381) با 2000 جلد کتاب و 3 عنوان نشریه اشاره کرد[۸].
کتابخانههای دانشگاهی
کتابخانه مرکزی دانشگاه لرستان (1356) قدیمیترین کتابخانه دانشگاهی استان با 000,52 جلد کتاب، و 258 جلد نشریه است. کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد (1361) با 622,53 جلد کتاب و 300 عنوان نشریه؛ کتابخانه دانشکده کشاورزی (1374) با 500,11 جلد کتاب و 120 عنوان نشریه ادواری؛ و کتابخانه دانشکده پرستاری و مامایی خرمآباد با 5429 جلد کتاب و 25 عنوان نشریه از دیگر کتابخانههای دانشگاهی این استان هستند[۹]. در 1382 تعداد کتابخانههای دانشگاهی این استان 17 باب، با موجودی 247,152 جلد بوده است[۶].
نیز نگاه کنید به
- کتابخانه های آذربایجان شرقی
- کتابخانه های آذربایجان غربی
- کتابخانه های ارامنه ایران
- کتابخانه های استان اردبیل
- کتابخانه های ایلام
- کتابخانه های بوشهر
- کتابخانه های تهران
- کتابخانه های خراسان
- کتابخانه های خوزستان
- کتابخانه های زنجان
- کتابخانه های سمنان
- کتابخانه های سیستان و بلوچستان
- کتابخانه های فارس
- کتابخانه های قزوین
- کتابخانه های قم
- کتابخانه های کردستان
- کتابخانه های کرمان
- کتابخانه های کرمانشاه
- کتابخانه های كُهگيلويه و بويراحمد
- کتابخانه های مازندران
- کتابخانه های هرمزگان
- کتابخانه های همدان
- کتابخانه های یزد
- کتابخانه های گیلان
- کتابخانه های استان گلستان
- کتابخانه های اصفهان
مآخذ
- ↑ سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور. پایگاه اطلاعرسانی مرکز آمار ایران. به نقل از:index. persia/ ir/ org. sci. http://www.html.%5B11Apr.2005%5D، ص4،7،16.
- ↑ زندهدل، حسن. استان لرستان. تهران: نشر ایرانگردان، 1382، ص25.
- ↑ لرستان. دایرهالمعارف فارسی[مصاحب]. ج2، ص2491.
- ↑ زندهدل، حسن. استان لرستان. تهران: نشر ایرانگردان، 1382، ص80-82.
- ↑ شناسنامه کتابخانههای عمومی کشور. تهران: هیأت امنای کتابخانههای عمومی کشور، دبیرخانه، 1370، ص823-824.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. نامه اداری. مورخ 13 شهریور.1384.
- ↑ تعاونی، شیرین (خالقی). راهنمای کتابخانههای تخصصی و دانشگاهی ایران به انضمام: راهنمای کتابخانههای زندان. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1382،187، 223، 260، 282، 302.
- ↑ تعاونی، شیرین (خالقی). راهنمای کتابخانههای تخصصی و دانشگاهی ایران به انضمام: راهنمای کتابخانههای زندان. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1382، ص349، 380.
- ↑ تعاونی، شیرین (خالقی). راهنمای کتابخانههای تخصصی و دانشگاهی ایران به انضمام: راهنمای کتابخانههای زندان. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1382، 44، 170، 186، 187.
منبع اصلی
لرستان، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد دوم، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
نویسندگان مقاله
افسانه تیموریخانی و عبدالرضا شهبازی