پرش به محتوا

کتابخانه های کردستان: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی « = كردستان، كتابخانه‌هاي = كردستان، كتابخانه‌های. استان كردستان در غرب ایران قرار دارد و از شمال با استان‌های آذربایجان‌غربی و زنجان، از جنوب با استان كرمانشاه، از شرق به استان همدان و زنجان، و از غرب با كردستان عراق هم‌مرز است. مساحت آن 817,28...» ایجاد کرد
 
Maedeh (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۶۷۰ ویرایش‌ها
 
(۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:کتابخانه های کردستان.jpg|بندانگشتی|407x407پیکسل|کتابخانه مرکزی دانشگاه کردستان ، قابل بازیابی از<nowiki/>https://lib.uok.ac.ir/]]
[[استان کردستان]] در غرب [[کشور ایران|ایران]] قرار دارد و از شمال با استان‌های [[آذربایجان غربی|آذربایجان‌غربی]] و [[زنجان]]، از جنوب با استان کرمانشاه، از شرق به [[استان همدان]] و [[زنجان]]، و از غرب با کردستان عراق هم‌مرز است. مساحت آن 817,28 کیلومترمربع و جمعیت آن(طبق آمار سال 1383) 256,546,1 نفر است<ref>سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. [https://amar.org.ir/ پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز آمار ایران]. به نقل از: [http://www.sci.org.ir/persia/index.htm.+%5B10+Apr.2005%5D%D8%9B <nowiki>http://www.sci.org.ir/persia/index.htm. [10 Apr.2005]؛</nowiki>].</ref>. [[استان کردستان]] از 8 شهرستان، 23 شهر، 23 بخش، 79 دهستان، و 1765 آبادی تشکیل شده است. شهرستان‌های این استان عبارتند از: بانه، بیجار، دیواندره، سقز، سنندج، قروه، کامیاران، و مریوان. مرکز این استان شهر [[سنندج]] است<ref>سالنامه آماری کشور سال 1380. تهران: [https://amar.org.ir/ مرکز آمار ایران]، 1381، ص14.</ref><ref>زنده‌دل، حسن. '''''مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی استان کردستان'''''. تهران: نشر ایرانگردان، 1378، ص23.</ref>.


= كردستان، كتابخانه‌هاي =
=== تاریخچه ===
كردستان، كتابخانه‌های. استان كردستان در غرب ایران قرار دارد و از شمال با استان‌های آذربایجان‌غربی و زنجان، از جنوب با استان كرمانشاه، از شرق به استان همدان و زنجان، و از غرب با كردستان عراق هم‌مرز است. مساحت آن 817,28 كیلومترمربع و جمعیت آن(طبق آمار سال 1383) 256,546,1 نفر است (4). استان كردستان از 8 شهرستان، 23 شهر، 23 بخش، 79 دهستان، و 1765 آبادی تشكیل شده است. شهرستان‌های این استان عبارتند از: بانه، بیجار، دیواندره، سقز، سنندج، قروه، كامیاران، و مریوان. مركز این استان شهر سنندج است (:3 23؛ :6 14).
قدیمی‌ترین کتابخانه در [[استان کردستان]] متعلق به فیض‌الله بن بهبود علی خراسانی در [[سنندج]] و مربوط به دوران [[افشاریه]] و [[زندیه]] است. او مردی عارف و عالم و مترجم و مؤلف بود و ترجمه عوارف‌المعارف سهروردی از آثار اوست. نسخه‌هایی از کتابخانه معتبر وی اینک در [https://library.razavi.ir/ کتابخانه آستان قدس رضوی] نگهداری می‌شود<ref>همایونفرخ، رکن‌الدین. '''''کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. ج2: تاریخچه کتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر کنونی. [تهران]: [https://fbarnamerizi.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌کل نگارش]، 1374، ج2، ص159.</ref>. کتابخانه امان‌الله‌خان ثانی، والی [[استان کردستان|کردستان]] (1265-1284ق.) شامل 2هزار جلد کتاب نفیس در موضوعات مختلف بوده است<ref>سنندجی، شکرالله بن عبدالله. '''''تحفه ناصری در تاریخ و جغرافیای کردستان'''''. مقابله و تصحیح حشمت‌الله طیبی. تهران: امیرکبیر، 1366، ص273.</ref>، کتابخانه عبدالمجید بدیع‌الزمان (1322-1397ق.) در [[سنندج]] از دیگر کتابخانه‌های قدیمی [[استان کردستان|کردستان]] است.


== فهرست ==
دیگر، کتابخانه ملالطف‌الله شیخ‌الاسلام سنندجی (1251- 1315ق.) است. وی فردی معروف و مقتدر و از خاندان قضات سنندج است که شاه [[قاجاریه|قاجار]] عزل و نصب حکام محلی را در اختیار او قرار داده بود. او مردی ادیب بود و به جمع‌آوری کتاب عشق می‌ورزید و کتاب‌های خطی نفیس از جمله کشکول او در کتابخانه‌اش موجود بوده است. کتابخانه وی یکی از دو کتابخانه معتبر [[سنندج]] در دوران [[قاجاریه|قاجار]] است که به مرور ایام نابود شد<ref>مردوخ روحانی، بابا. '''''تاریخ مشاهیر کرد: عرفا، علما، ادبا، شعرا'''''. تهران: سروش، 1364، ج2، ص57.</ref>. از دیگر کتابخانه‌های قدیمی می‌توان به کتابخانه والیان اردلان و کتابخانه ملامحمود، مفتی [[استان کردستان|کردستان]] که دارای کتب خطی نفیس بوده است، اشاره کرد<ref>مردوخ روحانی، بابا. '''''تاریخ مشاهیر کرد: عرفا، علما، ادبا، شعرا'''''. تهران: سروش، 1364،ج1، ص219؛ ج2، ص57.</ref>.


* ۱تاریخچه
=== کتابخانه‌های عمومی ===
* ۲كتابخانه‌های عمومی
از کتابخانه‌های عمومی دولتی پیش از سال 1345 می‌توان به "کتابخانه‌های فرهنگ" در شهرهای [[سنندج]]، سقز، و قروه اشاره کرد<ref>همایونفرخ، رکن‌الدین. '''''کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. ج2: تاریخچه کتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر کنونی. [تهران]: [https://fbarnamerizi.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌کل نگارش]، 1374، ج2، ص222-223.</ref>. در سال‌های بعد کتابخانه‌های عمومی دولتی دیگری نیز در [[سنندج]] و سایر شهرهای استان تأسیس شد.
* ۳كتابخانه‌های آموزشگاهی
* ۴كتابخانه‌های تخصصی
* ۵كتابخانه‌های دانشگاهی
* ۶مآخذ


== تاریخچه ==
کتابخانه‌های عمومی این استان در سال 1382، در حدود 37 واحد با مجموع 696,384 جلد کتاب، 822,29 نفر عضو، و 900,723 نفر مراجعه‌کننده بوده است. گزارش فرهنگی سال 1382 کتابخانه‌های عمومی مساجد استان را 20 واحد با مجموع 500,36 جلد کتاب و 5000 نفر عضو گزارش کرده است<ref name=":0">[https://fbarnamerizi.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]، [https://www.nlai.ir/ پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]. '''''نامه اداری'''''. مورخ 13 شهریور 1384.</ref>.
. قدیمی‌ترین كتابخانه در استان كردستان متعلق به فیض‌الله بن بهبود علی خراسانی در سنندج و مربوط به دوران افشاریه و زندیه است. او مردی عارف و عالم و مترجم و مؤلف بود و ترجمه عوارف‌المعارف سهروردی از آثار اوست. نسخه‌هایی از كتابخانه معتبر وی اینك در كتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود (:12 ج 2، ص 159). كتابخانه امان‌الله‌خان ثانی، والی كردستان (1265-1284ق.) شامل 2هزار جلد كتاب نفیس در موضوعات مختلف بوده است (273:5)، كتابخانه عبدالمجید بدیع‌الزمان (1322-1397ق.) در سنندج از دیگر كتابخانه‌های قدیمی كردستان است.


دیگر، كتابخانه ملالطف‌الله شیخ‌الاسلام سنندجی (1251- 1315ق.) است. وی فردی معروف و مقتدر و از خاندان قضات سنندج است كه شاه قاجار عزل و نصب حكام محلی را در اختیار او قرار داده بود. او مردی ادیب بود و به جمع‌آوری كتاب عشق می‌ورزید و كتاب‌های خطی نفیس از جمله كشكول او در كتابخانه‌اش موجود بوده است. كتابخانه وی یكی از دو كتابخانه معتبر سنندج در دوران قاجار است كه به مرور ایام نابود شد (:9 ج 2، ص 57). از دیگر كتابخانه‌های قدیمی می‌توان به كتابخانه والیان اردلان و كتابخانه ملامحمود، مفتی كردستان كه دارای كتب خطی نفیس بوده است، اشاره كرد (:9 ج 1، ص 219؛ ج 2، ص 57).
قدیمی‌ترین کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان در 1347 در شهرستان بانه تأسیس شد. پس از آن کتابخانه‌های دیگری در شهرهای [[سنندج]] (1353)، سقز (1357)، بیجار (1362)، دیواندره (1376)، مریوان (1377)، و منطقه حسن‌آباد یا سوگند (1377) تأسیس شد<ref name=":1">'''''لیست مراکز بر اساس استان‌ها'''''. [تهران]: [https://kpf.ir/ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. معاونت فرهنگی]، 1378 (پلی‌کپی)، ص8.</ref>. تا پایان 1379، تعداد کتابخانه‌های کودکان و نوجوانان استان، 10 مرکز ثابت و سیار با مجموع 169,89 جلد کتاب و 608,12 نفر عضو بوده است<ref>'''''10مرکز ثابت و سیار کانون پرورش فکری در استان کردستان فعالیت می‌کنند'''''. کتاب هفته. 115، شماره پیاپی 372 (2 اسفند 1379)، ص28.</ref>. این کتابخانه‌ها علاوه بر امانت کتاب به فعالیت‌های متعدد و متنوع فرهنگی، هنری، و مذهبی نیز اشتغال داشته‌اند<ref name=":1" />. طبق آمار سال 1382 تعداد کتابخانه‌های ثابت 9 باب، موجودی آنها 815,99 جلد کتاب، و تعداد اعضای آنها 5034 نفر بوده است. تعداد کتابخانه‌های مساجد در سال 1382، 20 باب و مجموعه آن شامل 500,36 جلد کتاب است. تعداد کتابخانه‌های روستایی در همین سال 36 واحد گزارش شده است<ref name=":0" />.


== كتابخانه‌های عمومی ==
=== کتابخانه‌های آموزشگاهی ===
. از كتابخانه‌های عمومی دولتی پیش از سال 1345 می‌توان به "كتابخانه‌های فرهنگ" در شهرهای سنندج، سقز، و قروه اشاره كرد (:12 ج 2، ص 222-223). در سال‌های بعد كتابخانه‌های عمومی دولتی دیگری نیز در سنندج و سایرشهرهای استان تأسیس شد.
مجموع کتابخانه‌های آموزشگاهی این استان، تا آذرماه 1379، تعداد 1830 واحد با 000,840 جلد کتاب بوده است. از این تعداد 1130 مدرسه دارای فضای مستقل برای کتابخانه بوده‌اند<ref>'''''80هزار جلد کتاب به مدارس کردستان اهدا شد'''''. کتاب هفته، 103، شماره پیاپی 361 (8 آذر 1379)، ص4.</ref>. مجموع کتابخانه‌های مدارس دولتی در سال 1382، برابر 1092 واحد و تعداد کتاب‌های آنها 076,388,1 جلد بوده است<ref name=":0" />.


كتابخانه‌های عمومی این استان در سال 1382، در حدود 37 واحد با مجموع 696,384 جلد كتاب، 822,29 نفر عضو، و 900,723 نفر مراجعه‌كننده بوده است. گزارش فرهنگی سال 1382 كتابخانه‌های عمومی مساجد استان را 20 واحد با مجموع 500,36 جلد كتاب و 5000 نفر عضو گزارش كرده است (10).
=== کتابخانه‌های تخصصی ===
همه کتابخانه‌های مؤسسات و سازمان‌های استان تخصصی نیستند. قدیمی‌ترین کتابخانه تخصصی استان، کتابخانه نصراللهی متعلق به باشگاه افسران سنندج است که مجموعه‌هایی به زبان‌های [[فارسی]]، [[ترکی]]، [[عربی]]، فرانسوی، و انگلیسی را شامل می‌شده است<ref>همایونفرخ، رکن‌الدین. '''''کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. ج2: تاریخچه کتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر کنونی. [تهران]: [https://fbarnamerizi.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌کل نگارش]، 1374، ج2، ص232.</ref>، کتابخانه اداره‌کل راه‌وترابری استان کردستان و کتابخانه صداوسیمای مرکز کردستان از دیگر کتابخانه‌های تخصصی استان محسوب می‌شوند. آمار سال 1382 تعداد کتابخانه‌های تخصصی این استان را 5 واحد و تعداد منابع آنها را 136,22 جلد کتاب اعلام کرده است<ref name=":0" />.


قدیمی‌ترین كتابخانه كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان استان در 1347 در شهرستان بانه تأسیس شد. پس از آن كتابخانه‌های دیگری در شهرهای سنندج (1353)، سقز (1357)، بیجار (1362)، دیواندره (1376)، مریوان (1377)، و منطقه حسن‌آباد یا سوگند (1377) تأسیس شد (:8 8). تا پایان 1379، تعداد كتابخانه‌های كودكان و نوجوانان استان، 10 مركز ثابت و سیار با مجموع 169,89 جلد كتاب و 608,12 نفر عضو بوده است (:2 28). این كتابخانه‌ها علاوه بر امانت كتاب به فعالیت‌های متعدد و متنوع فرهنگی، هنری، و مذهبی نیز اشتغال داشته‌اند (:8 8). طبق آمار سال 1382 تعداد كتابخانه‌های ثابت 9 باب، موجودی آنها 815,99 جلد كتاب، و تعداد اعضای آنها 5034 نفر بوده است. تعداد كتابخانه‌های مساجد در سال 1382، 20 باب و مجموعه آن شامل 500,36 جلد كتاب است. تعداد كتابخانه‌های روستایی در همین سال 36 واحد گزارش شده است (10).
=== کتابخانه‌های دانشگاهی ===
قدیمی‌ترین کتابخانه دانشگاهی، متعلق به دانشکده تربیت معلم [[سنندج]] است که در 1353 تأسیس شد. از دیگر کتابخانه‌های دانشگاهی می‌توان کتابخانه دانشکده پرستاری و مامایی سنندج(1368)، کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی کردستان، و [https://kurdestan.tvu.ac.ir/file/90/attach2023082414387590562787.pdf کتابخانه آموزشکده فنی شهید یزدان‌پناه] (سنندج) اشاره کرد<ref>'''''گزارش فرهنگی کشور: 1377 مجموعه آماری فعالیت‌های فرهنگی وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، و نهادها'''''. تهران: [https://fbarnamerizi.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری]، 1378، ص46-47.</ref><ref>تعاونی، شیرین (خالقی)؛ عزیزی، ایراندخت. '''''راهنمای مراکز اسناد و کتابخانه‌های تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی'''''. [تهران]: [https://www.nlai.ir/ کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]، 1370، ص54، 254.</ref>. طبق آمار سال 1382 تعداد کتابخانه‌های دانشگاهی این استان 14 باب، و تعداد کتاب‌های آنها 291,185 جلد، تعداد اعضا 880,20نفر، و تعداد مراجعان آنها 520,165نفر بوده است<ref name=":0" />.


== كتابخانه‌های آموزشگاهی ==
== نیز نگاه کنید به ==
. مجموع كتابخانه‌های آموزشگاهی این استان، تا آذرماه 1379، تعداد 1830 واحد با 000,840 جلد كتاب بوده است. از این تعداد 1130 مدرسه دارای فضای مستقل برای كتابخانه بوده‌اند (:11 4). مجموع كتابخانه‌های مدارس دولتی در سال 1382، برابر 1092 واحد و تعداد كتاب‌های آنها 076,388,1 جلد بوده است (10).


== كتابخانه‌های تخصصی ==
* [[کتابخانه های آذربایجان شرقی]]
. همه كتابخانه‌های مؤسسات و سازمان‌های استان تخصصی نیستند. قدیمی‌ترین كتابخانه تخصصی استان، كتابخانه نصراللهی متعلق به باشگاه افسران سنندج است كه مجموعه‌هایی به زبان‌های فارسی، تركی، عربی، فرانسوی، و انگلیسی را شامل می‌شده است (:12 ج 2، ص 232)، كتابخانه اداره‌كل راه‌وترابری استان كردستان و كتابخانه صداوسیمای مركز كردستان از دیگر كتابخانه‌های تخصصی استان محسوب می‌شوند. آمار سال 1382 تعداد كتابخانه‌های تخصصی این استان را 5 واحد و تعداد منابع آنها را 136,22 جلد كتاب اعلام كرده است (10).
* [[کتابخانه های آذربایجان غربی]]
 
* [[کتابخانه های ارامنه ایران]]
== كتابخانه‌های دانشگاهی ==
* [[کتابخانه های استان اردبیل]]
. قدیمی‌ترین كتابخانه دانشگاهی، متعلق به دانشكده تربیت معلم سنندج است كه در 1353 تأسیس شد. از دیگر كتابخانه‌های دانشگاهی می‌توان كتابخانه دانشكده پرستاری و مامایی سنندج(1368)، كتابخانه دانشگاه علوم پزشكی كردستان، و كتابخانه آموزشكده فنی شهید یزدان‌پناه (سنندج) اشاره كرد(:1 74، 254؛ :7 46-47). طبق آمار سال 1382 تعداد كتابخانه‌های دانشگاهی این استان 14 باب، و تعداد كتاب‌های آنها 291,185 جلد، تعداد اعضا 880,20نفر، و تعداد مراجعان آنها 520,165نفر بوده است(10).
* [[کتابخانه های ایلام]]
* [[کتابخانه های بوشهر]]
* [[کتابخانه های تهران]]
* [[کتابخانه های خراسان]]
* [[کتابخانه های خوزستان]]
* [[کتابخانه های زنجان]]
* [[کتابخانه های سمنان]]
* [[کتابخانه های سیستان و بلوچستان]]
* [[کتابخانه های فارس]]
* [[کتابخانه های قزوین]]
* [[کتابخانه های قم]]
* [[کتابخانه های کرمان]]
* [[کتابخانه های کرمانشاه]]
* [[کتابخانه های كُهگيلويه و بويراحمد|کتابخانه های کُهگيلويه و بويراحمد]]
* [[کتابخانه های لرستان]]
* [[کتابخانه های مازندران]]
* [[کتابخانه های هرمزگان]]
* [[کتابخانه های همدان]]
* [[کتابخانه های یزد]]
* [[کتابخانه های گیلان]]
* [[کتابخانه های استان گلستان]]
* [[کتابخانه های اصفهان]]


== مآخذ ==
== مآخذ ==
1) تعاونی، شیرین (خالقی)؛ عزیزی، ایراندخت. راهنمای مراكز اسناد و كتابخانه‌های تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی. ]تهران[: كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1370؛
<references />
 
== منبع اصلی ==
2) " 10]ده[ مركز ثابت و سیار كانون پرورش فكری در استان كردستان فعالیت می‌كنند". كتاب هفته. 115، شماره پیاپی 372 (2 اسفند 1379): 28؛
کردستان، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد اول، تهران: [https://www.nlai.ir/publishers انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران].
 
3) زنده‌دل، حسن. مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی استان كردستان. تهران: نشر ایرانگردان، 1378؛
 
4) سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور. "پایگاه اطلاع‌رسانی مركز آمار ایران". به نقل از: <nowiki>http://www.sci.org.ir/persia/index.htm</nowiki>. [10 Apr.2005]؛
 
5) سنندجی، شكرالله بن عبدالله. تحفه ناصری در تاریخ و جغرافیای كردستان. مقابله و تصحیح حشمت‌الله طیبی. تهران: امیركبیر، 1366؛
 
6) سالنامه آماری كشور سال 1380. تهران: مركز آمار ایران، 1381؛
 
7) گزارش فرهنگی كشور :1377 مجموعه آماری فعالیت‌های فرهنگی وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، و نهادها. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مركز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری، ؛1378
 
8) "لیست مراكز بر اساس استان‌ها". ]تهران[: كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان. معاونت فرهنگی، 1378 (پلی‌كپی)؛
 
9) مردوخ روحانی، بابا. تاریخ مشاهیر كرد: عرفا، علما، ادبا، شعرا. تهران: سروش، ؛1364
 
10) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. نامه اداری. مورخ 13 شهریور 1384؛
 
11) " 80]هشتاد [هزار جلد كتاب به مدارس كردستان اهدا شد". كتاب هفته، 103، شماره پیاپی 361 (8 آذر 1379): ؛4
 
12) همایونفرخ، ركن‌الدین. كتاب و كتابخانه‌های شاهنشاهی ایران. ج :2تاریخچه كتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر كنونی. ]تهران[: وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌كل نگارش، .1374
 
 
منبع اصلی
 
کردستان، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد اول، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
 
نویسنده مقاله
 
'''فاطمه (رؤیا) پورامید'''


'''تلخیص افسانه تیموری‌خانی'''
== نویسندگان مقاله ==
فاطمه (رؤیا) پورامید و تلخیص افسانه تیموری‌خانی
[[رده:ارتباطات]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹

کتابخانه مرکزی دانشگاه کردستان ، قابل بازیابی ازhttps://lib.uok.ac.ir/

استان کردستان در غرب ایران قرار دارد و از شمال با استان‌های آذربایجان‌غربی و زنجان، از جنوب با استان کرمانشاه، از شرق به استان همدان و زنجان، و از غرب با کردستان عراق هم‌مرز است. مساحت آن 817,28 کیلومترمربع و جمعیت آن(طبق آمار سال 1383) 256,546,1 نفر است[۱]. استان کردستان از 8 شهرستان، 23 شهر، 23 بخش، 79 دهستان، و 1765 آبادی تشکیل شده است. شهرستان‌های این استان عبارتند از: بانه، بیجار، دیواندره، سقز، سنندج، قروه، کامیاران، و مریوان. مرکز این استان شهر سنندج است[۲][۳].

تاریخچه

قدیمی‌ترین کتابخانه در استان کردستان متعلق به فیض‌الله بن بهبود علی خراسانی در سنندج و مربوط به دوران افشاریه و زندیه است. او مردی عارف و عالم و مترجم و مؤلف بود و ترجمه عوارف‌المعارف سهروردی از آثار اوست. نسخه‌هایی از کتابخانه معتبر وی اینک در کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود[۴]. کتابخانه امان‌الله‌خان ثانی، والی کردستان (1265-1284ق.) شامل 2هزار جلد کتاب نفیس در موضوعات مختلف بوده است[۵]، کتابخانه عبدالمجید بدیع‌الزمان (1322-1397ق.) در سنندج از دیگر کتابخانه‌های قدیمی کردستان است.

دیگر، کتابخانه ملالطف‌الله شیخ‌الاسلام سنندجی (1251- 1315ق.) است. وی فردی معروف و مقتدر و از خاندان قضات سنندج است که شاه قاجار عزل و نصب حکام محلی را در اختیار او قرار داده بود. او مردی ادیب بود و به جمع‌آوری کتاب عشق می‌ورزید و کتاب‌های خطی نفیس از جمله کشکول او در کتابخانه‌اش موجود بوده است. کتابخانه وی یکی از دو کتابخانه معتبر سنندج در دوران قاجار است که به مرور ایام نابود شد[۶]. از دیگر کتابخانه‌های قدیمی می‌توان به کتابخانه والیان اردلان و کتابخانه ملامحمود، مفتی کردستان که دارای کتب خطی نفیس بوده است، اشاره کرد[۷].

کتابخانه‌های عمومی

از کتابخانه‌های عمومی دولتی پیش از سال 1345 می‌توان به "کتابخانه‌های فرهنگ" در شهرهای سنندج، سقز، و قروه اشاره کرد[۸]. در سال‌های بعد کتابخانه‌های عمومی دولتی دیگری نیز در سنندج و سایر شهرهای استان تأسیس شد.

کتابخانه‌های عمومی این استان در سال 1382، در حدود 37 واحد با مجموع 696,384 جلد کتاب، 822,29 نفر عضو، و 900,723 نفر مراجعه‌کننده بوده است. گزارش فرهنگی سال 1382 کتابخانه‌های عمومی مساجد استان را 20 واحد با مجموع 500,36 جلد کتاب و 5000 نفر عضو گزارش کرده است[۹].

قدیمی‌ترین کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان در 1347 در شهرستان بانه تأسیس شد. پس از آن کتابخانه‌های دیگری در شهرهای سنندج (1353)، سقز (1357)، بیجار (1362)، دیواندره (1376)، مریوان (1377)، و منطقه حسن‌آباد یا سوگند (1377) تأسیس شد[۱۰]. تا پایان 1379، تعداد کتابخانه‌های کودکان و نوجوانان استان، 10 مرکز ثابت و سیار با مجموع 169,89 جلد کتاب و 608,12 نفر عضو بوده است[۱۱]. این کتابخانه‌ها علاوه بر امانت کتاب به فعالیت‌های متعدد و متنوع فرهنگی، هنری، و مذهبی نیز اشتغال داشته‌اند[۱۰]. طبق آمار سال 1382 تعداد کتابخانه‌های ثابت 9 باب، موجودی آنها 815,99 جلد کتاب، و تعداد اعضای آنها 5034 نفر بوده است. تعداد کتابخانه‌های مساجد در سال 1382، 20 باب و مجموعه آن شامل 500,36 جلد کتاب است. تعداد کتابخانه‌های روستایی در همین سال 36 واحد گزارش شده است[۹].

کتابخانه‌های آموزشگاهی

مجموع کتابخانه‌های آموزشگاهی این استان، تا آذرماه 1379، تعداد 1830 واحد با 000,840 جلد کتاب بوده است. از این تعداد 1130 مدرسه دارای فضای مستقل برای کتابخانه بوده‌اند[۱۲]. مجموع کتابخانه‌های مدارس دولتی در سال 1382، برابر 1092 واحد و تعداد کتاب‌های آنها 076,388,1 جلد بوده است[۹].

کتابخانه‌های تخصصی

همه کتابخانه‌های مؤسسات و سازمان‌های استان تخصصی نیستند. قدیمی‌ترین کتابخانه تخصصی استان، کتابخانه نصراللهی متعلق به باشگاه افسران سنندج است که مجموعه‌هایی به زبان‌های فارسی، ترکی، عربی، فرانسوی، و انگلیسی را شامل می‌شده است[۱۳]، کتابخانه اداره‌کل راه‌وترابری استان کردستان و کتابخانه صداوسیمای مرکز کردستان از دیگر کتابخانه‌های تخصصی استان محسوب می‌شوند. آمار سال 1382 تعداد کتابخانه‌های تخصصی این استان را 5 واحد و تعداد منابع آنها را 136,22 جلد کتاب اعلام کرده است[۹].

کتابخانه‌های دانشگاهی

قدیمی‌ترین کتابخانه دانشگاهی، متعلق به دانشکده تربیت معلم سنندج است که در 1353 تأسیس شد. از دیگر کتابخانه‌های دانشگاهی می‌توان کتابخانه دانشکده پرستاری و مامایی سنندج(1368)، کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی کردستان، و کتابخانه آموزشکده فنی شهید یزدان‌پناه (سنندج) اشاره کرد[۱۴][۱۵]. طبق آمار سال 1382 تعداد کتابخانه‌های دانشگاهی این استان 14 باب، و تعداد کتاب‌های آنها 291,185 جلد، تعداد اعضا 880,20نفر، و تعداد مراجعان آنها 520,165نفر بوده است[۹].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز آمار ایران. به نقل از: http://www.sci.org.ir/persia/index.htm. [10 Apr.2005]؛.
  2. ↑ سالنامه آماری کشور سال 1380. تهران: مرکز آمار ایران، 1381، ص14.
  3. ↑ زنده‌دل، حسن. مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی استان کردستان. تهران: نشر ایرانگردان، 1378، ص23.
  4. ↑ همایونفرخ، رکن‌الدین. کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران. ج2: تاریخچه کتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر کنونی. [تهران]: وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌کل نگارش، 1374، ج2، ص159.
  5. ↑ سنندجی، شکرالله بن عبدالله. تحفه ناصری در تاریخ و جغرافیای کردستان. مقابله و تصحیح حشمت‌الله طیبی. تهران: امیرکبیر، 1366، ص273.
  6. ↑ مردوخ روحانی، بابا. تاریخ مشاهیر کرد: عرفا، علما، ادبا، شعرا. تهران: سروش، 1364، ج2، ص57.
  7. ↑ مردوخ روحانی، بابا. تاریخ مشاهیر کرد: عرفا، علما، ادبا، شعرا. تهران: سروش، 1364،ج1، ص219؛ ج2، ص57.
  8. ↑ همایونفرخ، رکن‌الدین. کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران. ج2: تاریخچه کتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر کنونی. [تهران]: وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌کل نگارش، 1374، ج2، ص222-223.
  9. ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ ۹٫۴ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. نامه اداری. مورخ 13 شهریور 1384.
  10. ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ لیست مراکز بر اساس استان‌ها. [تهران]: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. معاونت فرهنگی، 1378 (پلی‌کپی)، ص8.
  11. ↑ 10مرکز ثابت و سیار کانون پرورش فکری در استان کردستان فعالیت می‌کنند. کتاب هفته. 115، شماره پیاپی 372 (2 اسفند 1379)، ص28.
  12. ↑ 80هزار جلد کتاب به مدارس کردستان اهدا شد. کتاب هفته، 103، شماره پیاپی 361 (8 آذر 1379)، ص4.
  13. ↑ همایونفرخ، رکن‌الدین. کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران. ج2: تاریخچه کتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر کنونی. [تهران]: وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌کل نگارش، 1374، ج2، ص232.
  14. ↑ گزارش فرهنگی کشور: 1377 مجموعه آماری فعالیت‌های فرهنگی وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، و نهادها. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری، 1378، ص46-47.
  15. ↑ تعاونی، شیرین (خالقی)؛ عزیزی، ایراندخت. راهنمای مراکز اسناد و کتابخانه‌های تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی. [تهران]: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1370، ص54، 254.

منبع اصلی

کردستان، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد اول، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.

نویسندگان مقاله

فاطمه (رؤیا) پورامید و تلخیص افسانه تیموری‌خانی

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=کتابخانه_های_کردستان&oldid=12658»